Έντυπη Έκδοση

Ιστορικά

  • Ο ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ, Ο ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ, Ο ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΗΣ, Ο ΗΓΕΤΗΣ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

    Από τη νεότητα στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου

    Ο Ανδρέας Γεωργίου Παπανδρέου (5 Φεβρουαρίου 1919-23 Ιουνίου 1996) υπήρξε μια πολιτική προσωπικότητα που άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη της πάνω στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

    Στο αεροπλάνο της επιστροφής για την πατρίδα μετά την πτώση της χούντας, 16 Αυγούστου 1974 (φωτ. Αρχείο «Ε») Στο αεροπλάνο της επιστροφής για την πατρίδα μετά την πτώση της χούντας, 16 Αυγούστου 1974 (φωτ. Αρχείο «Ε») Δήλωνε ότι ήταν σοσιαλιστής που διαχώριζε τη θέση του από τη σοσιαλδημοκρατία. Σε συνέντευξή του προς τη γαλλική εφημερίδα «Liberation» το 1978 τόνισε ότι «το ΠΑΣΟΚ δεν είναι κόμμα σοσιαλδημοκρατικό. Είναι κόμμα σοσιαλιστικό. Η σοσιαλδημοκρατία αποτελεί σωσίβιο του σύγχρονου μονοπωλιακού καπιταλισμού».

    Ως σοσιαλιστής έδωσε έμφαση στο δημόσιο τομέα και στη διάρκεια της πρωθυπουργίας του τέθηκαν οι βάσεις του Εθνικού Συστήματος Υγείας που παρ' όλες τις αδυναμίες του αποτελεί τη βάση για τη μελλοντική του καλυτέρευση και τον εκσυγχρονισμό.

    Η εξωτερική πολιτική

    Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής ο Ανδρέας ακολούθησε μια πολυδιάστατη πολιτική που είχε εγκαινιάσει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά την πτώση της δικτατορίας. Αλλά ο Παπανδρέου προχωρούσε ακόμα περισσότερο, έβλεπε πολύ θετικά το χώρο των Αδεσμεύτων, γι' αυτό άλλωστε στο γραφείο του είχε μια φωτογραφία του Τίτο. Μιλούσε μεταξύ των άλλων για τη δημιουργία ενός «μεσογειακού μπλοκ», αφού «η Νότια Ευρώπη και η Βόρεια Αφρική καθώς και η Μέση Ανατολή έχουν πολλά κοινά συμφέροντα» και έπρεπε να συντονιστούν ώστε «να αντιμετωπίσουν την εξάρτηση και τις παρεμβάσεις των μεγάλων του Βορρά».

    Οι τάσεις του Ανδρέα προς μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική είχαν διαφανεί πριν ακόμα από την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα, το 1967.

    Διέβλεπε ότι το διπολικό σχήμα των υπερδυνάμεων στον κόσμο βάραινε καταθλιπτικά και επηρέαζε τις εσωτερικές εξελίξεις στις μικρές χώρες.

    Εξόριστος, την εποχή της δικτατορίας, στη Στοκχόλμη της Σουηδίας θα γράψει:

    «Ο θάνατος της δημοκρατίας στην Ελλάδα δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Είναι μια μόνο άποψη του ανταγωνισμού ανάμεσα στην επεκτατική καπιταλιστική αυτοκρατορία των Ηνωμένων Πολιτειών και στο γραφειοκρατικό πατερναλιστικό φρούριο της Σοβιετικής Ενωσης - του ανταγωνισμού ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις που είναι αποφασισμένες να διατηρήσουν τη διαίρεση του κόσμου σε δύο ψυχροπολεμικά στρατόπεδα, να μεταμορφώσουν τους συμμάχους τους σε δορυφόρους και να εξαλείψουν απ' όλο τον κόσμο κάθε τάση ουδετεροποίησης».

    Αριστερές ευαισθησίες

    Από τα νεανικά του χρόνια ο Α. Παπανδρέου είχε εκδηλώσει αριστερές ευαισθησίες.

