Ελευθεροτυπία - 21/03/2010
Έντυπη Έκδοση
Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 21 Μαρτίου 2010
Το στοίχημα για αύξηση εσόδων από τους ελεύθερους επαγγελματίες
Πρόσφατα δόθηκαν στη δημοσιότητα, από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΓΠΣ) του υπουργείου Οικονομικών, στοιχεία που αφορούν τη διάρθρωση των φορολογικών εσόδων για το οικονομικό έτος 2008 (εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2007).
Απ' αυτά προκύπτει ότι τον κύριο όγκο των φορολογικών βαρών σήκωσαν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι, αφού δήλωσαν το 65,35% των συνολικών εισοδημάτων. Ο φόρος που κλήθηκαν να πληρώσουν κάλυψε το 47,94% των συνολικών φορολογικών εσόδων, έναντι 17,95% των λοιπών φορολογουμένων (εισοδηματίες, εμποροβιοτέχνες, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες) και 34,11% των νομικών προσώπων. Επίσης, τα στοιχεία δείχνουν εκτεταμένη φοροδιαφυγή, καθώς φαίνεται πως η συντριπτική πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών (294.197, σε σύνολο 318.128 φορολογουμένων αυτής της κατηγορίας) δηλώνει εισοδήματα κάτω από 30.000 ευρώ και μάλιστα επτά στους δέκα εμφάνισαν λιγότερα, 10.500 ευρώ (δηλαδή μηνιαίο καθαρό εισόδημα 875 ευρώ).
Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου έχει επανειλημμένα δηλώσει και έχει δεσμευτεί για δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών. Δεν είναι δυνατόν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι να εμφανίζονται ως οι πλουσιότεροι Ελληνες σε αυτή τη χώρα.
Φαντάζομαι πως αν ο πλούτος ήταν προϊόν εργασίας, τότε ο Κάρολος Μαρξ δεν θα είχε την επιρροή που έχει ακόμη και σήμερα στα λαϊκά κοινωνικά στρώματα. Είναι απολύτως κατανοητό στην πλειονότητα των πολιτών αυτής της χώρας ότι το δημοσιονομικό χάος που κληροδοτήθηκε στη νέα κυβέρνηση, με το δημοσιονομικό έλλειμμα και δημόσιο χρέος να είναι εντελώς εκτός ελέγχου, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια ελιγμών. Ωστόσο, δεν πρέπει -και αυτή τη φορά- να προκριθούν εύκολες και ευκαιριακές λύσεις, αλλά να πληρώσουν και οι χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες -γιατροί, που διατηρούν ιδιωτικά ιατρεία, δικηγόροι, μηχανικοί, εργολάβοι, ηλεκτρολόγοι, οδηγοί ταξί- μέρος του κόστους της απαραίτητης δημοσιονομικής προσαρμογής.
Οι προτεινόμενες λύσεις φαινομενικά είναι απλές. Αν για παράδειγμα γιατρός που διατηρεί ιδιωτικό ιατρείο συλλαμβάνεται, κατά το μέγιστο, τρεις φορές να μην εκδίδει αποδείξεις για τις υπηρεσίες που προσφέρει, να του αφαιρείται η άδεια λειτουργίας του ιατρείου του. Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν ορισμένες κατηγορίες, όπως οι οδηγοί ταξί, να συνεχίσουν να φορολογούνται ανεξαρτήτως εσόδων.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχει δεχθεί εισηγήσεις για τον προσδιορισμό του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος ελεύθερων επαγγελματιών και επιτηδευματιών με βάση σειρά αντικειμενικών κριτηρίων, από το καταβαλλόμενο ενοίκιο για την επαγγελματική εγκατάσταση έως τις δαπάνες λειτουργίας της εγκατάστασης (π.χ. ηλεκτρικό ρεύμα και δαπάνες τηλεφωνίας) και τον αριθμό των απασχολουμένων. Τα τετραγωνικά μέτρα της επαγγελματικής εγκατάστασης μπορούν επίσης να σταθμίζονται με συγκεκριμένους συντελεστές, ενώ κάποια βαρύτητα μπορεί να αποδίδεται και στην περιοχή εγκατάστασης και άσκησης του επαγγέλματος. Η ΓΓΠΣ θα μπορούσε να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων, όπου θα καταγράφονται για κάθε φορολογούμενο τα δηλωθέντα εισοδήματα σε αντιπαραβολή με τα στοιχεία για την κινητή και ακίνητη περιουσία τους, τα οποία είναι καταγεγραμμένα στη φορολογική τους δήλωση.
Αυτά τα μέτρα, σε συνδυασμό με τη θεσμοθέτηση της άρσης του τραπεζικού απορρήτου, θα συμβάλλουν καθοριστικά στην αντιμετώπιση της εκτεταμένης φοροδιαφυγής των ελεύθερων επαγγελματιών. Υπάρχουν όμως αδιάβλητοι μηχανισμοί και «καθαροί» εφοριακοί να εφαρμόσουν τέτοιου είδους μέτρα κατά της φοροδιαφυγής; Μήπως προσπαθώντας να λύσουμε το πρόβλημα της φοροδιαφυγής στον κλάδο των ελεύθερων επαγγελματιών ενταθεί το ήδη υπάρχον πρόβλημα διαφθοράς των φοροεισπρακτικών μηχανισμών;
Η εμπειρία από τις άλλες χώρες που έχουν εφαρμόσει αντικειμενικά κριτήρια φορολόγησης για τους ελεύθερους επαγγελματίες έχει δείξει ότι, για να είναι ουσιαστική η εφαρμογή τους, απαιτούνται αποτελεσματικοί διοικητικοί και φοροεισπρακτικοί μηχανισμοί. Μένει να δούμε αν ο αντικειμενικός τρόπος υπολογισμού του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος ελεύθερων επαγγελματιών και επιτηδευματιών θα δημιουργήσει νέα φορολογικά έσοδα για τον κρατικό προϋπολογισμό.
