Έντυπη Έκδοση

«Νιώθω Ευρωπαίος τριακοσίων ετών»

Ο Αμος Οζ, απολαυστικός και στην επικοινωνία του με το κοινό στον «Ιανό»

Καρφίτσα δεν έπεφτε το βράδυ της Τετάρτης στον «Ιανό», όπου ο Αμος Οζ, όπως φάνηκε από την πρώτη στιγμή, βρισκόταν σε μεγάλα κέφια! Γενναιόδωρος κι εξομολογητικός, ο κορυφαίος Ισραηλινός συγγραφέας απαντούσε επί μιάμιση ώρα στις ερωτήσεις του Ανταίου Χρυσοστομίδη και του κοινού χωρίς υπεκφυγές και με περίσσευμα χιούμορ, ενώ τουλάχιστον δύο φορές, όταν μιλούσε για το Μεσανατολικό, ο χώρος σείστηκε από χειροκροτήματα.

«Είμαστε όλοι σαν ρωσικές μπάμπουσκες», λέει ο Αμος Οζ «Είμαστε όλοι σαν ρωσικές μπάμπουσκες», λέει ο Αμος Οζ «Συμβιβασμός δεν σημαίνει παράδοση» επέμεινε ο Οζ, «είναι η προσπάθεια να βρεθούμε στα μέσα του δρόμου. Συμβιβασμός σημαίνει ζωή. Το αντίθετό του είναι ο φανατισμός και ο θάνατος».

Σίγουρα η πολιτική υπήρξε από τα κυρίαρχα θέματα της βραδιάς, αλλά κι ο λόγος περί λογοτεχνίας δεν ήταν αμελητέος. Ωστόσο, ό,τι κι αν δημοσιεύει ο Οζ εκλαμβάνεται ως πολιτική αλληγορία: «Αν γράψω μια ιστορία για έναν πατέρα, μια μητέρα, μια κόρη κι ένα χαρτζιλίκι, σίγουρα θα βρεθούν κάποιοι που θα πουν ότι ο πατέρας είναι η κυβέρνηση, η μητέρα η θρησκεία, η κόρη η νέα γενιά και το χαρτζιλίκι η οικονομία!» δήλωσε γελώντας.

Για το δημιουργό του «Μαύρου κουτιού» και της «Ιστορίας αγάπης και σκότους», όσο περνάει ο καιρός τόσο περισσότερο δυσκολεύουν τα πράγματα για ένα μυθιστοριογράφο. Πόσω μάλλον για κάποιον όπως αυτός, που προσπαθεί κάθε καινούργιο βιβλίο του να διαφέρει από τα προηγούμενα. «Η διαδικασία της συγγραφής μοιάζει με την οδήγηση, όπου το ένα πόδι σου είναι στο γκάζι και το άλλο στο φρένο. Με τα χρόνια και με την εμπειρία, όμως, το πόδι στο γκάζι κάνει κράτει, ενώ εκείνο στο φρένο είναι πιο στιβαρό...».

«Ηθελα να γίνω βιβλίο»

Στην περίπτωση του Οζ, ζωή και λογοτεχνία ταυτίζονται. «Γεννήθηκα μέσα σ' ένα υπόγειο, πλημμυρισμένο από βιβλία σε 16 διαφορετικές γλώσσες. Παιδάκι, πίστευα πως τα βιβλία έβγαιναν από τους τοίχους και πως τα βράδια πολλαπλασιάζονταν. Φανταστείτε την έκπληξή μου όταν με πληροφόρησε ο πατέρας μου πως τα γράφουν άνθρωποι. Εγώ δεν ονειρευόμουν να γίνω συγγραφέας όταν μεγαλώσω, βιβλίο ονειρευόμουν να γίνω. Τη δεκαετία του '40 ήταν τόσο βαριά η σκιά του Ολοκαυτώματος και τόσο διάχυτος ο φόβος ότι οι Αραβες θα μας σκοτώσουν, που είχα πλήρη συνείδηση του πόσο αβέβαιη είναι η ζωή. Σκεφτόμουν λοιπόν πως αν γινόμουν βιβλίο, ίσως να σωζόταν κάποιο αντίτυπο...».

Οπως και να 'χει, από τα πέντε του ήδη σκάρωνε ιστορίες. «Ημουν κοντός, δεν ήμουν ιδιαίτερα όμορφος ή έξυπνος, δεν διέπρεπα στα σπορ, κι άλλον τρόπο για να εντυπωσιάζω τα κορίτσια δεν είχα. Το ίδιο κίνητρο έχω και σήμερα», αστειεύτηκε. Οταν πάντως αναφέρθηκε στην περιέργεια, ως βασική κινητήρια δύναμη για δημιουργία, σοβαρολογούσε απολύτως. «Τη θεωρώ ηθική αρετή. Η περιέργεια, καθώς σε ωθεί να βάλεις τον εαυτό σου στη θέση του άλλου, σε κάνει καλύτερο όχι μόνο ως συγγραφέα αλλά κι ως γονέα, ως σύζυγο, ως γείτονα, ως εραστή»...