    Στη διάρκεια της δικτατορίας Μεταξά άρχισε να μελετά τον Τρότσκι και ηγήθηκε μιας αντιστασιακής φοιτητικής οργάνωσης. Ανάμεσα στα μέλη της ομάδας ήταν και ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Ο Ανδρέας συνελήφθη προς το τέλος της άνοιξης του 1939. Πολύ αργότερα ο Καστοριάδης με επιστολή του θα υποστηρίξει ότι ο Ανδρέας δεν τηρούσε τους συνωμοτικούς κανόνες και οι δυνάμεις Ασφαλείας πέτυχαν έτσι να συλλάβουν τους αντιστασιακούς συνεργάτες του. Αλλά αυτό δεν επιβεβαιώθηκε ούτε διαψεύστηκε από άλλη πλευρά.

    Μετά την απελευθέρωσή του ο Ανδρέας έφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Ο ελληνο-ιταλικός πόλεμος -έγραψε ο ίδιος- με βρήκε φοιτητή στο Χάρβαρντ. Η απελευθέρωση της Ελλάδας και η αιματηρή της συνέχεια με βρήκε στο Αμερικανικό Ναυτικό. Κατατάχθηκα εθελοντής το 1943 και υπηρέτησα μέχρι τον Απρίλιο του 1946, όταν, μετά την απόλυσή μου, επέστρεψα στο Χάρβαρντ σαν καθηγητής».

    Γύρισε στην Ελλάδα το 1959, περί τα 20 χρόνια μετά την αναχώρησή του.

    Ηρθε ως Ελληνοαμερικανός οικονομολόγος που ο πρωθυπουργός Καραμανλής τού προσέφερε μια σημαντική θέση.

    Η επιστροφή στην Ελλάδα

    Η επιστροφή του Ανδρέα στην Ελλάδα συνέπεσε χρονικά με το νέο αμερικανικό προσανατολισμό για τη δημιουργία ενός «εθνικού» κεντρώου κόμματος που θα περιόριζε την εκλογική επιρροή της Αριστεράς που ήταν ιδιαίτερα σημαντική στις εκλογές του 1958.

    Οι Αμερικανοί φαίνεται ότι στο νέο κεντρώο κόμμα επιθυμούσαν ένα σημαντικό ρόλο του Ανδρέα, που με τη σύζυγό του Μάργκαρετ στις ΗΠΑ ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του Δημοκρατικού Κόμματος.

    Το Δημοκρατικό Κόμμα και ο υποψήφιός του Τζον Κένεντι κέρδισαν τις εκλογές του 1960 και από τις αρχές του 1961 κυβερνούσαν στις ΗΠΑ.

    Ο Ανδρέας παρατήρησε ότι οι άνθρωποι της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα «με θεωρούσαν Ελληνοαμερικανό που ήταν σε θέση να αντιληφθεί τις απόψεις τους» και ήθελαν να επηρεάσει τον πατέρα του, Γεώργιο Παπανδρέου, αρχηγό του νέου κόμματος της Ενώσεως Κέντρου (Ε.Κ.) προς την επιθυμητή κατεύθυνση.

    Αλλά ο Α. Παπανδρέου επηρέασε τον πατέρα του ακριβώς προς την αντίθεση κατεύθυνση από εκείνη που επιθυμούσαν οι Αμερικανοί, προτρέποντάς τον να ξαναβρεί τον παλιό καλό εαυτό της νεότητάς του τότε που ήταν ένας συνεπής αντιμοναρχικός δημοκράτης.

