Έντυπη Έκδοση

Βιβλία για παιδιά

Η Μικρά Ασία δεν σταματά τα χωρατά στο πανηγύρι

Νασρεντίν Χότζας

Ιστορίες και χωρατά από τη Μικρά Ασία και τον ελλαδικό χώρο

σειρά: Λαϊκός Πολιτισμός της Ανατολής, μτφρ.: από τα τουρκικά-διασκευή: Φαρούκ Τουντζάι, απόδοση στα ελληνικά: Μαρία Σκιαδαρέση, φιλολογική επιμέλεια: Λουκία Στέφου, εικόνες: Μάρια Μπαχά, εκδόσεις Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού, σ. 189, ευρώ 15

«Οι νεότεροι», διαβάζουμε στο σημείωμα των δημιουργών της έκδοσης, «να καταλάβουν πως υπάρχει κι ένα άλλο χιούμορ που, εκτός από διασκέδαση, προσφέρει και στοχασμό».

Δεν είναι πολύ μακρινή η εποχή που τα επαρχιακά πρακτορεία Τύπου δεν σταματούσαν να πωλούν εκείνα τα υπέροχα φυλλάδια με τις ιστορίες του Νασρεντίν. Ανάρπαστα γίνονταν. Τιμή προσιτή, γλώσσα ενίοτε σκαμπρόζικη, εικόνες πολύχρωμες, ιστοριούλες σύντομες και απολύτως κατανοητές, με έναν κεντρικό ήρωα που προσομοίαζε με εμάς. Δεν είναι μακρινή η εποχή, βεβαίως, είναι όμως τόσο διαφορετική, και πώς να μιλήσεις τώρα πια στους νέους μας για τον ανατολίτη φιλόσοφο, τον προικισμένο με το μεγάλο προσόν της εγκαρτέρησης και της υπομονής, τον ετοιμόλογο, που η γλώσσα του «κόκαλα δεν είχε και κόκαλα τσάκιζε», αν έπρεπε να την αφήσει ελεύθερη. Αν και προτιμούσε να δείχνει απλοϊκός. Εάν φυσικά ήταν ένα μόνον πρόσωπο αυτός ο δημοφιλής ήρωας τόσων ανεκδότων, μύθων, παροιμιών ή απλώς ήταν η προσφορά και η σφραγίδα, το απόσταγμα δηλαδή της σοφίας και των εμπειριών ζωής κάθε λαού που κατοικούσε στην Καππαδοκία του 13ου αιώνα. Τούρκοι, Αρμένιοι, Ελληνες, Εβραίοι, ακόμη και ταξιδιώτες από χώρες μακρινές, εξωτικές, εμπορευόμενοι, στρατιωτικοί, εξερευνητές, άνθρωποι της περιπέτειας και κυνηγοί του αγνώστου ζούσαν την κοινή -τότε- καθημερινότητά τους. Αλλά η καθημερινότητα θέλει και τον λόγο, λαχταρά και τον μύθο, ζητεί και την ευθυμία ώς και την υπόσχεση της καλυτέρευσης. Και ποια η χαρά και η ανακούφιση όταν οι άνθρωποι, όποιο και αν είναι το γένος και η καταγωγή τους, διαπιστώνουν ότι όλοι -ή σχεδόν όλοι- τα ίδια έχουν να πουν και να ζήσουν και παρόμοιες μνήμες διαφυλάσσουν. Οπως λ.χ. έγινε με τις ιστορίες του Νασρεντίν.