Αντίστοιχα πεπεισμένος είναι πως «η καλή λογοτεχνία είναι πάντα επαρχιακή». Ολοι οι σπουδαίοι μυθιστοριογράφοι, λέει ο Οζ, από τον Τσέχοφ, τον Φόκνερ, τον Λαμπεντούζα ώς τον Μάρκες, «γράφουν για τη μικρή γωνιά του κόσμου που οι ίδιοι γνωρίζουν». Κι αν κάποιοι στις μέρες μας θορυβούνται από την εμπορική ηγεμονία της «φτηνής» λογοτεχνίας, ο ίδιος εμφανίζεται καθησυχαστικός: «Πάντα θα υπάρχουν περισσότερα κακά βιβλία, αλλά τα καλά είναι εκείνα που νικούν το χρόνο, αυτά είναι που θυμόμαστε...».

«Είδα πολλά»

Πολίτης μιας χώρας όπου «όλοι δηλώνουν προφήτες», ο Αμος Οζ, στα 75 του, νιώθει σαν Ευρωπαίος 300 ετών. «Είμαι πιο ηλικιωμένος από την πατρίδα μου. Εχω δει πέντε πολέμους, έχω δει αδικία, τρομοκρατία, ηρωισμό, τρέλα, έχω δει πολλά... Το παρελθόν ποτέ δεν χάνεται πραγματικά. Οπως έχω γράψει κάπου, κάθε ανθρώπινο ον προχωρά κυοφορώντας τους γονείς του -είμαστε όλοι σαν ρωσικές μπάμπουσκες. Το παρελθόν είναι κομμάτι μας, μας ανήκει, αλλά δεν πρέπει να τ' αφήνουμε να μας κυριεύσει». Ζητάνε άραγε τις συμβουλές του οι πολιτικοί του Ισραήλ; «Γενικά οι πολιτικοί μας αποζητούν την επαφή με τους συγγραφείς. Με καλούν συχνά κι εμένα για να τους πω τις απόψεις μου, αλλά ενώ δείχνουν πως τις θαυμάζουν, στη συνέχεια τις αγνοούν παντελώς!».

Οπως και πολλοί άλλοι ομότεχνοί του, ο Αμος Οζ αγωνίζεται για έναν ιστορικό συμβιβασμό με τους Παλαιστινίους -ο ίδιος μάλιστα από το 1967. «Οσοι εκφράζαμε αυτήν την άποψη τότε, μπορούσαμε να κάνουμε γενική συνέλευση μέσα σε τηλεφωνικό θάλαμο. Σήμερα η πλειοψηφία και των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων συμμερίζεται την αναγκαιότητα ύπαρξης δύο κρατών. Ευτυχείς συμβιβασμοί, όμως, δεν υπάρχουν. Το μεσανατολικό ζήτημα δεν πρέπει ν' αντιμετωπίζεται σαν γουέστερν, αλλά σαν μια αρχαία τραγωδία. Εκλιπαρώ τους Ευρωπαίους φίλους μου να μην αισθάνονται υποχρεωμένοι να υποστηρίξουν τη μία ή την άλλη πλευρά. Αντί να διαλέξουν στρατόπεδο, ας διαλέξουν την ειρήνη».

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Συνεντεύξεις
Μέση Ανατολή και αραβικός κόσμος
Συναντήσεις/Συμφωνίες/Συνομιλίες/Διαπραγματεύσεις
Ισραήλ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εθνική Λυρική Σκηνή
Χριστούγεννα με την «Κυρά των Παραμυθιών»
Μουσεία
Την άνοιξη και αν...
Συγγραφείς
«Νιώθω Ευρωπαίος τριακοσίων ετών»
Εκθέσεις
Εκθεση Καβάφη με άρωμα παλιάς Αλεξάνδρειας
Συνεντεύξεις
«Χυδαίο να αντιμετωπίζουν τον πολιτισμό ως πολυτέλεια»
Κι αυτά
Ελληνες ζωγράφοι στην παραμεθόριο
Κι εκείνα
Ραντεβού στη Βιβλιοθήκη
Χριστούγεννα στο Μουσείο
Με 29 ευρώ τρεις παραστάσεις
TV & Media
Με Σαββίδη η Δ.Τ. Θεσσαλονίκης
Βεντέτα στον καιρό του αμερικανικού εμφυλίου
Al Jazeera Τουρκία
Μνημεία
Πωλείται ρημαγμένη