Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Αρθρο

  • Τα ξένα αποτσίγαρα, καημός μεγάλος

    Εικόνες από το παρελθόν στοιχειώνουν το κοινό μας μέλλον - ...Πάρε τσιγάρο.
    - Τώρα το 'πνιξα. Εσύ τα χαραμίζεις, τα πετάς μισά.

    - Μισά... Ναι... Εχεις καπνίσει γόπες; Ξένες γόπες, αποτσίγαρα; Καημός μεγάλος.

    Θυμήθηκα το απόσπασμα που είχα διαβάσει στη «Βάρδια» του Ν. Καββαδία στα φοιτητικά μου χρόνια, όταν ακόμα ήμουν καπνιστής. Θυμήθηκα και τις ιστορίες που μου έλεγαν άνθρωποι μεγαλύτεροι για τη γενική ανέχεια και τη μιζέρια των μετακατοχικών χρόνων.

    Εβλεπες, λέει, ανθρώπους στις στάσεις και στους δρόμους να ξεδιαλέγουν τα μεγαλύτερα αποτσίγαρα, που -δεν ξέρω από ποιο λόγο- τα έλεγαν γόπες. Η γόπα έμπαινε επιμελώς στην τσέπη ή σε κάποιο άδειο πακέτο τσιγάρων, για να την καπνίσουν αργότερα. Λέγανε ακόμα, ίσως με υπερβολή, ότι όταν έβρισκαν μόνο μικρές γόπες τις κάπνιζαν «με καρφίτσα». Δηλαδή επειδή ήταν τόσο μικρές που δεν μπορούσαν να τις πιάσουν ανάμεσα στα δάχτυλα, τις κρατούσαν καρφώνοντας την καρφίτσα στην άκρη που θα έφερναν στο στόμα τους!

    Καθώς τα χρόνια περνούσαν κάποιες σκηνές άρχισαν να σπανίζουν, ώσπου σταδιακά εξαφανίστηκαν. Οι καπνιστές μπορούσαν ν' αγοράσουν τσιγάρα χύμα, της κούτας, ή ένα πακέτο κάποιας φτηνής μάρκας άφιλτρων εγχώριων τσιγάρων. Και, πέρα από τις δυνατότητες αγοράς, υπήρχε πάντα η διάθεση προσφοράς τσιγάρου και φωτιάς. Ηταν μια πολύ συνηθισμένη φιλική κίνηση, ήταν μια εύκολη και αποδεκτή αφορμή για ν' αλλάξεις δυο κουβέντες ακόμη και με κάποιον άγνωστο. Και ακόμα υπήρχε η κατανόηση μεταξύ των καπνιστών για το χαρμάνιασμα, τα συμπτώματα από την έλλειψη της νικοτίνης.

    Θυμηθείτε τον στίχο του Ελύτη: «το μάτι τους άγριο για τσιγάρο». Και ο Καββαδίας αφηγείται για τον άγνωστο στρατιώτη που του έδωσε δύο τσιγάρα στο Αλβανικό Μέτωπο. Και για την πόρνη, που άφηνε γόπες με αποτυπώματα από το κραγιόν της ή στραπατσαρισμένα τσιγάρα από βιδάνιο στον άφραγκο, ξέμπαρκο ναυτικό. Σε ανταπόδοση η συνήθεια του αφηγητή της «Βάρδιας», «φόρα το πακέτο» σε όποιον έβρισκε μπροστά του.

    Η κοινωνική οπισθοδρόμηση των τελευταίων χρόνων μάς εξοικείωσε και πάλι με την, επίσης ξεχασμένη) κατοχική και μετακατοχική εικόνα της αναζήτησης τροφής στους κάδους των σκουπιδιών και στα υπολείμματα των λαϊκών αγορών...

    Το μάζεμα των αποτσίγαρων, όμως, δεν ξέρω πόσοι το έχουν προσέξει ώς τώρα. Προσωπικά, μου έτυχε να το δω τρεις φορές τους τελευταίους μήνες. Ο πρώτος ήταν μετανάστης, νέος στην ηλικία, «λαθραίος», κυνηγημένος, άνεργος και απελπισμένος. Ηταν στην οδό Ακαδημίας, στη στάση μπροστά από τη Ζωοδόχο Πηγή. Μάζευε επιμελώς τα αποτσίγαρα και τα έχωνε στην τσέπη ενός βρόμικου σακακιού. Μάλιστα σκέφτηκα πως ήταν «τυχερός». Λίγο πριν κάποιος είχε αδειάσει εκεί το σταχτοδοχείο του Ι.Χ. του. Ο ξένος μετά τα αποτσίγαρα κοίταξε και στο καλάθι απορριμμάτων της κολόνας. Ισως έλπιζε στο υπόλοιπο από ένα σάντουιτς ή από ένα χάμπουργκερ, ίσως και σε κανένα πλαστικό ποτήρι με παγωμένο καφέ. Δεν βρήκε τίποτα...

