Έντυπη Έκδοση

Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!

**Αντώνιος Αγιούς

Οδοιπορικό στην παλιά Κέρκυρα

Κέρκυρα, 2009, β' έκδοση, σ. 480, με έγχρωμη εικονογράφηση

Τα Κερκυραϊκά

(Ιστορικά ανάλεκτα)

Κέρκυρα, 2005, σ. 452 με έγχρωμη εικονογράφηση

Πρωτοδιαβάζοντας τ' όνομα προσπάθησα να το κλίνω! Ο Αγιούς, του Αγιού;.. Οχι, όχι, με διαβεβαίωσαν οι γνώστες των κερκυραϊκών πραγμάτων! Είναι ξένο, δεν κλίνεται. Μαλτέζικο!

- Και πώς Μαλτέζος στην Κέρκυρα;

- Α! Είναι πολλοί... ιστορία ολάκερη... τους κουβάλησε ένας άγγλος αρμοστής, ο Ανταμ, στα 1820, μαζί με «τουφόλιθο» απ' τη Μάλτα, για να του χτίσουν τ' ανάκτορό του, και ξέμειναν ίσαμε σήμερα... Υστερα θυμήθηκα πως και μια εκ πατρός προγιαγιά μου, Κερκυραία, λεγόταν Μαλτέζου, και άρχισε να πετάει ο νους...

...Με τέτοιο όνομα, λοιπόν, περίεργο που σε τρώει το σαράκι της Ιστορίας;

Ο Α. Αγιούς καταπιάστηκε με το απλό, το απλούστατο και ποιητικότατο -γι' αυτό και τόσο σπάνιο πια-, αν λίγο παραλλάζαμε τον στίχο:

(την καρδιά), το αίμα να βάλω

σε σχήμα βιβλίου μεγάλο...

Ολη την αγάπη για τη γενέτειρά του πάλεψε να τη χωρέσει σ' έναν τόμο: να συγκροτήσει έναν μεθοδικό οδηγό της πόλης της Κέρκυρας, από κείνους που 'χαν υπό μάλης οι παλιοί ταξιδιώτες, όταν το ταξίδι ήταν και μελέτη, και σπουδή, και μόρφωση, όταν αντάμα με το ταξίδι στον χώρο θεωρούνταν απαραίτητο και το ταξίδι στον χρόνο. Και περιόδευαν θαυμάζοντας, αλλά «μετά λόγου γνώσεως», όχι χάσκοντας μπρος στ' άγνωστο! Και συναρτούσαν και κατανοούσαν κι ερμήνευαν...

Το ίδιο συναίσθημα δοκίμασα όταν ύστερα από 40 χρόνια διακοπών στην Κέρκυρα και γνωρίζοντας την πόλη της όσο τουλάχιστον και τη γειτονιά μου, διάβασα το Οδοιπορικό στην παλιά Κέρκυρα. Συνειδητοποίησα πόσο λίγα ήξερα πράγματι, πόσο επιφανειακά προσπέρναγα μνημεία ενδιαφερότατα, τι σκιές βαριές αιώνων πίσω αγνοούσα - φωτίζονταν πια τα βήματά μου σε δρόμους και συνοικίες μ' άλλο φως. Ανακάλεσα κουβέντες παλιές και ιστορίες και πρόσωπα. Πέρασα νοητά όχι στην τέταρτη διάσταση, μέσα από τις σελίδες και μόνο ενός βιβλίου... Τους αμύητους τους θεωρώ πλέον άτυχους τουρίστες! Θα φεύγουν πάντα έχοντας χάσει τα σημαντικότερα!..

Κι αν έχει αντικείμενο ένας τέτοιος οδηγός της Κέρκυρας! Τι ανάκτορα και κάστρα, τι πόρτες βενετσιάνικες και οχυρά, τι αρχαία ερείπια και βυζαντινά κι εκκλησίες και πλατείες περίφημες, τι δρόμοι ονομαστοί και αρχοντικά, τι πολιορκίες λυσσώδεις, τι δεσπότες και κατακτητές εναλλάσσονταν, Ανδηγαυοί και Βενετοί αυθεντικοί, τι Τούρκοι απειλητικοί και Γάλλοι δημοκρατικοί κατόπιν, και Ρώσοι και Αγγλοι τυραννικοί, ίσαμε τους Ιταλούς και τους Γερμανούς στην Κατοχή, με τα στούκας που άφησαν κατεστραμμένο το 60% των σπιτιών της!..

Κι όλα τούτα δοσμένα ζωντανά, ευσύνοπτα, δίχως περιττολογίες, να σε κεντρίζουν για περαιτέρω μελέτη, δίχως να σε πνίγουν με σχολαστικότητες και λεπτομέρειες, και με δεκάδες παλιές και σπάνιες φωτογραφίες να συνοδεύουν το κείμενο.