    Εκλογές «βίας και νοθείας»

    Τις εκλογές του Οκτωβρίου 1961 η Ε.Κ. τις χαρακτήρισε «βίας και νοθείας» και κήρυξε τον Ανένδοτο Αγώνα που υποστήριξε έντονα και ο Ανδρέας, ο οποίος έμπαινε για τα καλά στην πολιτική. Αντίθετα, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Ελις Μπριγκς τις χαρακτήρισε «αδιάβλητες», εκθειάζοντας με άλλη ευκαιρία τον Ελληνα πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή. Μέσα σε μια περιπετειώδη πολιτική εποχή, τον Φεβρουάριο του 1964, η Ε.Κ. κατήγαγε περιφανή νίκη στις εκλογές κερδίζοντας το 52,7% των ψήφων.

    Ο Γ. Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός, ενώ ο Ανδρέας ανέλαβε το υπουργείο Προεδρίας.

    Τότε ο Α. Παπανδρέου διαπίστωσε ότι η ελληνική ΚΥΠ εχρηματοδοτείτο από τη CIA. Αλλά η παραμονή της Ε.Κ. στην εξουσία θα είναι βραχύβια, μόλις 17 μήνες (Φεβρουάριος 1964 - Ιούλιος 1965), αφού έχει ν' αντιμετωπίσει το Παλάτι, τους Αμερικανούς και το σκληρό πυρήνα της Δεξιάς που ελέγχουν στην ουσία τον κρατικό μηχανισμό.

    «Κόκκινο πανί»

    Ο Ανδρέας θεωρείται «κόκκινο πανί» για τους αντιπάλους του καθώς συνεχίζει ν' αμφισβητεί τη νομιμότητα εκείνων που ανέτρεψαν τη λαοπρόβλητη κυβέρνηση.

    Από τον Ιούλιο του 1965, μετά την ανατροπή της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου, ο Βρετανός πρέσβης Ραλφ Μάρεϊ υπέδειξε ότι «η καλύτερη λύση για την Ελλάδα και τους συμμάχους της είναι μια Ενωσις Κέντρου διαιρεμένη» ώστε να υπερνικηθούν «το γεροντικό πείσμα του ηγέτη της και οι συνοδοιπορικές ιδιορρυθμίες του συνωμοτούντος υιού του».

    Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 αιφνιδίασε τον Ανδρέα, όπως και όλο τον πολιτικό κόσμο. Στρατιωτικό τμήμα τον συνέλαβε στο σπίτι του ενώπιον της οικογένειάς του. Καθώς τον μετέφεραν στον τόπο κράτησης, ο λοχαγός που τον συνόδευε του φώναξε: «Βλέπεις τι έχεις κάνει Αντρέα; Τα 'βαλες με το καθεστώς. Πλήρωνε τώρα».

    Οι θρίαμβοι και το Βατερλό του

    Ηταν η προσωπικότητα και ο ηγέτης που άλλαξε τον πολιτικό χάρτη της Ελλάδας

    Το δικτατορικό καθεστώς είχε πρόθεση να δικάσει τον Ανδρέα Παπανδρέου με την κατηγορία της σύστασης της στρατιωτικής οργάνωσης του ΑΣΠΙΔΑ, που αφορούσε μια μικρή ομάδα αξιωματικών πιστών στην Ε.Κ. που προσπαθούσε ν' αντιταχθεί στην τεράστια ακροδεξιά επιρροή στο ελληνικό στράτευμα της εποχής.

    Αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος Τζόνσον παρενέβη, πιεζόμενος έντονα από εκπροσώπους της αμερικανικής πανεπιστημιακής κοινότητας και απελευθέρωσε στα τέλη του 1967 τον Ανδρέα, που στη συνέχεια αναχώρησε στο εξωτερικό με την οικογένειά του. Εκεί ίδρυσε την αντιστασιακή οργάνωση Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ).

    Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ

    Μετά την πτώση της δικτατορίας ο Ανδρέας επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 ανήγγειλε την ίδρυση του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ) το οποίο έμελλε να παίξει κεντρικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις της Ελλάδας και να γίνει το κόμμα που έχει κυβερνήσει τη χώρα το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα.

