Έντυπη Έκδοση

Τα λόγια «κόβουν», ενώ ο Καββαδίας χορεύει

Αντώνης Μακρυδημήτρης

Απρόρρητα

Πολιτικά, πολιτιστικά και άλλα

εκδόσεις Το Πέρασμα, σ. 324, 15,68 ευρώ

Ο κάθε συγγραφέας δεν κουβαλά μόνο την πένα του. Δεν υπηρετεί τον λόγο μονόπλευρα, αλλά σφαιρικά. Η αξιολόγηση του προφορικού είναι εξίσου σημαντική με τον γραπτό. Στον κυκεώνα των πληροφοριών και των ειδήσεων που μας κατακλύζουν, η σωστή επιλογή μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμη. Οχι όμως όταν επιλέγουμε για τον εαυτό μας. Ο Αντώνης Μακρυδημήτρης σίγουρα δεν είναι εγωιστής και τα «Απρόρρητα» μας αφορούν όλους. Οσο κι αν ο τίτλος δεν είναι ελκυστικός, σίγουρα είναι τα θέματα που αναπτύσσονται στις σελίδες του βιβλίου.

Οπως αναφέρει και στον πρόλογο, «συστεγάζει τα επιμέρους κείμενα και τις καταθέσεις» που έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες κι έχουν ακουστεί σε διάφορες εκδηλώσεις. Στα πρώτα βήματα της ανάγνωσης η προσπάθεια μοιάζει κουραστική και μπερδεμένη. Οσο όμως προχωράμε, αναγνωρίζουμε την αξία αυτής της ανθολογίας και κατανοούμε τον υπότιτλο «Πολιτικά, πολιτιστικά και άλλα».

Αν μη τι άλλο ο λόγος που έχει επιλεχθεί είναι ψύχραιμος και μετριοπαθής. Ο Μακρυδημήτρης αντλεί από την επικαιρότητα, την ιστορία και την εμπειρία για να προβληματίσει αλλά και να δώσει διέξοδο. Τη δική του ή αυτή που έχει βρει.

Επειδή η θεματολογία δεν είναι τόσο εύκολη και θα χρειαζόταν περισσότερο από ένα βιβλίο για να αναπτυχθεί ενδελεχώς, γίνεται ηθελημένη συρρίκνωση. Η διοίκηση και μορφές διακυβέρνησης στο σύγχρονο κράτος καταλαμβάνουν δέκα σελίδες. Στα πολιτικά (μέρη Α και Β) γίνεται αναφορά σε διαχρονικά και σημερινά προβλήματα (όπως η διαχείριση κρίσεων). Τα πολιτιστικά και άλλα εντάσσονται στο τελευταίο μέρος. Εδώ δεν έχει σημασία η σειρά, αλλά η πολιτιστική προσέγγιση ξεκινά από τη «Νοσταλγία των Βαρβάρων» και τη «Βιβλιοθήκη Ελληνικού Πολιτισμού» καταλήγοντας στην «Αναγκαιότητα ως ελευθερία» και «Παράλογο και αυτοκτονία», που ανήκει στον φιλοσοφικό τομέα επιλογής του Μακρυδημήτρη. Ισως καταλήγει εκεί μια και βασίζει την αξία του έργου του στα λόγια του Πλάτωνα: «Το τιμιώτερον δεν ανήκει στην γραφή, αλλά στην προφορική ομιλία». Η προσπάθεια τον δικαιώνει, αφού με τα λόγια στο χαρτί αναδεικνύεται ο μέγας φιλόσοφος.

Θανάσης Σκρουμπέλος

Ο μπαλτάς και άλλες ιστορίες

εκδόσεις Τόπος, σ.216, 13,30 ευρώ

Το βιβλίο δικαιώνει απολύτως τον τίτλο. Οι τρεις ιστορίες φτιάχνουν έναν μπαλτά που κόβει την ευαίσθητη ανθρώπινη ψυχή. Ο συγγραφέας καταπιάνεται με τη λύτρωση και πού μπορεί αυτή να βρεθεί. Καθόλου εύκολο, αλλά αυτό συνειδητοποιεί ο αναγνώστης. Οι σελίδες και οι υποθέσεις είναι σκληρές και τραχείς σαν το βαρύ, μεταλλικό εργαλείο του χασάπη.