Στο βιβλίο περιλαμβάνονται ιστορίες του Νασρεντίν Χότζα προερχόμενες από πηγές τουρκικές (Καππαδοκία και ευρύτερη Μικρά Ασία), ενώ οι ιστορίες οι παρμένες από τον ελλαδικό χώρο (Κρήτη, Ηπειρος, Μακεδονία, Θράκη) δεν απαντώνται σε τουρκικές πηγές. «Γλώσσα του Χότζα», αναφέρεται στην εισαγωγή, «ήταν η τουρκική, κοινή γλώσσα όλων σχεδόν των λαών της περιοχής, την εποχή της γένεσης των ιστοριών αυτών...». Από την Καππαδοκία, μέσω της Μικράς Ασίας και της Ελλάδας, διαδόθηκαν στην Ευρώπη, φτάνοντας μέχρι τη Φινλανδία, όπως επίσης έφθασαν μέχρι την Περσία και την Κίνα. Ετσι, πολλά έθνη θεωρούν δικό τους τον Νασρεντίν, όπως οι Αφγανοί, οι Αραβες, οι Πέρσες, οι Ουζμπέκοι. Η UNESCO είχε θεσπίσει το 1996-97 Διεθνές Ετος Νασρεντίν Χότζα. Το δε όνομά στα αραβικά σημαίνει «Η δόξα της πίστης». Φέρεται ως γεννηθείς τον 13ο αιώνα στο Μεγάλο Κορασάν και φίλος του Ταμερλάνου, μα αλλού υποστηρίζεται ότι γεννήθηκε στη Μικρά Ασία, 15ο ή 16ο αιώνα. Ασκησε το επάγγελμα του ιεροδίκη (καδής) και του μουλά (ιεροδιδάσκαλος). Πάντως το παλαιότερο χειρόγραφο που αναφέρεται στον Νασρεντίν, χρονολογείται στα 1571.

Το Κέντρο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμού, οπωσδήποτε, έκανε μια πολύ καλή κίνηση εκδίδοντας τις ιστορίες και τα χωρατά του Νασρεντίν, που είναι, ουσιαστικώς, οι ιστορίες και τα χωρατά, οι περιπέτειες αλλά και η ήσυχη, καθημερινή ζωή των λαών. Με τις φροντίδες τις σημερινές και τις αυριανές προετοιμασίες, με τις αγάπες και τις δολοπλοκίες, τους φόβους, τις γέννες, τη ζήλια, την πρόοδο, την ταπεινότητα και τις εξάρσεις του.

Σε αυτόν τον σεμνό τόμο -με την αξιοπρόσεκτη επιμέλεια πάντως και τις απολύτως ταιριαστές εικόνες της Μάριας Μπαχά- υπάρχουν πολλή σοφία, πολλή γνώση ζωής και πάμπολλα περιστατικά που αξίζει να διαβαστούν. Και μεγάλη ευθυμία, που θα διαρκέσει. Ξεκινώντας από την πασίγνωστη ιστορία «Φάε γούνα μου», όπου ο Νασρεντίν βάζει επιδεικτικά τη γούνα του να φάει στο επίσημο τραπέζι όπου ήταν καλεσμένος, διότι όταν είχε εμφανιστεί με τα ρούχα της δουλειάς ουδείς τον καταδέχτηκε (τουρκική εκδοχή αυτή), προχωρούμε περίπου στην ίδια ιστορία, αλλά στην ελληνική εκδοχή της, «Φάτε κι εσείς μανίκια μου», και συνεχίζουμε στην αραβική εκδοχή της ιστορίας, «Τα φαρδομάνικα», όπου ο Χότζας, στο τραπέζι ενός γάμου, γεμάτος σεβασμό, απευθύνεται στα μανίκια του: «Από δω, αξιότιμα φαρδομάνικά μου, καθήστε παρακαλώ!». Και όταν οι συνδαιτυμόνες γέλασαν κοροϊδευτικά, ο Χότζας τούς κοιτά: «Γιατί γελάτε, αγαπητοί μου; Μήπως αυτά δεν μ' έφεραν και με κάθισαν σ' αυτή τη θέση;». Προηγουμένως, είχε πάει με τα καθημερινά του ρούχα και τον είχαν περιφρονήσει.

