Έντυπη Έκδοση

«Δεν υπάρχει σοβαρή κουλτούρα σήμερα»

Σεναριογράφος, σκηνοθέτρια, ηθοποιός και παραγωγός, η Σάρα Ντράιβερ έδωσε, με την παρουσία της, μιαν άλλη νότα στο 52ο κινηματογραφικό φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης.

Η Σάρα Ντράιβερ και ο σύντροφός της, Τζιμ Τζάρμους, με τον οποίο συχνά συνεργάζεται στις ταινίες του. Η Σάρα Ντράιβερ και ο σύντροφός της, Τζιμ Τζάρμους, με τον οποίο συχνά συνεργάζεται στις ταινίες του. Δημιουργός ανεξάρτητων ταινιών, κινείται ανάμεσα στο ρεαλισμό και τη φαντασία, συχνά αγγίζοντας τα όρια του σουρεαλισμού. Στη διάρκεια των σπουδών της στην κινηματογραφική σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, η Ντράιβερ γνώρισε τον Τζιμ Τζάρμους με τον οποίο έκτοτε αποτελούν ζευγάρι, ενώ συνεργάστηκε σε πολλές ταινίες του, ως σεναριογράφος και παραγωγός, ακόμη και ως ηθοποιός.

Στα τέλη της δεκαετίας του '70, παρασυρμένη από το διήγημα «You Are Not Ι» («Δεν είσαι εγώ») του Πολ Μπόουλς, γύρω από μια νεαρή γυναίκα που καταφέρνει να αποδράσει από ένα ψυχιατρείο, η Ντράιβερ κατάφερε, με λιγοστά χρήματα (12.000 δολάρια) και χωρίς άδεια δικαιωμάτων από τον συγγραφέα, να γυρίσει μια 48λεπτή ταινία, με τον Τζιμ Τζάρμους να κάνει τον κάμεραμαν.

Το 1986 θα την ακολουθήσει με την ταινία «Sleepwalk» («Υπνοβασία»), είδος φανταστικού παραμυθιού που εκτυλίσσεται σε μια ονειρική Νέα Υόρκη, που παίχτηκε σε διάφορα διεθνή φεστιβάλ και κέρδισε το βραβείο Ζορζ Σαντούλ. Το φανταστικό στοιχείο, μαζί με μια δόση αναρχίας, κυριαρχεί και στην επόμενη ταινία της, «When Pigs Fly» («Οταν τα γουρούνια πετάξουν»), στην οποία πρωταγωνιστούσε η Μαριάν Φέιθφουλ.

Αξίζει ν' αναφέρω πως το αρνητικό αλλά και η μόνη κόπια της ταινίας «Εσύ δεν είσαι εγώ», που είχε στην κατοχή της η Ντράιβερ, καταστράφηκαν και η ταινία εθεωρείτο χαμένη. Ωσπου ξαφνικά πέρσι ένας επιμελητής κινηματογραφικών βιβλίων του πανεπιστημίου του Ντέλεαγουεαρ, ο οποίος μετά το θάνατο του Μπόουλς βοηθούσε στην τακτοποίηση των γραπτών του στην Ταγγέρη, ανακάλυψε την κόπια που είχε στείλει η Ντράιβερ στον συγγραφέα. Την κόπια, που από τότε αποκαταστάθηκε, είχαμε την ευκαιρία να δούμε στο αφιέρωμα στο έργο της Ντράιβερ που παρουσίασε το φεστιβάλ.

Συνάντησα για τρίτη φορά (η πρώτη ήταν στο φεστιβάλ του Μαρακές) την πάντα γεμάτη ενθουσιασμό, 54χρονη σήμερα, Ντράιβερ, στη Θεσσαλονίκη και μιλήσαμε για τις ταινίες της, τις επιλογές της, τη συνεργασία της με τον σύντροφό της, Τζιμ Τζάρμους αλλά και για την κρίση στην Ελλάδα.

- Πριν από μερικούς μήνες διάβασα στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» για το πώς βρέθηκε η κόπια της ταινίας σου, «You Are Not Ι»...

«Είναι μια απίστευτη ιστορία. Δεν περίμενα να τη βρούνε. Είχα ξεχάσει πως είχα στείλει μια κόπια στον Πολ Μπόουλς...».

