Έντυπη Έκδοση

Ο άγνωστος μελαγχολικός τροβαδούρος

Ο Γιώργος Ζαμπέτας κατ' οίκον και επί το έργον στο βιβλίο της κόρης του Κατερίνας Ζαμπέτα «Βαθιά στη θάλασσα θα πέσω»

Πώς είναι ένας «μύθος» του λαϊκού τραγουδιού εκ των ένδον;
Η ανθρώπινη πλευρά του; Η οικογενειακή ζωή του; Οι εκμυστηρεύσεις του;
Πώς βλέπει ένα παιδί το διάσημο πατέρα του στο πέρασμα του χρόνου;
Πώς εισπράττει τις δόξες και τις πίκρες του;

Η Κατερίνα Ζαμπέτα καταθέτει τη μαρτυρία της «Γιώργος Ζαμπέτας - Βαθιά στη θάλασσα θα πέσω» (εκδόσεις «Αγκυρα») σε οργάνωση υλικού και επεξεργασία του Γιώργου Τσάμπρα. Βιβλίο με απλή, λαγαρή γλώσσα, γραμμένο με ειλικρίνεια και ευαισθησία από την κόρη του μοναδικού αυτού λαϊκού συνθέτη, δεξιοτέχνη του μπουζουκιού και απαράμιλλου σόουμαν (προηγήθηκε το 1997 η απολαυστική αυτοβιογραφία του «Βίος και πολιτεία» στην Ιωάννα Κλειάσιου, εκδόσεις «Ντέφι»).

Η μαρτυρία αυτή είναι «μια βαθιά ανθρώπινη εξομολόγηση γύρω από προσωπικά βιώματα, οικογενειακά βιώματα, γύρω από τη σχέση με το χώρο του τραγουδιού, γύρω από την κοινωνική ζωή όλων αυτών των χρόνων...

Ιδιόχειρο σημείωμα  στην κόρη του Ιδιόχειρο σημείωμα στην κόρη του »Κάποιες φορές προσπάθησα να συντηρήσω την εύθραυστη ισορροπία, ανάμεσα στο πάθος ενός βιώματος και στην αποστασιοποίηση που φέρνει ο χρόνος», αναφέρει μεταξύ άλλων ο ερευνητής Γιώργος Τσάμπρας.

«Θέλησα να μιλήσω πιο πολύ για την ανθρώπινη πλευρά του πατέρα μου... είναι κάτι σαν ψυχογράφημα», σημειώνει η ίδια στο προλογικό της σημείωμα.

Με το βάρος που νιώθει το παιδί ενός καταξιωμένου δημιουργού, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στη λάμψη της διασημότητας και στο σκούρο ημίφως της καθημερινότητας, η 60άχρονη Κατερίνα Ζαμπέτα, αποφεύγοντας την αγιοποίηση και τη σκανδαλοθηρία, ξεδιπλώνει νηφάλια τις μνήμες της, τις σκέψεις της.

Χορεύοντας με τη γυναίκα του Αργυρώ Χορεύοντας με τη γυναίκα του Αργυρώ Επιπλέον καταθέτει συχνά τη «φωνή» του Ζαμπέτα μέσα από μαγνητοφωνημένες αφηγήσεις του σε συνδυασμό με αρχειακό υλικό που πάντα φρόντιζε να συλλέγει από αγάπη και θαυμασμό για τον πατέρα της.

Στο βιβλίο, που διανθίζεται από αρκετές ασπρόμαυρες φωτογραφίες και περιέχει ένα σι-ντι με 20 σπάνιες ηχογραφήσεις του, η αφήγησή της μοιράζεται χοντρικά σε δύο μέρη, που αναμιγνύονται.

Γενεολογικό δέντρο

Στο ένα ξετυλίγεται το γενεαλογικό δέντρο, ο οικογενειακός περίγυρος του Ζαμπέτα, μέσα από διάφορα συμβάντα στου κύκλου τα γυρίσματα (η αγαπημένη μάνα του και γιαγιά της Κατερίνας, η Ασημίνα, τα τρία παιδιά του και αδέλφια της, από τα οποία μόνο αυτή ζει πλέον, η δυναμική, αυταρχική, αποφασιστική γυναίκα του και μάνα της, η Αργυρώ, η οποία «κουμαντάριζε τα πάντα» προσπαθώντας να τα βγάλει πέρα με τρία παιδιά στο σπίτι, οι συχνοί τσακωμοί της με τον Ζαμπέτα, η αγαπημένη του γειτονιά στο Αιγάλεω κ.λπ.). Και βεβαίως ο ίδιος ο Ζαμπέτας γενναιόδωρος, ανασφαλής, βαθιά συναισθηματικός, αγχωμένος με τα νυχτοκάματα, τσαντίλας, ενίοτε μελαγχολικός, ακούραστος πλακατζής, αθυρόστομος, αστείρευτος γλωσσοπλάστης.