    Το τρίπτυχο που πρόβαλλε το ΠΑΣΟΚ ήταν «Εθνική Ανεξαρτησία - Λαϊκή Κυριαρχία - Κοινωνική Απελευθέρωση», ένα σύνθημα που ηχεί ωραία στ' αυτιά των Ελλήνων αλλά που η πρακτική του εφαρμογή προϋποθέτει μια υγιή εθνική οικονομία.

    Με το ΠΑΣΟΚ συνέβη πρώτη φορά στην Ελλάδα μια μεταβολή στο χώρο της Αριστεράς. Μέχρι τότε το Κομμουνιστικό Κίνημα ήταν κυρίαρχο στην Αριστερά. Τα ελληνικά σοσιαλιστικά κόμματα που εμφανίστηκαν κατά καιρούς είχαν πολύ μικρή επιρροή. Αλλά ο Ανδρέας πέτυχε ν' αντιστραφούν οι όροι. Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ κυβέρνησε προσωπικά την Ελλάδα τις περιόδους 1981 -1989 και 1993 - αρχές 1996.

    Τον Οκτώβριο του 1981 ο γράφων ψήφιζε συμπτωματικά στο ίδιο εκλογικό κατάστημα, σ' ένα σχολείο της ενορίας Αγίας Τριάδας στους Αμπελοκήπους. Ηταν πρωί. Υπήρχε αρκετός κόσμος που περίμενε ν' ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα. Μόλις εμφανίστηκε, χειροκροτήθηκε θερμά. Ηταν μια πρώτη ένδειξη για το εκλογικό αποτέλεσμα. Χαμογελούσε. Στη συνάδελφο Αστέρω Χριστοδουλίδου, που αντάλλαξε μαζί του λίγες κουβέντες, είπε ότι τα τελευταία γκάλοπ ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξα. Πράγματι, το ΠΑΣΟΚ κέρδισε περί το 48% των ψήφων.

    Οι αντίπαλοί του τον κατηγόρησαν για δημαγωγία και λαϊκισμό. Αλλά τα συνθήματα για έξοδο από το ΝΑΤΟ και την ΕΟΚ αντικαταστάθηκαν αμέσως μετά την εκλογική νίκη του Ανδρέα με τις θέσεις που μιλούσαν για καλύτερη διαπραγμάτευση των θέσεων της Ελλάδας εντός των δύο Οργανισμών. Ενα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού έκρινε ως θετικά βήματα της πρωθυπουργίας του Α. Παπανδρέου την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, την επιστροφή του συνόλου των πολιτικών προσφύγων, τον εκδημοκρατισμό των εργατικών συνδικάτων και γενικότερα του κρατικού μηχανισμού, τη δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας, του ΑΣΕΠ, τη νομιμοποίηση του πολιτικού γάμου, την ψήφο από τα 18 κ.ά.

    Στον τομέα των διεθνών σχέσεων ο Ανδρέας προσπάθησε να ξετυλίξει τις θέσεις του έχοντας κατά κύριο λόγο ως υπουργό Εξωτερικών τον Κάρολο Παπούλια, έναν μειλίχιο άνθρωπο που συμπορευόταν μαζί του. Οπως εξήγησε ένας παλιός συνεργάτης του Ελληνα πρωθυπουργού, «οι μεγάλοι δεν θέλουν πλάι τους ανθρώπους που θα φέρνουν συνεχώς αντιρρήσεις για θέματα της αρμοδιότητάς τους», προτιμούν κατά κανόνα ανθρώπους συνεργάσιμους.

    Η χρονική σύμπτωση της πρωθυπουργίας Α. Παπανδρέου με την προεδρία Ρέιγκαν στις ΗΠΑ δημιούργησε σοβαρές περιπλοκές.

    Η πρωτοβουλία των έξι για την ειρήνη αναγγέλθηκε στις 22 Μαΐου 1984. Συμμετείχαν οι επικεφαλής των κυβερνήσεων Ελλάδας, Σουηδίας, Ινδίας, Αργεντινής, Μεξικού και Τανζανίας. Φαινόταν να έρχεται σε αντίθεση με τις θέσεις του Ρέιγκαν για τον «Πόλεμο των Αστρων».