- Πώς διάλεξες το διήγημα αυτό του Μπόουλς;

«Εκείνη την περίοδο ήταν ο αγαπημένος μου συγγραφέας. Οταν διαβάσω το έργο ενός συγγραφέα και μου αρέσει, αρχίζω να διαβάζω όλα του τα βιβλία. Πρόσφατα άρχισα να διαβάζω όλα τα μυθιστορήματα της Πατρίσια Χάισμιθ. Είναι τόσο συναρπαστικά και κινηματογραφικά που διερωτώμαι γιατί οι σκηνοθέτες δεν τρέχουν σαν τρελοί να πάρουν τα δικαιώματα για να τα κινηματογραφήσουν. Αυτό έγινε και τον Μπόουλς στις περιόδους του '70 και '80. Διάβασα αυτό το διήγημα των εφτά σελίδων, που ήταν τόσο πλούσιο και το φινάλε του τόσο σοκαριστικό, ώστε αμέσως σκέφτηκα πως έπρεπε να το γυρίσω ταινία. Θέλησα να το κινηματογραφήσω ακριβώς με τον τρόπο που αισθάνθηκα όταν το πρωτοδιάβασα. Δεν χρειαζόταν καμιά διασκευή, ήταν εύκολη η μεταφορά του στην οθόνη».

- Τι έκανες όταν ανακάλυψες πως υπάρχει κόπια της ταινίας;

«Η κόπια βρέθηκε το 2010, που γιόρταζαν τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Πολ Μπόουλς. Το πανεπιστήμιο του Ντέλαγουεαρ μου έφτιαξε κόπια σε blue ray και έτσι μπόρεσα να προβάλω την ταινία σ' όλες τις γιορτές που γίνονταν με αφορμή τα 100χρονα του συγγραφέα. Μου δόθηκε η ευκαιρία να συναντήσω μελετητές και ειδικούς που είχαν ασχοληθεί με το έργο του. Ετσι έμαθα πως ήταν και συνθέτης, είχε γράψει έργα που ανέβηκαν στο Μπρόντγουεϊ, γνώριζε τον Ααρον Κόπλαντ, τον Μπέντζαμιν Μπρίτεν και τον Νόελ Κάουαρντ. Εγραψε τη μουσική για πολλά έργα του Τενεσί Γουίλιαμς και έκανε και τον μουσικοκριτικό!».

- Ποιον συγγραφέα διαβάζεις τώρα;

«Λατρεύω τον Καρλ Χάιασεν. Τώρα έχω φέρει μαζί μου και διαβάζω ένα βιβλίο του Ράσελ Μπανκς. Η πρώτη μου αγάπη ήταν ο Χάρπο Μαρξ (σ.σ.: ο «βουβός» αδερφός από το κωμικό τρίδυμο των αδερφών Μαρξ). Διάβασα το βιβλίο του "Ο Χάρπο μιλάει"... Ηταν αποκάλυψη!».

- Μου αρέσει και μένα ο Χάρπο, αλλά ο αγαπημένος μου από τους αδερφούς είναι ο Γκράουτσο Μαρξ. Το βιβλίο του «Οι επιστολές του Γκράουτσο» είναι από τα πιο απολαυστικά βιβλία...

«Ναι ο Γκράουτσο είναι το κάτι άλλο. Οι αδερφοί Μαρξ έφτιαχναν απολαυστικές κωμωδίες».

- Τι σε έκανε να στραφείς στον κινηματογράφο;

«Μου αρέσει να ξεφεύγω από την πραγματικότητα. Οταν ήμουν ακόμη παιδί, η μητέρα μου, που ήθελε να μάθω γαλλικά, με πήγαινε στο σινεμά να δω ταινίες της νουβέλ βαγκ. Ημουν μόνο 8-9 χρόνων και δεν καταλάβαινα και πολλά. Προσπαθούσα να διαβάσω τους υπότιτλους αν και δεν τα κατάφερνα πάντα. Πήγαινα στο σινεμά με τη μικρότερη αδερφή μου, εγώ έκανα τη μπέιμπι-σίτερ. Καθόμασταν κάτω από τον εξώστη γιατί, όπως μου έλεγε η μητέρα μου, έπρεπε να προστατευόμαστε από τα αγόρια που έριχναν τσίχλες από πάνω. Τότε το πρόγραμμα ήταν διπλό και βλέπαμε δυο ταινίες με ένα εισιτήριο. Μου άρεσε και το θέατρο. Αρχικά σπούδασα θέατρο και σκηνοθέτησα μερικά έργα. Στη Νέα Υόρκη, όταν πήγαινα στο κολέγιο, δεν υπήρχαν πολλά καινούρια και συναρπαστικά θεατρικά έργα. Εμοιαζε σαν να επαναλάμβαναν τα ίδια έργα ξανά και ξανά. Είχα γράψει ένα θεατρικό έργο για τη Ζέλντα Φιτζέραλντ και πολλοί μου έλεγαν πως ήταν πολύ κινηματογραφικό. Προσωπικά δεν μου άρεσε το προσκήνιο του θεάτρου. Το έβρισκα περιοριστικό. Γι' αυτό αποφάσισα να σπουδάσω κινηματογράφο».