Πρώτη ιστορία «Ο μπαλτάς»

Η πλοκή «χτίζεται» γύρω από μια μυστηριώδη γυναίκα που δεν έχει παρελθόν. Τουλάχιστον μακρινό. Η καλοσύνη της, μοναδική, και τη μοιράζει απλόχερα. Δίπλα της υπάρχουν κι άλλοι μοναχικοί χαρακτήρες που συνυπάρχουν στο ίδιο μέρος. Σαν τις ψυχές στον Παράδεισο. Εκεί όμως είναι και η Κόλαση. Ο αστυνόμος, πρώην βασανιστής στη χούντα, ένας τρανσέξουαλ και πολλά νέα παιδιά εξαρτημένα από τα ναρκωτικά. Ανάμεσα και ο «γιος» της κυρίας Σπινθίνη, ο Μανώλης. Σαν άλλη Παναγία, τον αγαπά με όλης της την ψυχή και τον βοηθά. Δεν μπορεί να τον σώσει από τον Γολγοθά του. Οταν ψάχνει απεγνωσμένα χρήματα για τη δόση του, πάει σπίτι της, μαζί μ' έναν φίλο του, τον Μίμη. Αυτός τη σκοτώνει θολωμένος από την εξάρτηση. Το ίδιο θα γίνει και με τον Μανώλη, που κυνηγημένος έπεσε σε μια βαθιά τρύπα. Πριν είχε δολοφονήσει τον αστυνόμο Αγγελόπουλο. Ο θάνατος είναι τιμωρία για τον βασανιστή και λύτρωση γι' αυτούς που βασανίστηκαν σ' όλη τους τη ζωή.

Δεύτερη ιστορία «Κάπο Βέρντε»

Πράσινο Ακρωτήρι σημαίνει ο τίτλος και είναι από τα μέρη στα οποία θέλει να ταξιδέψει ο Αρτέμης. Εδώ έχει σημασία το ταξίδι, διότι η φυγή είναι η λύτρωση για κάποιον που δεν έχει τα πόδια του, τα χέρια του είναι αχρηστεμένα και είναι τυφλός από το ένα μάτι. Μισοκαμένη η μούρη του. Ενας άνθρωπος σε αυτή την κατάσταση κάνει συνεχώς ταξίδια με το μυαλό, αλλά ένα πραγματικό θα ήταν θείο δώρο. Ο ανιψιός του (Στήβης) θέλει να τον βοηθήσει. Μαζί με την κυρα-Ρήνη.

Τρίτη ιστορία «Τα παγανά»

Εδώ ο φόνος γίνεται από αδικία, θεία δίκη και λύτρωση. Η διαπλοκή, η «τυφλή» Δικαιοσύνη, οι απάνθρωπες τράπεζες και μια παρέα ετερόκλητων χαρακτήρων.

Μήτσος Κασόλας

Νίκος Καββαδίας

Ο δαίμονας χόρευε μέσα του

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 170, 14 ευρώ

Τι σας λένε τα παρατσούκλια «Κόλιας», «Μαυρής», «Παπαουίνης»; Ανήκουν στο ίδιο πρόσωπο, τον γνωστό «Μαραμπού». Τον ποιητή Νίκο Καββαδία. Δεν έχουμε μια ανάλυση του ποιητικού του έργου. Τουλάχιστον, όχι άμεσα. Εχουμε να κάνουμε με μια βιογραφία του. Ο Μήτσος Κασόλας (έχει εργαστεί ως δημοσιογράφος) μας δείχνει φανερά τον άνθρωπο και όχι τον καλλιτέχνη που βρίσκεται μέσα του. Το βιβλίο... μυρίζει θάλασσα, μια και η ζωή του ήταν «δεμένη» μ' αυτήν. Αυτή είναι η δεύτερη προσπάθεια του συγγραφέα να φτιάξει το πορτρέτο του Καββαδία. Στην πρώτη στηρίχτηκε στις αφηγήσεις του ποιητή, οι οποίες καταγράφτηκαν στο μαγνητόφωνό του. Παρόμοια μέθοδο χρησιμοποιεί κι εδώ. Για τον «Μαραμπού» μιλούν οι ναυτικοί που έζησαν και ταξίδεψαν μαζί του. Υπάρχουν κάποιες παρεμβολές του συγγραφέα, αλλά είναι μικρές, και μόνο για να κατανοήσει ο αναγνώστης ποιος είναι ο εκάστοτε αφηγητής και τι έχει να πει για τον ασυρματιστή Καββαδία.