    Ο Ανδρέας έδειχνε, τουλάχιστον φραστικά, να είναι ο πιο θορυβώδης αντίπαλος του Ρέιγκαν και σε συνέντευξή του προς το αμερικανικό ραδιοτηλεοπτικό κανάλι CBS είχε δηλώσει ευθέως: «Διαφωνώ με την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Ρέιγκαν».

    Ομως στο μεταξύ, τον Οκτώβριο του 1984 και το Φεβρουάριο του 1986 δολοφονήθηκαν οι πρωθυπουργοί των Ινδιών και Σουηδίας, Ιντιρα Γκάντι και Ούλοφ Πάλμε αντίστοιχα, υπέρμαχοι της «Πρωτοβουλίας». Αλλά και του Ανδρέα η «αχίλλειος πτέρνα» αναζητείται και ανακαλύπτεται στο σκάνδαλο Κοσκωτά, που, μαζί με το γάμο του με τη Δήμητρα Λιάνη, θεωρήθηκαν από τους αντιπάλους του ότι αποτέλεσαν το Βατερλό του.

    Το σκάνδαλο Κοσκωτά

    Στις αρχές του 1989, ο γνωστός Αμερικανός δημοσιογράφος Τζακ Αντερσον έγραψε ότι «η σοσιαλιστική κυβέρνηση της Ελλάδας, της οποίας ηγείται ο αντιαμερικανός δημαγωγός Ανδρέας Παπανδρέου, είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης και εμείς -αθέλητα αλλά ευτυχώς- ίσως βάλαμε το χεράκι μας στο θάνατό της».

    Ο Ανδρέας, κατηγορούμενος για το σκάνδαλο Κοσκωτά, θα χάσει τις εκλογές το 1989.

    Οταν θα ξανακερδίσει τις εκλογές, τον Οκτώβριο του 1993 (με 46,8%), θα είναι και η σκιά του παλιού εαυτού του, με σοβαρά προβλήματα υγείας που θα τον οδηγήσουν σε παραίτηση τον Ιανουάριο του 1996 για να πεθάνει στις 23 Ιουνίου της ίδιας χρονιάς.

    Σ' αυτό το διάστημα της τελευταίας του πρωθυπουργίας ο Ανδρέας θα βρεθεί μπροστά σε ένα νέο άγνωστο κόσμο, τόσο διαφορετικό από εκείνον του 1989.

    Ο υπαρκτός σοσιαλισμός δεν υπάρχει πια. Νέα κράτη δημιουργούνται στα σύνορα της Ελλάδας όπως και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό και ασιατικό χώρο.

    Βαθμιαία από τότε όπως και μετά το θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου φαίνεται ότι το ΠΑΣΟΚ αλλάζει πολιτική και προχωράει προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτόν το νέο πολύπλοκο κόσμο με μια διαφορετική ματιά από εκείνη του ιδρυτή του.

  • Οι θρίαμβοι και το Βατερλό του

    Ηταν η προσωπικότητα και ο ηγέτης που άλλαξε τον πολιτικό χάρτη της Ελλάδας Το δικτατορικό καθεστώς είχε πρόθεση να δικάσει τον Ανδρέα Παπανδρέου με την κατηγορία της σύστασης της στρατιωτικής οργάνωσης του ΑΣΠΙΔΑ, που αφορούσε μια μικρή ομάδα αξιωματικών πιστών στην Ε.Κ. που προσπαθούσε ν' αντιταχθεί στην τεράστια ακροδεξιά επιρροή στο ελληνικό στράτευμα της εποχής.

    Αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος Τζόνσον παρενέβη, πιεζόμενος έντονα από εκπροσώπους της αμερικανικής πανεπιστημιακής κοινότητας και απελευθέρωσε στα τέλη του 1967 τον Ανδρέα, που στη συνέχεια αναχώρησε στο εξωτερικό με την οικογένειά του. Εκεί ίδρυσε την αντιστασιακή οργάνωση Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ).

    Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ

    Μετά την πτώση της δικτατορίας ο Ανδρέας επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 ανήγγειλε την ίδρυση του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ) το οποίο έμελλε να παίξει κεντρικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις της Ελλάδας και να γίνει το κόμμα που έχει κυβερνήσει τη χώρα το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα.

    Το τρίπτυχο που πρόβαλλε το ΠΑΣΟΚ ήταν «Εθνική Ανεξαρτησία - Λαϊκή Κυριαρχία - Κοινωνική Απελευθέρωση», ένα σύνθημα που ηχεί ωραία στ' αυτιά των Ελλήνων αλλά που η πρακτική του εφαρμογή προϋποθέτει μια υγιή εθνική οικονομία.

    Με το ΠΑΣΟΚ συνέβη πρώτη φορά στην Ελλάδα μια μεταβολή στο χώρο της Αριστεράς. Μέχρι τότε το Κομμουνιστικό Κίνημα ήταν κυρίαρχο στην Αριστερά. Τα ελληνικά σοσιαλιστικά κόμματα που εμφανίστηκαν κατά καιρούς είχαν πολύ μικρή επιρροή. Αλλά ο Ανδρέας πέτυχε ν' αντιστραφούν οι όροι. Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ κυβέρνησε προσωπικά την Ελλάδα τις περιόδους 1981 -1989 και 1993 - αρχές 1996.

    Τον Οκτώβριο του 1981 ο γράφων ψήφιζε συμπτωματικά στο ίδιο εκλογικό κατάστημα, σ' ένα σχολείο της ενορίας Αγίας Τριάδας στους Αμπελοκήπους. Ηταν πρωί. Υπήρχε αρκετός κόσμος που περίμενε ν' ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα. Μόλις εμφανίστηκε, χειροκροτήθηκε θερμά. Ηταν μια πρώτη ένδειξη για το εκλογικό αποτέλεσμα. Χαμογελούσε. Στη συνάδελφο Αστέρω Χριστοδουλίδου, που αντάλλαξε μαζί του λίγες κουβέντες, είπε ότι τα τελευταία γκάλοπ ήταν ιδιαίτερα αισιόδοξα. Πράγματι, το ΠΑΣΟΚ κέρδισε περί το 48% των ψήφων.

    Οι αντίπαλοί του τον κατηγόρησαν για δημαγωγία και λαϊκισμό. Αλλά τα συνθήματα για έξοδο από το ΝΑΤΟ και την ΕΟΚ αντικαταστάθηκαν αμέσως μετά την εκλογική νίκη του Ανδρέα με τις θέσεις που μιλούσαν για καλύτερη διαπραγμάτευση των θέσεων της Ελλάδας εντός των δύο Οργανισμών. Ενα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού έκρινε ως θετικά βήματα της πρωθυπουργίας του Α. Παπανδρέου την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, την επιστροφή του συνόλου των πολιτικών προσφύγων, τον εκδημοκρατισμό των εργατικών συνδικάτων και γενικότερα του κρατικού μηχανισμού, τη δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας, του ΑΣΕΠ, τη νομιμοποίηση του πολιτικού γάμου, την ψήφο από τα 18 κ.ά.

    Στον τομέα των διεθνών σχέσεων ο Ανδρέας προσπάθησε να ξετυλίξει τις θέσεις του έχοντας κατά κύριο λόγο ως υπουργό Εξωτερικών τον Κάρολο Παπούλια, έναν μειλίχιο άνθρωπο που συμπορευόταν μαζί του. Οπως εξήγησε ένας παλιός συνεργάτης του Ελληνα πρωθυπουργού, «οι μεγάλοι δεν θέλουν πλάι τους ανθρώπους που θα φέρνουν συνεχώς αντιρρήσεις για θέματα της αρμοδιότητάς τους», προτιμούν κατά κανόνα ανθρώπους συνεργάσιμους.