Κάθε επιγραφή, κάθε άγαλμα και κρήνη, κάθε ιστορικό κτήριο του δίνει την ευκαιρία ν' αναφερθεί, με ιδιαίτερο ζήλο πάντα, στις Τέχνες και τα Γράμματα, που τόσο εντατικά καλλιεργήθηκαν σ' αυτό τον τόπο κι έμειναν πίσω έντονα παντού τα ίχνη τους. Εξ αφορμής των εκκλησιών ένα ολάκερο κεφάλαιο για την κερκυραϊκή ζωγραφική από τη βυζαντινή εποχή ώς τους νεότερους εκπροσώπους της, και από μια προτομή του Μαβίλη, που δεν υπάρχει καν πια, μερικές σελίδες για να μας θυμίσουν την εμπνευστική μορφή του.

Ενδιαφέρεται να διδάξει πρωτίστως, ν' ανοίξει ορίζοντες και να δείξη απόκοντα, σαν ένας καλόκαρδος, εύγλωττος και διαβασμένος cicerone, δρόμους που τώρα έγιναν αγνώριστοι, κέντρα γεμάτα κίνηση που τέλεψαν - και θέατρα, και καφενεία, που ήσαν μια φορά..., μα και με νου στραμμένο πάντα στο Ανώτερο και το «ανωτεροποιό» της ζωής.

Μοναδική αδυναμία του: η έλλειψη ενός τοπογραφικού της πόλης για τον ακριβή εντοπισμό των διαφόρων θέσεων, μνημείων και αξιοθέατων, που θα διευκόλυνε τον περιπατητή - να μην κρατάει και χάρτη στ' άλλο του χέρι!..

Μα και σε όποιον ενδιαφέρεται για μια συστηματικότερη ματιά στην καθαυτό Ιστορία του νησιού, πολύτιμος βοηθός, σαν συνοδευτικό συμπλήρωμα: Τα Κερκυραϊκά. Κεφάλαια του πλούσιου παρελθόντος, από τους αρχαίους χρόνους, την Ενετοκρατία, τις αλλεπάλληλες κατοχές, σε στενή συνάφεια διαρκώς πρός τα σωζόμενα μνημεία, τις παραδοσιακές τελετές και τις γιορτές, που δεν αποτελούν -στο μυαλό του συγγραφέα, τουλάχιστον- κενό γράμμα, παρά ορίζουν, βάσει των καταβολικών ισχυρών γεγονότων-χαραγμάτων, ρότα στο πέλαγος του χρόνου... Το υπόστρωμα ολόκληρο της Ιστορίας που εντάχτηκε στο Οδοιπορικό δοσμένο τώρα εξελικτικά, με χρησιμότατες αναφορές στους βρετανούς αρμοστές καταλεπτώς, στη Βουλή της Επτανήσου Πολιτείας, σε ξεχωριστές προσωπικότητες, όπως ο άγνωστός μου και τόσο μυθιστορηματικός εκείνος πρώτος πολεοδόμος της Ελλάδας Σταμάτιος Βούλγαρις, κι ένα εκτεταμένο, τέλος, Παράρτημα για τη συμβολή των Κερκυραίων στην περίφημη ναυμαχία της Ναυπάκτου.

Πρώτιστη αρετή κι εδώ: το ευανάγνωστον!

Και αξίζουν ακόμα παραπάνω τον έπαινο, όταν παρατηρήσει κανείς πως και τα δύο είν' αυτοεκδόσεις της μακρινής ...«επαρχίας», που, δυστυχώς, περνούν ως επί το πλείστον απαρατήρητες, ποιος να τις βρει, ποιος να τις δει και να τις παρουσιάσει;.. Ετσι δεν δικαιώνεται όμως περισσότερο και τ' όνομα του φιλοξενούντος εντύπου; Καταφύγιο θηραμάτων!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Συναισθηματική παλάντζα
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αλαίν Μπαντιού
Ο φιλόσοφος της αλήθειας και του συμβάντος
Η Ιδέα του κομμουνισμού
Το συμβάν ως επέκεινα-του-είναι1
Διεθνές συνέδριο
Συνέντευξη: Γιώργος Ορφανός
Ο ηθοποιός Γιώργος Ορφανός και ο ιμπεριαλιστικός του λόγος
Δύο κριτικές και μία συνέντευξη για το ίδιο βιβλίο
Το διήγημα στην ελληνική και στην παγκόσμια λογοτεχνία
Οι άπειροι κόσμοι της μικρής φόρμας
Ουσιαστική συμβολή στην ιστορία του ελληνικού διηγήματος
Ποίηση
Αιφνίδιος έρωτας
IANOS
25 χρόνια δεμένος με τον πολιτισμό
Νίκος Καρατζάς: «Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι καταλυτικός»
Φαρενάιτ 451
Μεστές μινιατούρες
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα τρένα που ...μεταφέρουν τραγούδια
Μονάχα μια ενοχή
Η αύρα - φήμη
Ξεκίνησε μαζί τον Presley και συνεχίζει...
Κριτική βιβλίου
Μια αποδομητική ανάγνωση
Στα χνάρια του μαύρου γάτου
Συναισθηματική παλάντζα
Ο μονόλογος της κυρίας Ρένας
Αρωμα κλεισούρας που κάποτε ήταν ζωή
Πριγκίππισες με άρωμα μαστίχας σε ταξίδια με λουλούδια, αρχαιότητες και τον Περικλή στην κλασική Αθήνα
Η δυστοπία ως «πέρασμα» για τη μελλοντική ουτοπία
Από τους Φαίακες στα Στούκας του '43!