Η ιστοριούλα «Πάντα η ίδια» έχει ως εξής: «Ενα βράδυ η γυναίκα του Χότζα επιστρέφει στο σπίτι με μια προβοσκίδα, να! "Τι έγινε πάλι κι έχεις κρεμάσει τέτοια μούτρα;" τη ρωτάει ο Χότζας. "Πήγα να συλλυπηθώ μια συγχωριανή που πέθανε η μάνα της, και όπως καταλαβαίνεις, είμαι στενοχωρημένη!" απαντάει η Χότζαινα. "Ναι, μωρέ γυναίκα, βλέπω τη μούρη σου κι όποτε γυρίζεις κι από γάμους κι από πανηγύρια!"».

Μικρά, αστραφτερά κομμάτια, λαϊκά, πάνσοφα. Ας τα διαφυλάξουμε. Και ας συστήσουμε το βιβλίο στα μεγαλύτερα από τα παιδιά.

Αθηνά Μπίνιου

Στο πανηγύρι των πουλιών

εικονογράφηση: Εύη Τσακνιά

εκδόσεις Πατάκη, σ. 36, ευρώ 9,90

Στην όχθη της υπέροχης λίμνης, εκεί όπου ζώα και δέντρα, λουλούδια, χρώματα κι ευωδιές, θροΐσματα, φτερουγίσματα, παφλασμοί δημιουργούν ένα σύμπαν μαγευτικό, ζουν και αγαπιούνται δυο σαύρες. Ο Ξαβιέρ και η Σούσα. Διαφορετικοί χαρακτήρες, ωστόσο μονοιασμένοι. Ζωηρή η Σούσα, φιλήσυχος, μετρημένος ο σύντροφός της κι ενώ δεν είχαν καβγαδίσει ποτέ, να που ήρθε η ώρα και καβγάδισαν. Για τα καλά μάλιστα. Η αιτία; Η σαύρα Σούσα ήθελε να επισκεφθεί το πανηγύρι των πουλιών. Την πιο φημισμένη γιορτή στον κόσμο όλο. «Με συγχωρείς, αλλά μου φαίνεται πως τρελάθηκες!», αντέδρασε ανήσυχος ο Ξαβιέρ, γνωρίζοντας ότι το πανηγύρι γίνεται πάντοτε στον ουρανό. Αλλά η γυναίκα, η σαύρα δηλαδή, ήταν ανένδοτη. Είχε κι έναν ιδιαίτερο λόγο να επιμένει. Θα τραγουδούσε ο σούπερ σταρ της μουσικής, ο Τουκάν, το τροπικό πουλί με τα μαύρα φτερά και το τεράστιο πορτοκαλί ράμφος. Μαζί του και το συγκρότημά του, οι περίφημες Αράρα-Ούνα. Και «αχ», στέναζε η Σούσα κι έτριβε με άνθη το μεταξένιο δέρμα της και ούτε άκουγε τον άνδρα της που επέμενε: «Σούσα, σύνελθε. Εμείς είμαστε σαύρες ιγκουάνα, καταγόμαστε από σοβαρή γενιά δεινοσαύρων. Πρόγονοί μας ήταν οι ξακουστοί Ιγουανόδους... Κι εσύ, πώς θ' ανεβείς εκεί; Πες μου, πώς;»

Εν τέλει η Σούσα ανέβηκε. Τα κατάφερε. Αλλωστε τα πετάγματα δεν είναι μόνο για όσους προικίστηκαν με φτερά...

