Έντυπη Έκδοση

Εργα του 21ου αιώνα που θα αφήσουν εποχή

Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία

Μάργκαρετ Ατγουντ

Ο τυφλός δολοφόνος

μτφρ.: Πόλυ Μοσχοπούλου

εκδόσεις Ωκεανίδα, σ. 693, 18 ευρώ

Ο Τυφλός δολοφόνος κυκλοφόρησε στο γύρισμα του αιώνα, απέσπασε το βραβείο Μπούκερ το 2000 και αποτελεί έργο-σταθμό, τόσο για την πορεία της καναδής συγγραφέως όσο και για τη σύγχρονη μυθιστοριογραφία. Πρόκειται για το τελευταίο έργο της Ατγουντ πριν από την ολική μεταστροφή της στην αμιγή επιστημονική φαντασία. Πέρα από τον καινοφανή τρόπο ύφανσης των επιμέρους θεμάτων στον αφηγηματικό καμβά, τις εγκιβωτισμένες αφηγήσεις και τον συνδυασμό των πεζών και τετριμμένων με το ευρύτερο ιστορικοπολιτικό πλαίσιο, υπάρχει η αδιάλειπτη παραγωγή συγκίνησης και η ευρηματική χρήση των συμβόλων, καθιστώντας το ένα από εκείνα τα εμβληματικά έργα που σηματοδοτούν νέους τρόπους μείξης των ειδών - τρόποι που θα ευδοκιμήσουν στον καινούριο αιώνα.

Στην Ατγουντ εντοπίζεται μια μετατόπιση -ενδεικτική για τη μυθιστοριογραφία εν γένει: Για πολλές δεκαετίες η δυστοπία αποτελούσε το όχημα για πολιτικές δηλώσεις: κηρύγματα και νουθεσίες, προειδοποιήσεις για την υπερθέρμανση και τον υπερπληθυσμό του πλανήτη, ενάντια στους ολοκληρωτισμούς κάθε τύπου, τον καταναλωτισμό, την απληστία, την πατριαρχία, την απώλεια της ταυτότητας και άλλα δεινά που μαστίζουν τον πλανήτη. Η επιστημονική φαντασία υπήρξε ένα γενικότερα υποτιμημένο είδος, στο οποίο οι συγγραφείς της «καθαρόαιμης» λογοτεχνίας ένιωθαν υποχρεωμένοι να προσχωρήσουν, όταν το απαιτούσε η θεματική τους. Η Ατγουντ ανανεώνει αυτό το είδος αρχής γενομένης από τον Τυφλό δολοφόνο, χρησιμοποιώντας τη δυστοπία, όχι τόσο για να προειδοποιήσει, αλλά για να τονίσει τα στοιχεία εκείνα μέσα από τα οποία μπορεί να οδηγηθούμε από τη δυστοπία σε μια ευδαιμονική ουτοπία.

Σήμερα που -όπως γράφει ο Φρέντερικ Τζέιμσον σε κείμενό του για την Ατγουντ- «όλη η πεζογραφία μπορεί να θεωρηθεί επιστημονικής φαντασίας, καθώς το μέλλον, και οι διάφορες εικασίες, αρχίζουν να τήκονται σε μια όλο και πιο διάτρητη πραγματικότητα ...τα έργα που παρουσιάζουν μια «μετα-αποκαλυψιακή» κατάσταση, μας προετοιμάζουν για την εμφάνιση της ίδιας της ουτοπίας και μιας κάποιας προσδοκίας».

Η δομή του μυθιστορήματος θυμίζει ρωσικές κούκλες, πάντα υπάρχει μία ακόμα εγκιβωτισμένη εκδοχή, ενώ συνδυάζονται αριστοτεχνικά η επιστημονική φαντασία, το αστυνομικό μυθιστόρημα και μια τραγική ιστορία αγάπης. Η δαιμόνια εφευρετικότητα της συγγραφέως ανακαλύπτει συνεχώς παραλληλισμούς του μύθου με την πραγματικότητα, κατασκευάζοντας την ανάλογη ατμόσφαιρα σε κάθε αφήγηση. Πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, η γυναικεία χειραφέτηση, η διαδικασία της γραφής και η πατρότητα των κειμένων είναι κάποια μόνο από τα θέματα που μυθιστορηματοποιούνται, ενώ οι στοχασμοί για το τέλος του κόσμου, τους οικογενειακούς δεσμούς και την ίδια τη μυθοπλασία παρέχουν το έναυσμα για την αναζήτηση νέων τρόπων ερμηνείας και εξιστόρησης της πραγματικότητας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Συναισθηματική παλάντζα
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αλαίν Μπαντιού
Ο φιλόσοφος της αλήθειας και του συμβάντος
Η Ιδέα του κομμουνισμού
Το συμβάν ως επέκεινα-του-είναι1
Διεθνές συνέδριο
Συνέντευξη: Γιώργος Ορφανός
Ο ηθοποιός Γιώργος Ορφανός και ο ιμπεριαλιστικός του λόγος
Δύο κριτικές και μία συνέντευξη για το ίδιο βιβλίο
Το διήγημα στην ελληνική και στην παγκόσμια λογοτεχνία
Οι άπειροι κόσμοι της μικρής φόρμας
Ουσιαστική συμβολή στην ιστορία του ελληνικού διηγήματος
Ποίηση
Αιφνίδιος έρωτας
IANOS
25 χρόνια δεμένος με τον πολιτισμό
Νίκος Καρατζάς: «Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι καταλυτικός»
Φαρενάιτ 451
Μεστές μινιατούρες
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα τρένα που ...μεταφέρουν τραγούδια
Μονάχα μια ενοχή
Η αύρα - φήμη
Ξεκίνησε μαζί τον Presley και συνεχίζει...
Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Συναισθηματική παλάντζα
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία
Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!