Έντυπη Έκδοση

Συναισθηματική παλάντζα

Κατερίνα Ζαρόκωστα

Του έρωτα και της τύχης

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 212, 15,67 ευρώ

Με ευαισθησία και ευθυκρισία η Κατερίνα Ζαρόκωστα σκύβει πάνω από τις περιπέτειες των ηρώων της στα έξι εκτενή διηγήματα τα οποία απαρτίζουν τη συλλογή. Πρόκειται για ιστορίες ενηλικίωσης ή ωρίμανσης που συχνά δεν έχουν σχέση με την πραγματική ηλικία των ηρώων. Κάποιες φέρουν την πατίνα του χρόνου, μια και αναφέρονται σε προηγούμενες δεκαετίες, από το '60 και εντεύθεν, δημιουργώντας ένα αίσθημα αναπόλησης. Η αφήγηση, συνήθως ρεαλιστική και πρωτοπρόσωπη, αφήνει περιθώρια για στοχασμό και συχνά -όπου το επιτρέπει το θέμα- διακρίνεται από μια παιγνιώδη διάθεση. Στη γραφή συναντάμε πινελιές από τη μικρασιατική σκευή της συγγραφέως και στοιχεία αυτοαναφορικότητας.

Ο τίτλος της συλλογής προέρχεται από το διήγημα «Θαμπά χρυσάνθεμα», μια ιστορία όπου η μεσόκοπη ηρωίδα, η οποία κατοικεί οικειοθελώς στο εξωτερικό, οδηγείται σε αναστοχασμό της ζωής της. Ο τυχαίος έρωτας που αναστέλλει ξαφνικά -και μάλιστα ύστερα από μια επώδυνη επέμβαση-, τη μοναχικότητά της αποδεικνύεται κάλπης, και η ηρωίδα βρίσκεται απρόσμενα ανάμεσα σ' αυτόν και μια παλιά τρυφερή αγάπη. Οπως και στη ζωή, έτσι και στο διήγημα, μια -φαινομενικά- απρόοπτη εξέλιξη επιλύει (;) το αδιέξοδο. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στο «Τελικό τέχνασμα», όπου η απρόβλεπτη εξέλιξη, ή μάλλον το προβλέψιμο ψέμα τού ενός εκ των δύο πρωταγωνιστών, λύνει, ίσως, τα δίχτυα στα οποία έχει εγκλωβιστεί η ηρωίδα. Εδώ η ιστορία αφορά έναν παλιό έρωτα που, ακόμη και στην εποχή της ανθοφορίας του άφηνε μια αίσθηση ανικανοποίητου, και τώρα ταλανίζει, άμα τη επανεμφανίσει του, την ηρωίδα. Το διήγημα ξεκινά in media res και μέσω αναδρομών ο αναγνώστης πληροφορείται την αρχή της ιστορίας.

Τόσο οι αναδρομές όσο και οι προλήψεις χρησιμοποιούνται ευρέως από τη συγγραφέα. Πολλές από τις πρώτες προτάσεις των διηγημάτων είναι σύντομες και αποτελεσματικές, προξενώντας προσδοκία για τη συνέχεια, π.χ. «Οχι, τέτοιο πράμα δεν το περίμενε» («Το μπουκαλάκι»). Αλλες, πιο μακροσκελείς αυτές, δημιουργούν μια αίσθηση μυστηρίου ή και έντονου σασπένς. Στην εξαιρετική «Δεύτερη ζωή» ο αφηγητής μάς παρασύρει από την αρχή στο επίκεντρο της ιστορίας θέτοντας αλλεπάλληλα ερωτήματα: «Ερχόταν απ' το σπίτι της μάνας της, με την οποία έχουν συμφιλιωθεί τώρα πια. Ο ίδιος έβαλε νερό στο κρασί του, όχι για χατίρι της Θάλειας -για κείνη τι καλό ή κακό μπορεί να γίνει πλέον - όσο για χάρη της μικρής...». Ο αναγνώστης απολαμβάνει την εξέλιξη και σταδιακά ανακαλύπτει τους λόγους που ορισμένα πράγματα δεν έχουν νόημα για τη Θάλεια, πώς επήλθε η συμφιλίωση, ποια είναι η μικρή κ.λπ. Ολόκληρο το συγκεκριμένο διήγημα βασίζεται στο απροσδόκητο, καθότι οι δύο κεντρικοί ήρωες, ένα ζευγάρι, δεν καταφέρνουν επί μακρόν να αποκαλύψουν ο ένας στον άλλο τον βαθύτερο εαυτό τους, φορούν προσωπεία. Τα αναπάντητα ερωτήματα θα επιλυθούν τρόπον τινά τη βοηθεία υπερβατικών στοιχείων. Τα οποία εντέλει θα δικαιώσουν και τους δύο πρωταγωνιστές. Η ευρηματική χρήση της παρένθεσης και εδώ, όπως και στα άλλα διηγήματα, σχολιάζει, κρίνει, επεξηγεί.