Στο βιβλίο κυριαρχεί η εικονογράφηση της Εύης Τσακνιά με τα θερμά, εκρηκτικά χρώματα. Και γοητεύουν, ακόμη και συνεπαίρνουν οι περιγραφές της φύσης. Δάση τροπικά, πουλιά με θεαματικούς χρωματισμούς, τροπικές αετίνες, βασιλικά παγόνια, μπλε παπαγαλίνες, κολιμπρί, ανθισμένα δέντρα κατάφορτα από ορχιδέες, ολόλευκες δεκαοχτούρες, που εκεί, στη δεύτερη πατρίδα της συγγραφέως, στη Χώρα του Κοιμισμένου Γίγαντα, όπως αποκαλούσαν τη Λατινική Αμερική, οι Πορτογάλοι, κυρίως, εκεί στη χώρα όπου έζησε δεκαετίες, συγκεκριμένα στη Βραζιλία, «νύφες στα σύννεφα τις καλούν». Και μυρωδιές της μάνας γης, μυρωδιές από καρύδα, μάνγκο και ανθό ρυζιού. Και η λίμνη, που σαν νυχτώνει στολίζεται με αστροφεγγιά. Ω, ναι, ωραίες εικόνες μετέφερε επιστρέφοντας στην πατρίδα η Αθηνά Μπίνιου.

Βιβιάν Κενίνγκ

Η ζωή των παιδιών στην αρχαία Ελλάδα

μτφρ.: Γιώργος Ρεγκούκος

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 56, ευρώ 10,99

Η Βιβιάν Κενίνγκ έχει γράψει πολλά βιβλία για παιδιά -ειδίκευσή της η ιστορία-, αρκετά από αυτά είναι ιστορικά. Με το Μουσείο του Λούβρου έχει συνεργαστεί σε πολλές εκδόσεις.

Το παρόν το διαβάσαμε με πολύ ενδιαφέρον και με ενδιαφέρον και -προπαντός- ευχαρίστηση θα διαβαστεί από τα παιδιά, ελπίζουμε. Περιέχει πληροφορίες που μάλλον θα αγνοούν οι νεαροί δικοί μας αναγνώστες (και όχι μόνον οι νεαροί), οι δε φωτογραφίες που παρατίθενται προέρχονται από μεγάλα μουσεία του κόσμου (Λούβρο, Παρίσι, Μετροπόλιταν, Βρετανικό, Αρχαιολογικό Ηρακλείου, από το παλάτι της Κνωσού, από το Βερολίνο, από το Αρχαιολογικό Αθηνών, κ.ά.) και εικονίζουν -είτε από τοιχογραφίες προέρχονται είτε από αγγεία είτε από γλυπτά- σκηνές από τον βίο των αρχαίων, των παιδιών ιδιαίτερα: οικογενειακές στιγμές, στιγμές ξενοιασιάς ή τελετουργικά δρώμενα, σκηνές άμιλλας ή παιχνιδιού, εκπαίδευσης, είναι με προσοχή επιλεγμένες, ώστε να συνοδεύουν καταλλήλως τα κείμενα και να τα ερμηνεύουν με τον τρόπο τον μοναδικό που έχουν οι εικόνες. Και μάλιστα τι εικόνες! Και πόσες!

Ο «γραφέας», Λούβρο, που προτάσσεται στο κεφάλαιο «Η εκπαίδευση των παιδιών» (σελ. 28), είναι ένα μικρός (από άργιλο;) ο οποίος καθιστός στο σκαμνί βαστά γερά με το δεξί του χέρι τη γραφίδα και με το αριστερό την πινακίδα, ενώ στις σελίδες 30-31 βλέπουμε δασκάλους και μαθητές στο μάθημα της μουσικής, στο μάθημα της γραφής, της ανάγνωσης και σε αυτό της ωδικής. Φωτογραφίες υπέροχες, από υπέροχα αγγεία.