    Η χρονική σύμπτωση της πρωθυπουργίας Α. Παπανδρέου με την προεδρία Ρέιγκαν στις ΗΠΑ δημιούργησε σοβαρές περιπλοκές.

    Η πρωτοβουλία των έξι για την ειρήνη αναγγέλθηκε στις 22 Μαΐου 1984. Συμμετείχαν οι επικεφαλής των κυβερνήσεων Ελλάδας, Σουηδίας, Ινδίας, Αργεντινής, Μεξικού και Τανζανίας. Φαινόταν να έρχεται σε αντίθεση με τις θέσεις του Ρέιγκαν για τον «Πόλεμο των Αστρων».

    Ο Ανδρέας έδειχνε, τουλάχιστον φραστικά, να είναι ο πιο θορυβώδης αντίπαλος του Ρέιγκαν και σε συνέντευξή του προς το αμερικανικό ραδιοτηλεοπτικό κανάλι CBS είχε δηλώσει ευθέως: «Διαφωνώ με την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Ρέιγκαν».

    Ομως στο μεταξύ, τον Οκτώβριο του 1984 και το Φεβρουάριο του 1986 δολοφονήθηκαν οι πρωθυπουργοί των Ινδιών και Σουηδίας, Ιντιρα Γκάντι και Ούλοφ Πάλμε αντίστοιχα, υπέρμαχοι της «Πρωτοβουλίας». Αλλά και του Ανδρέα η «αχίλλειος πτέρνα» αναζητείται και ανακαλύπτεται στο σκάνδαλο Κοσκωτά, που, μαζί με το γάμο του με τη Δήμητρα Λιάνη, θεωρήθηκαν από τους αντιπάλους του ότι αποτέλεσαν το Βατερλό του.

    Το σκάνδαλο Κοσκωτά

    Στις αρχές του 1989, ο γνωστός Αμερικανός δημοσιογράφος Τζακ Αντερσον έγραψε ότι «η σοσιαλιστική κυβέρνηση της Ελλάδας, της οποίας ηγείται ο αντιαμερικανός δημαγωγός Ανδρέας Παπανδρέου, είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης και εμείς -αθέλητα αλλά ευτυχώς- ίσως βάλαμε το χεράκι μας στο θάνατό της».

    Ο Ανδρέας, κατηγορούμενος για το σκάνδαλο Κοσκωτά, θα χάσει τις εκλογές το 1989.

    Οταν θα ξανακερδίσει τις εκλογές, τον Οκτώβριο του 1993 (με 46,8%), θα είναι και η σκιά του παλιού εαυτού του, με σοβαρά προβλήματα υγείας που θα τον οδηγήσουν σε παραίτηση τον Ιανουάριο του 1996 για να πεθάνει στις 23 Ιουνίου της ίδιας χρονιάς.

    Σ' αυτό το διάστημα της τελευταίας του πρωθυπουργίας ο Ανδρέας θα βρεθεί μπροστά σε ένα νέο άγνωστο κόσμο, τόσο διαφορετικό από εκείνον του 1989.

    Ο υπαρκτός σοσιαλισμός δεν υπάρχει πια. Νέα κράτη δημιουργούνται στα σύνορα της Ελλάδας όπως και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό και ασιατικό χώρο.

    Βαθμιαία από τότε όπως και μετά το θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου φαίνεται ότι το ΠΑΣΟΚ αλλάζει πολιτική και προχωράει προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτόν το νέο πολύπλοκο κόσμο με μια διαφορετική ματιά από εκείνη του ιδρυτή του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Αναλύσεις
«Η χρεοκοπία μας είναι πρωτίστως πολιτιστική...»
Ενέργεια
Η ενέργεια έρχεται κατά... κύματα
Επιστημονικές έρευνες
Οι υπερχορδές που μας... ενώνουν με το Big Bang
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Η ιατρική φτιάχνει το βιονικό εραστή
Σεισμοί
Τα επικίνδυνα μυστικά του ρήγματος Αρκίτσας