Σίγουρα καταγράφονται μόνο καλά, αλλά δεν μπορεί να κατηγορήσει κανείς τον Κασόλα ότι το κάνει με πρόθεση. Τα λόγια των άλλων φτιάχνουν αυτό το αληθινό πορτρέτο. Το πόσο αγαπητός ήταν, φαίνεται όταν η συζήτηση-συνέντευξη έρχεται στο θέμα του θανάτου. Ολοι εκφράζουν την πραγματική, βαθιά θλίψη τους. Ο Καββαδίας ήταν σεμνός με την τέχνη του και δεν κόμπαζε γι' αυτήν. Σχεδόν κανένας δεν ήξερε την άλλη του ιδιότητα. Ολοι γνώριζαν πόσο καλή παρέα έκανε. Πόσο του άρεσαν οι γυναίκες των «σπιτιών». Πόσο τις εκτιμούσε. Πόσο δεκτικός ήταν στην πλάκα, αλλά και πόσο του άρεσε να ανταποδίδει. Πόσο καλός επαγγελματίας ήταν. Ηταν αριστερός, όχι δογματικός. Ηταν καλός φίλος. Ηταν παιδί της θάλασσας και η στεριά τού προκαλούσε ναυτία. Δεν λογάριαζε τα χρήματα και ζούσε όπως ήθελε. Αγαπούσε το διάβασμα και την οικογένειά του. Ολα αυτά, από τους συνοδοιπόρους του.

Στο βιβλίο υπάρχει και αναφορά στη δικαστική περιπέτεια του Κασόλα με την γ' βαθμού κληρονόμο των πνευματικών δικαιωμάτων του ποιητή, τον εκδότη της «Αγρας» και κάποιους μάρτυρες που αντέδρασαν στο πρώτο έργο «Νίκος Καββαδίας. Γυναίκα-Θάλασσα-Ζωή (αφηγήσεις στο μαγνητόφωνο». Δεν θα είχε καμία αξία το Παράθεμα αν δεν γινόταν αναφορά στην ποίηση του Κόλια.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Γενετήσιες τελετουργίες
Ενα βλέμμα, έργο τέχνης
Το παρελθόν τελεί υπό έλεγχο
Διονύσιος Σολωμός ο Μωυσής της ελληνικής ποίησης
Ανοικτοί λογαριασμοί
Μύηση στα μυστικά του σινεμά
Ο τρόπος να σκέφτεσαι
Ακροβατώντας στο σημείο μηδέν του Λόγου
Κρυστάλλινοι ήχοι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Σύντομα θα είναι παρελθόν
Ακτιβιστής και μουσικός για 70 χρόνια
Αφιέρωμα στην Πηνελόπη Δέλτα
Πηνελόπη Σ. Δέλτα Η συγγραφική της παραγωγή
Η Δέλτα και τα αναγνωστικά του Δημοτικού σχολείου
Η Πηνελόπη Δέλτα με γαλλικό μάτι
Από τα εν οίκω στα εν δήμω
Κριτική βιβλίου
Γενετήσιες τελετουργίες
Ενα βλέμμα, έργο τέχνης
Το παρελθόν τελεί υπό έλεγχο
Διονύσιος Σολωμός ο Μωυσής της ελληνικής ποίησης
Τα λόγια «κόβουν», ενώ ο Καββαδίας χορεύει
Ανοικτοί λογαριασμοί
Μύηση στα μυστικά του σινεμά
Ο τρόπος να σκέφτεσαι
Ακροβατώντας στο σημείο μηδέν του Λόγου
Κρυστάλλινοι ήχοι
Παραμύθια
Παραμύθια με αστραφτερή γλώσσα και σπάνια ομορφιά
Προδημοσίευση
Παραδείσια γαλήνη
Άλλες ειδήσεις
«Το σπίτι της χαράς»