- Εκεί γνώρισες τον Τζιμ Τζάρμους;

«Ναι, συνάντησα τον Τζιμ στη σχολή και αρχίσαμε να εργαζόμαστε μαζί. Τότε στη Νέα Υόρκη μπορούσες να δεις πάρα πολλές αμερικανικές ταινίες και αρκετές ξένες. Υπήρχαν πολλές μικρές αίθουσες προβολών. Υπήρξε θα έλεγα ένα είδος έκρηξης στο χώρο».

- Σήμερα είναι πιο εύκολο να γυρίσεις μια ανεξάρτητη ταινία;

«Οχι, είναι πιο δύσκολο. Δεν μπορείς να ζήσεις με τα χρήματα που βγάζεις από μια ανεξάρτητη ταινία. Πιστεύω πως σήμερα είναι μια δύσκολη περίοδος για να φτιάξεις μια ταινία αλλά και για να βρεις διανομή. Εμείς είχαμε επηρεαστεί από τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και μπορούσαμε να αφηγηθούμε ωραίες ιστορίες. Σήμερα πιστεύω πως δεν ξανα-ανακαλύπτουμε την κινηματογραφική γλώσσα. Στη Νέα Υόρκη φτιάχναμε τις ταινίες μας για να τις δείξουμε ο ένας τον άλλο. Δεν μας ενδιέφεραν τα φεστιβάλ ή ο υπόλοιπος κόσμος. Οταν το "Πέρα από τον Παράδεισο" είχε καλή διανομή και πέτυχε στο μποξ-όφις τότε τα πράγματα άλλαξαν. Σήμερα όσες καλές ταινίες γυρίζονται δύσκολα προβάλλονται σε αίθουσα. Σήμερα, οι νέοι σκηνοθέτες δεν έχουν καμιά περιέργεια για το θέατρο. Δεν υπάρχει σοβαρή κουλτούρα. Τα νέα παιδιά δεν δοκιμάζουν κάτι το καινούριο γιατί δεν θέλουν να κάνουν λάθη, δεν έχουν αρκετά χρήματα για να καλύψουν τα λάθη τους. Δεν ενδιαφέροντα για την ιστορία του σινεμά. Κι όμως έχει τόσα να τους προσφέρει».

- Τι σε κράτησε μακριά από τη σκηνοθεσία τόσα χρόνια;

«Δίδασκα κινηματογράφο. Εχω όμως και τέσσερα σενάρια έτοιμα για ταινίες. Προσπαθώ να βρω τα χρήματα. Είναι δύσκολο γιατί, έστω κι αν θέλεις να γυρίσεις μια ταινία χαμηλού κόστους, ας πούμε των 500.000 δολαρίων, χρειάζεται να έχεις σταρ για πρωταγωνιστές. Τον κινηματογράφο τον έχουν αναλάβει μπίζνεσμεν που ενδιαφέρονται πόσα λεφτά θα κερδίσουν. Υπάρχουν λίγοι "γκάνγκστερ της φαντασίας" όπως τους ονομάζω, που θέλουν να φτιάξουν ένα διαφορετικό σινεμά».