Παράλληλα η συγγραφέας επινοεί μικρές ιστορίες γύρω από την καθημερινότητα των παιδιών, τη μαθητεία τους σε διάφορα εργαστήρια (όπως ο Κόδρος, ο γιος του αγγειοπλάστη που θητεύει στο εργαστήριο του πατέρα του για να μάθει την τέχνη, διότι ο αγγειοπλάστης δεν είναι πλούσιος για να στείλει το παιδί του στο σχολείο -στην Αθήνα η παιδεία ήταν ιδιωτική). Ετσι μαθαίνουμε και για τη μικρούλα δούλα, την Ευδοξία, που είχε απαχθεί από πειρατές και πουλήθηκε στο δουλοπάζαρο του Σουνίου, ευτυχώς, σε μια καλή και εύπορη οικογένεια Αθηναίων, η οποία απασχολεί άλλους είκοσι δούλους. Η Ευδοξία είναι μόλις έντεκα ετών! Οσο για τα νήπια, λατρεύουν το χάδι της μητέρας ή της τροφού, ακούν ιστορίες με ζώα, τρέμουν το τέρας την Αλιφτώ (κάτι σαν μπαμπούλας), σέρνουν το καροτσάκι τους φορτωμένο με μπάλες, κουδουνίστρες, ροκάνες. Υπάρχουν και σελίδες για τις γιορτές και τα παιχνίδια. Και για τα παιδιά της Σπάρτης. Για τις τροφές τους, επίσης, τον ρουχισμό τους. Τις σχέσεις τους.

Με αυτά, και με άλλα που δεν μπορέσαμε να μεταφέρουμε, ίσως ο αναγνώστης εννόησε ότι, πράγματι, το βιβλίο, το οποίο χωρίζεται σε οκτώ κεφάλαια διαφορετικής θεματολογίας, αξίζει να διαβαστεί.

ΥΓ.: Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις GEMA το υποδειγματικό έργο της Ελένης Λαδιά «Οι Ελληνες παίδες στην αρχαιότητα». Για ενηλίκους. Το διαβάσαμε. Το απολαύσαμε. Αλλοι, φυσικά, θα γράψουν για το βιβλίο που αναφέρεται στην παιδική ηλικία θεών ή ξεχωριστών παιδιών, στα παιδιά των Μυστηρίων, στα παιδιά που συμμετείχαν στις εορτές, στα παιδιά-ήρωες κ.ά., απλώς αναφερόμαστε σ' αυτό επειδή το εκτιμήσαμε πολύ.

Αγγελική Δαρλάση

Το δέντρο που είχε φτερά

εικονογράφηση: Ιρις Σαμαρτζή

εκδόσεις Παπαδόπουλος, σ. 45, ευρώ 9,50

Ενα δέντρο μεγάλωνε καταμεσής σ' έναν κάμπο. Οι άλλοι κάμποι είναι συνήθως έρημοι, επίπεδοι, καμιά φορά πληκτικοί για τους περαστικούς, όμως ο κάμπος αυτός ήταν διαφορετικός, εφόσον είχε το δέντρο του να τον στολίζει. Μεγάλο δέντρο, δυνατό, με γερές ρίζες. Αλλά ολομόναχο. Περνούσαν πεταλούδες, το αεράκι το χάιδευε, κάτι σκουλήκια ανέβαιναν στον κορμό του, κοιτούσε τα χαμομήλια, τα πουλιά που περνούσαν κοπαδιαστά, μπουμπούκιαζε, άνθιζε, αγνάντευε τ' αστέρια -αυτή ήταν η ζωή του. Την είχε δεχτεί. Εως ότου μια μέρα λουσμένη στο φως, ένα μικρούτσικο πουλάκι ήρθε και στάθηκε στα κλαδιά του, ένα πουλί με αβέβαια πετάγματα, αλλά ενθουσιασμένο από το ωραίο πρωινό. Γι' αυτό και δεν σταμάτησε τα τιτιβίσματα. Επειτα πουλί και δέντρο έπιασαν την κουβέντα. Γνωρίστηκαν. Και μετά αγαπήθηκαν. Και αργότερα, και αφού το πουλί έμαθε ότι το δέντρο ποτέ του δεν είδε τον μεγάλο κόσμο, «Μπορώ να πετάω», είπε στο δέντρο. «Να γνωρίζω τον κόσμο. Ο,τι λοιπόν βλέπω και μαθαίνω θα έρχομαι να σου το διηγούμαι. Με αυτόν τον τρόπο θα είναι σαν να ταξιδεύεις κι εσύ μαζί μου...». Το πουλί πραγματοποίησε την υπόσχεσή του και το ακίνητο και αταξίδευτο δέντρο άρχισε να βλέπει τον κόσμο μέσα από τις διηγήσεις του πουλιού. Ηταν σαν να του φύτρωσαν φτερά, του μοναχικού δέντρου...