Αγκαλιά με την κόρη του Κατερίνα αριστερά) Αγκαλιά με την κόρη του Κατερίνα αριστερά) Καλλιτεχνική διαδρομή

Στο άλλο μέρος κυλάει η καλλιτεχνική διαδρομή του με τις τόσες δυσκολίες στην αρχή, οι πρώτες επιτυχίες, οι εμφανίσεις στα νυχτερινά κέντρα, ο καλός πάντα λόγος του για συναδέλφους του και τραγουδιστές σημαντικούς (Τσιτσάνης, Παπαϊωάννου, Μητσάκης, Χιώτης, Παγιουμτζής, Καζαντζίδης, Μαρινέλλα, Μοσχολιού κ.ά.), τα περιπετειώδη ταξίδια του σε Αμερική, Αυστραλία, Γερμανία, Γαλλία, Περσία κ.λπ., όπου σκίζει με τα τραγούδια του, την πάρλα του, το αμίμητο χιούμορ του. Συνεργασίες σπουδαίες με Ξαρχάκο, Θεοδωράκη, Χατζιδάκι.

Συνεργασίες με εκλεκτούς στιχουργούς με τους οποίους έπλασε μαζί μεγάλες επιτυχίες (Δημήτρης Χριστοδούλου, Χαράλαμπος Βασιλειάδης, Αλέκος Καγιάντας, Αλέκος Σακελλάριος κ.ά.)

Πτώση

Και ύστερα η περίοδος της πτώσης, ή αλλαγή των καιρών, με τον Γιώργο Ζαμπέτα παραγκωνισμένο και παραπεταμένο, με τις φίρμες και τις δισκογραφικές εταιρείες να τον σνομπάρουν και να τον αποφεύγουν. Οι ύστατες προσπάθειές του να εργαστεί δεν πάνε καλά, όπως και η εύθραυστη υγεία του λόγω... καπνίσματος (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και στη συνέχεια καρκίνος). Η νοσηλεία του και το τέλος του (1992).

Να τι τονίζει η Κατερίνα Ζαμπέτα: «Ο πατέρας άλλο πρόσωπο έδειχνε προς τα έξω και άλλος ήταν στην πραγματικότητα. Ηταν βαθιά μελαγχολικός και προβληματισμένος από όλα όσα συνέβαιναν γύρω του. Από τη δουλειά του, τις εταιρείες, αλλά και από τα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα για τα οποία ενημερωνόταν ανελλιπώς... Ηταν κατ' ουσίαν ένας μελαγχολικός τροβαδούρος... Κύριο χαρακτηριστικό του η αυθεντικότητα. Πάνω απ' όλα ήταν αληθινός... Δεν γνώριζε τη λέξη υποκρισία. Ο,τι πίστευε και ένιωθε, το έβγαζε προς τα έξω με μια αθυροστομία που προκαλούσε γέλιο, όχι οργή... Το εκπληκτικό του χιούμορ, το ζωηρό του γέλιο, η βαθιά του ανθρωπιά, η θυμοσοφία του, η απλοχεριά, η ανιδιοτέλειά του ήταν μερικές από τις ξεχωριστές του αρετές που τον έκαναν ευρέως αγαπητό».

* Αφιέρωμα στον Γιώργο Ζαμπέτα με συναυλία και παρουσίαση του βιβλίου της Κατερίνας Ζαμπέτα θα γίνει στις 27 Ιουνίου (9 μ.μ.) στον κήπο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αγίας Παρασκευής (Κοντόπουλου 13). Συμμετέχει εξαμελής ορχήστρα σε μουσική επιμέλεια Σπύρου Κουρκουνάκη. Τραγουδούν οι Κώστας Μάντζιος, Γεωργία Γρηγοριάδου και ο βετεράνος Μάριος (Κώστογλου).

Χωρίς οράματα είσαι ο κύριος Τίποτας

Αφοπλιστικές ρήσεις του Ζαμπέτα από το βιβλίο της κόρης του, Κατερίνας

* «Αυτό που κάνεις, να το κάνεις καλά καμωμένο. Ή να το κάνεις σωστά ή μην το κάνεις καθόλου».