Στη «Συνενοχή» η διάθεση είναι συχνά παιγνιώδης για να αποδραματοποιήσει το θέμα. Η οικογένεια και εδώ, όπως και στο «Μπουκάλι» και στην «Πολύμνια Γκρούση», είναι δυσλειτουργική. Οι νεαρής ηλικίας αφηγητές ωριμάζουν μέσω της αναγνώρισης των μυστικών των μεγάλων και αυτή η νέα γνώση επιφέρει μερική ή και ολική αλλαγή τής προσωπικής κοσμοθεωρίας τους. Στην «Πολύμνια Γκρούση» η ομώνυμη ηρωίδα ζωντανεύει βαθμηδόν μέσα από τις εντυπώσεις του νεαρού γιου της γειτονικής οικογένειας, ενώ παράλληλα ανασυστήνεται η ατμόσφαιρα της παλαιάς γειτονιάς πριν από την εποχή της αβυσσαλέας ανοικοδόμησης. Στο «Μπουκάλι» η βιωνομένη αρχικά ως πολιτισμική διαφορά καταλήγει στη διαπίστωση της λαθεμένης εκτίμησης για την ιδιοσυστασία κάποιων ηρώων.

Με αμεσότητα, τρυφερότητα και συνέπεια η Ζαρόκωστα δίνει ζωή (και ψυχή) σε ιστορίες έρωτα και ωρίμανσης, πάθους και οδύνης. Οι εναλλασσόμενοι χαρακτήρες, του ενός ή του άλλου φύλου, διεκδικούν ολοζώντανοι το προσκήνιο αφήνοντας, συχνά, για το φόντο τις ψυχολογικές μεταστροφές και/ή τις γλαφυρές περιγραφές μιας ενεργούς, σφύζουσας από ζωή, ακατάβλητης φύσης.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία
Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αλαίν Μπαντιού
Ο φιλόσοφος της αλήθειας και του συμβάντος
Η Ιδέα του κομμουνισμού
Το συμβάν ως επέκεινα-του-είναι1
Διεθνές συνέδριο
Συνέντευξη: Γιώργος Ορφανός
Ο ηθοποιός Γιώργος Ορφανός και ο ιμπεριαλιστικός του λόγος
Δύο κριτικές και μία συνέντευξη για το ίδιο βιβλίο
Το διήγημα στην ελληνική και στην παγκόσμια λογοτεχνία
Οι άπειροι κόσμοι της μικρής φόρμας
Ουσιαστική συμβολή στην ιστορία του ελληνικού διηγήματος
Ποίηση
Αιφνίδιος έρωτας
IANOS
25 χρόνια δεμένος με τον πολιτισμό
Νίκος Καρατζάς: «Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι καταλυτικός»
Φαρενάιτ 451
Μεστές μινιατούρες
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα τρένα που ...μεταφέρουν τραγούδια
Μονάχα μια ενοχή
Η αύρα - φήμη
Ξεκίνησε μαζί τον Presley και συνεχίζει...
Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Συναισθηματική παλάντζα
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία
Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!