    Τον δεύτερο τον είδα στου Ζωγράφου: Γέροντας, περασμένα τα 80, ξερακιανός. Τραγιάσκα στο κεφάλι, μπαστούνι στο χέρι. Απόρησα πώς έσκυψε για να μαζέψει τα αποτσίγαρα.

    Περιμένοντας, τον είδα που κάθισε στο μεταλλικό παγκάκι της στάσης. Αδειασε τα αποτσίγαρα, βγάζοντας το τσιγαρόχαρτο, σε μια πίπα που είχε στην τσέπη του. Τον είδα ν' ανάβει, ενώ το πρόσωπό του χανόταν στους καπνούς της πίπας του. Εγώ, ανέβηκα στο λεωφορείο που έφτασε εν τω μεταξύ.

    Οτρίτος ήταν νέος, με φανερή αυτοεγκατάλειψη. Αξύριστος, ρούχα βρόμικα, παπούτσια μισοδιαλυμένα, το ένα έχασκε σαν στόμα ανοιχτό. Χέρια σημαδεμένα, εικόνα εξαρτημένου από ουσίες. Μάζεψε πέντ' - έξι γόπες που βρέθηκαν γύρω.

    «Θα σου πω κάτι και μην κοροϊδέψεις», γράφει ο Καββαδίας στη «Βάρδια». «Πού και πού πετάω κανένα πακέτο γιομάτο στη θάλασσα. Είναι το χρέος».

    Σχεδόν για τέσσερις δεκαετίες στην επαγγελματική μου ζωή υποστήριζα, από επιστημονική γνώση και αντίληψη, έντονα αντικαπνιστικές θέσεις. Την ημέρα που περιγράφω με τον τρίτο εξαθλιωμένο καπνιστή, πήγα στο διπλανό μαγαζί και πήρα ένα πακέτο τσιγάρα. Το άνοιξα, έβαλα δύο στην τσέπη μου («θα τα ρίξω στη γαρδένια», σκέφτηκα, «λένε πως της κάνει καλό»). Τον πλησίασα διστακτικά: «Εγώ πρέπει να το κόψω», του είπα. «Τώρα κάπνισα το τελευταίο». Το πήρε, με μια έκφραση απορίας στα μάτια. Μπήκα στο λεωφορείο που έφτασε γεμάτο. Εγώ από την μπροστινή πόρτα, αυτός από τη μεσαία. Χαθήκαμε.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Διαθεσιμότητα
Λίστα με το έτσι θέλω για 1.665 διαθέσιμους
Δευτέρα φύσις γίνεται η παραβίαση του Συντάγματος
Νεοναζισμός
Τα «δύο άκρα» της Ν.Δ. με όριο τον Χρύσανθο
ΠΑΣΟΚ: Εγκληματική οργάνωση η Χ.Α. - Φταίει και ο ΣΥΡΙΖΑ
Η Αντιτρομοκρατική παίρνει την έρευνα
Πυροβολισμοί στον αέρα κατά αντιφασιστικής συγκέντρωσης
ΕΛ.ΑΣ: Δεν έχουμε βίντεο
Τσίπρας: Χρέος όλων μας να σταματήσουμε τους νεοναζί
Ανιστόρητη εξομοίωση
Ερευνα για δίκτυο παρακρατικών
Ελεγχος για χρηματοδότες
Στρατιωτικές ασκήσεις ακροδεξιών στο Τρόοδος
Τι κρύβει η Χρυσή Αυγή στις στολές παραλλαγής
Τα 14 χαρακτηριστικά του αρχέγονου φασισμού
Ξένος αντικ-Τυπος για κυβερνητική ανοχή στη Χ.Α.
Αναβάλλουν εγκαίνια σε Καβάλα - Δράμα
Η οργή και η απόγνωση του ελληνικού χιπ χοπ
«Το αβγό του φιδιού εκκολάφθηκε ήδη...»
Εντός και εκτός «νομιμότητας»
Δικαστικό ρεπορτάζ
Σύλληψη και κλητεύσεις για εμβάσματα σε Ελβετία
ΣΥΡΙΖΑ
Ερώτηση ΣΥΡΙΖΑ για τα funds-κοράκια
ΛΑΡΚΟ
Τραυματίες στο Μαρτίνο
ΕΚΤ
Διαψεύδει η ΕΚΤ, όμως επιμένει ο ΣΥΡΙΖΑ
Άλλες ειδήσεις
Πραξικόπημα για 1.665 στα Πανεπιστήμια