Φυσικά δεν τελειώνει εδώ η συμβολική, ευφάνταστη αυτή ιστορία, που θέλει να μηνύσει στα παιδιά, με τρόπο πολύ ποιητικό και ωραίες εικόνες, ότι η προσφορά στον άλλον είναι κατάκτηση και φτερούγισμα ψυχής και ότι μπορούμε να ταξιδέψουμε και «ασάλευτοι εδώ-να στην προκυμαία!» όπως τόσο όμορφα το έγραψε στο «Ταξίδι του» ο Παπαντωνίου, ποίημα υπέροχο, στο οποίο διαβάζουμε ακόμη πως: «γι' αμοιβή της τρελής μας φαντασίας, θέ' να χυθεί στα ουράνια ο Γαλαξίας...».

Τελειώνοντας πρέπει να επαινέσουμε την εικονογράφηση της Ιριδος Σαμαρτζή. *

Ονειρα από θροΐσματα, τιτιβίσματα και λαχτάρες

Μαρία Κρητικού

Νανουρίσματα

εικόνες: Αλέξια Οθωναίου

επιμέλεια: Αλέκα Πλακονούρη

εκδόσεις Τετράγωνο, σ. 27, ευρώ 18,07

«Στον ύπνο τον κυρ βασιλιά όνειρο παραγγέλνω/ Να έχει χρώματα ροδιά και σύννεφα αφράτα,/ να 'χει τρεχούμενα νερά κι ολάνθιστα περβόλια./ Να πάρει το καμάρι μου και το μονάκριβό μου/ και κάτω απ' τα βασιλικά να πάει να το κοιμίσει./ Να γεύεται τις μυρωδιές απ' του Μαγιού τα ρόδα,/ να φάει μήλα κόκκινα και μέλι απ' τις κερήθρες...» διαβάζουμε (σελ.19) σε ένα από τα -χαριέστατα- ναουρίσματα ή ναναρίσματα της Μαρίας Κρητικού.

Το νανούρισμα, καθώς αναφέρεται στα λεξικά, είναι μονότονο, αργό, ήρεμο και γλυκό τραγούδι, κοινό σε όλους τους λαούς και σε όλους τους πολιτισμούς. Από το αρχαίο ελληνικό ρήμα βαυκαλάω, συγγενές του βαυβάω, που σημαίνει νανουρίζω, μέχρι το αγγλικό λαλ ή λ.χ. το ρωσικό μπαγιούκατ, ανεξαρτήτως τόπου ή χρόνου, το νανούρισμα υπήρξε βάλσαμο ψυχής βρέφους αλλά και μητέρας. Αραγε πόσες -άπειρες πάντως- στιγμές άφατης ευχαρίστησης και γλυκασμού δεν γνώρισαν τα παραδομένα στην αγάπη τους ιερά πλάσματα, όπως είναι η μάνα και το παιδί;