- Ετοιμάζεις τώρα κάτι καινούριο;

«Οταν ήμουν στην κριτική επιτροπή στο φεστιβάλ του Κουστουρίτσα στο Κούστεντορφ, μαζί με τη Μαρζιάν Σατραπί, είχα πάρει μαζί μου ένα βιβλίο μυθολογίας και διάβασα μια ιστορία που λεγόταν "She-Wolf" («Η λύκαινα»), μια ιστορία μεταμόρφωσης. Σκέφτηκα να φτιάξω μια σειρά από έξι με εφτά μικρές ταινίες, με τον τίτλο "Μεταμορφώσεις" και να τις έδινα σε έξι σκηνοθέτες. Είναι ιστορίες για παιδιά αλλά και για μεγάλους. Αυτό που είπα σε όλους τους σκηνοθέτες είναι πως δεν θα χρησιμοποιήσουν ειδικά εφέ ή της Pixar, παρά μόνο τα απλά εφέ που μπορούν με την κάμερα. Βρήκαμε και παραγωγούς Γάλλους».

- Βρήκες όλους τους σκηνοθέτες;

«Βρήκα τον Εμίρ, τη Μαρζιάν, τον Μισέλ Γκοντρί και τον εαυτό μου. Υπάρχουν ακόμη δύο που δεν έχουμε αποφασίσει ακόμα».

- Αν ήταν να διαλέξεις, τι θα προτιμούσες, το γράψιμο σεναρίων, τη σκηνοθεσία ή την ηθοποιία;

«Λατρεύω το γράψιμο. Σ' αυτό βρίσκομαι στο δικό μου κόσμο. Μου αρέσει και να σκηνοθετώ και να κάνω την παραγωγό. Αλλά πρέπει να προσέχω. Εχω μια πρακτική πλευρά που διακόπτει τη σκηνοθετική πλευρά μου».

- Συνεργάζεσαι στη νέα ταινία που γυρίζει ο Τζάρμους;

«Οχι, αυτή τη φορά είναι εντελώς δική του ιστορία. Είναι μια πρωτότυπη, όμορφη ιστορία έρωτα».

- Προτιμάς να γράφεις πρωτότυπες ιστορίες ή να διασκευάζεις;

«Δεν με πειράζει. Εχω γράψει και πρωτότυπες, όπως το "Gone With the Mind", βασισμένη στη ζωή ενός φίλου που έζησε με πυγμαίους. Είναι μια ωραία ιστορία, έχει και χιούμορ κι ελπίζω πως θα βρούμε χρηματοδότες για να τη γυρίσουμε».

- Νόμιζα πως για χαμηλού κόστους ταινία δεν θα ήταν δύσκολο...

«Ακόμη και γι' αυτές θέλουν να επιλέξουν τον ηθοποιό. Στη συγκεκριμένη ταινία είχαμε για πρωταγωνιστή τον Στάνλεϊ Τούτσι και την Κλόρις Λίτσμαν, αλλά ούτε κι αυτά τα ονόματα ήταν αρκετά για να μας εξασφαλίσουν τα χρήματα. Δεν μπορείς να έχεις ηθοποιούς απλώς επειδή είναι σταρ, αν δεν κάνουν για το ρόλο».

- Πώς βλέπεις την κατάσταση σήμερα στην Ελλάδα;

«Είναι σίγουρα πολύ δύσκολη. Οταν στηρίζεσαι στις τράπεζες και τις πολυεθνικές που μόνη τους μέριμνα είναι το κέρδος σε βάρος του ατόμου... Είναι κάτι το γκανγκστερικό που συμβαίνει και στην Αμερική. Ευτυχώς που ο κόσμος έχει αρχίσει να εξεγείρεται. Εζησα ένα χρόνο, ξέρεις, στην Ελλάδα, ως φοιτήτρια, λίγο μετά που έπεσε η χούντα και έγινα μάρτυρας των μεγάλων διαδηλώσεων για το Πολυτεχνείο. Είχαν μαζευτεί πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι. Ηταν κάτι αξέχαστο!» 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Χορός
Αλβιν Εϊλι, η νέα γενιά
Εικαστικά
Στο ΜΟΜΑ δυο, δυο
Κινηματογράφος
Οι Έλληνες στο επίκεντρο
Συνέντευξη: Σάρα Ντράιβερ
«Δεν υπάρχει σοβαρή κουλτούρα σήμερα»
Θέατρο
Διπλός Μπέκετ στο «Τόπος Αλλού»
Το κουαρτέτο των απελπισμένων
Μουσική
Η ιστορία ενός άλμπουμ
Βιβλίο
Ορκισμένος αμφισβητίας
Στην γκρίζα ζώνη του καπιταλισμού
Άλλες ειδήσεις
«Κοντινό» σε τέσσερα πρόσωπα