* «Η Ελλάδα έχει πάθει μουσικό μαρασμό... Το τραγούδι κάποτε ένωνε. Τώρα διαλύει. Τραγούδι που περνάει στον κόσμο όλονε, δημιουργεί όλο τον κόσμο φίλους. Τραγούδι που δεν περνάει στον κόσμο, δημιουργεί απομόνωση. Κι όταν λέμε απομόνωση, εννοούμε θάνατο! Αυτά τα τραγούδια τα ξενόφερτα αποξενώνουν τους ανθρώπους. Λείπει η επαφή».

* «Δεν δούλεψα ποτέ μου για το χρήμα. Τη δόξα κυνήγαγα και τη δόξα την έπιασα. Μ' όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας τις οποίες πρέπει να περάσεις. Κι αυτές οι βαθμίδες στη δουλειά τη δικιά μας, τη μπουζουκοειδή, είναι οι ιεραρχίες πως θα φοιτήσεις χωρίς να πας στο σχολείο. Δηλαδή μουσική-πεζοδρόμιο, μουσική-φύση, μουσική-πουλιά, μουσική-βατράχια. Αυτά σπούδασα εγώ χωρίς να πάω στα σχολειά».

* «Είμαι ψυχασθενής με το μπουζούκι. Οπως αγάπησα το μπουζούκι εγώ, ούτε τη μάνα μου. Ο,τι στενοχώρια έχω κι ό,τι χαρά έχω, θα τη συζητήσω με το μπουζούκι μου. Το μπουζούκι μου είναι η ψυχή μου».

* «Να κάνεις παρέα μ' ανθρώπους που να 'χεις να κερδίσεις κάτι απ' αυτούς. Τη γνώση τους, την πείρα τους, τη σοφία τους...Αν δεν έχεις να πάρεις κάτι, είναι για σένα ζημιογόνο. Καλύτερα μείνε με τον εαυτό σου».

* «Μη μου λέτε εμένα για κόμματα και χρώματα. Πού να βρεις άκρη μέσα στη ζούγκλα... Αυτοί οι οποίοι είναι άξιοι, είναι καταπατημένοι, παραγκωνισμένοι και ξεχασμένοι. Προωθούνται οι γλείφτες! Αυτοί που γλείφουνε οποιαδήποτε κατάσταση κι αν είναι. Ξέρεις να γλείψεις; Είσαι και πρώτος, είσαι και μεγάλος. Δεν ξέρεις να γλείφεις; Τελείωσες... Οσο για τους πολιτικούς, πρόκειται για μεγάλους φωστήρες. Τα λόγια τους μοιάζουν με σαλάμι. Είναι αέρος. Ολοι αυτοί προσπαθούνε να διορθώσουν κάτι που χάλασε και το χαλάνε περισσότερο».

* «Τα όνειρα είναι που κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Χωρίς οράματα είσαι ο κύριος Τίποτας, κύριος Πουθενάς... Μόνο μ' αυτά κερδίζεται. Το όνειρο είναι αυτό που λέμε "η ελπίδα". Ετσι και χαθεί η ελπίδα, χάθηκε κι ο άνθρωπος. Τα όνειρα τα πλάθουμε. Πολλές φορές άλλο πλάθεις κι άλλο βγαίνει, αλλά αξίζει να πλάθεις».

* «Μάγκας θα πει φιλότιμο, δερβίσης, καλή καρδιά κι ωραίες εξηγήσεις... Μάγκας είναι αυτός που σέβεται τον εαυτό του και μετά όλα τ' άλλα, ακόμα και το μυρμήγκι. Είναι αξιοπρεπής, έντιμος και ντόμπρος».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Πρόσωπα & Γεγονότα
Μουσική
Αφιέρωμα
Πρόσωπα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Πρωτοκυκλαδική ζωή την 3η χιλιετία
Αφιέρωμα
Ο άγνωστος μελαγχολικός τροβαδούρος
Βιβλίο
Οδυνηρά τα οικογενειακά μυστικά
Βιβλιοθήκη
Τώρα να δούμε εσείς τι θα κάνετε
«...τους μηνύω για ηθική αυτουργία»
«κάθετα στο θάνατο οριζόντια στη ζωή»
Επιφανειακή δημοκρατία
Εικαστικά
«Είμαστε έξυπνος λαός; Σκατά είμαστε»
Μυθιστορήματα
«Δεν ήθελα να χτίζω σπίτια. Ηθελα να αφηγούμε ιστορίες»