«Νήπια γουν ευμελούς μινυρίσματος κατακούοντα κοιμίζεται» γράφει κάπου ο Ελληνας φιλόσοφος, γιατρός και αστρονόμος Σέξτος ο Εμπειρικός (δεύτερο μισό 1ου, αρχές 2ου αιώνα), γνωστός για τις προσπάθειές του να προωθήσει την εμπειρική ιατρική. Ο δε Πλάτων αναφέρει ότι οι μητέρες στην αρχαία εποχή, όπως και σήμερα, όταν ήθελαν «κατακοιμίζειν» τα μωρά τους, τα κουνούσαν «εν Ταις αγκάλαις αεί σείουσαι» τραγουδώντας «μελωδίαν τινά», για να τα πάρει ο ύπνος εύκολα και ευχάριστα (Νόμοι, 7). Και ο Θεόκριτος (τέλη 4ου π.Χ.αιώνα περίπου 250 π.Χ.), κύριος εκπρόσωπος της βουκολικής ποίησης, στο 24ο ειδύλλιο διασώζει ένα παρόμοιο τραγούδι: «Εύδετ, εμά βρέφεα, γλυκερόν και εγέρσιμον ύπνον...».

Γενικώς τα νανουρίσματα είναι τραγούδια γεμάτα συναίσθημα, φαντασία και υπερβολικά ωραίες, σχεδόν εκθαμβωτικές, εικόνες. Και είναι ευτύχημα και προνόμιο ότι αρκετοί από εμάς γλιστρήσαμε στον πιο γλυκό ύπνο με τη φωνή της σιγουριάς και της φροντίδας να μας τραγουδά και να τάζει: Στον Υπνο, στον Χριστό, στην Παναγιά, στη Μοίρα την καλή. Τα νανουρίσματα αυτά, δημιουργήματα του λαού, βεβαίως, δεν έχουν τα όμοιά τους στην έκφραση, στην έκσταση, στη χάρη, αν και, δυστυχώς, σήμερα αυτά, καθώς και πολλά άλλα, τείνουν να λησμονηθούν. Πού ειν' ο καιρός και πού το μεράκι... Παρεμπιπτόντως, ας πούμε ότι αρκετοί από τους σύγχρονους συνθέτες μας ασχολήθηκαν και με το νανούρισμα κι έδωσαν ωραίους καρπούς, όπως ο Θεοδωράκης, ο Ευαγγελάτος, ο Σπάθης, ο Αϊδίνης, ο Τσιαμούλης κ.ά. Στο εξαίρετο βιβλίο της Ζωής Βαλάση «Παπαρούνα κόκκινη», όπου συλλέγονται νανουρίσματα, ταχταρίσματα, μαντέματα, παραμυθοτράγουδα κ.λπ., από την πλούσια και ευφρόσυνη παράδοση του λαού μας, οι νέες μητέρες -μα και οι παιδαγωγοί και όλοι όσοι αγαπούν το αυθεντικό και το όμορφο- θα γνωρίσουν και θα απολαύσουν αρκετά απ' όσα οι πρόγονοί μας με την καλαισθησία, την αίσθηση του μέτρου και την αγάπη τους στην οικογένεια και -προπαντός στο παιδί- δημιούργησαν. Οπως, επίσης, θα απολαύσουν και το βιβλίο «Νανουρίσματα» που -αναπάντεχα- χαρήκαμε, έργο της Μαρίας Κρητικού.

Ο -δεκαπεντασύλλαβος- στίχος, εδώ άρτιος και κυρίαρχος, μεταφέρει μνήμες πάμπολλες, παμπάλαιες, αλησμόνητες, ο λόγος είναι πότε θωπευτικός και πότε παρακλητικός, πότε ενθουσιώδης και άλλοτε ταπεινός, έτσι όπως πρέπει να μιλά μια γυναίκα στις αθέατες πλην υπαρκτές δυνάμεις που ορίζουν τα του βίου του σπλάχνου της. Τρυφερός, όταν απευθύνεται στο μικράκι, καθησυχαστικός κυρίως, καλπάζει και χρεμετίζει σαν το νέο άλογο όταν ονειρεύεται το μέλλον του.

«...Κοιμήσου κι έστειλα πουλιά/ μετάξι να μου φέρουν,/ λεπτότερο απ' το σύννεφο,/ λευκότερο απ' το γάλα./ Να σου κεντήσω φορεσιά άξια/ στην ομορφιά σου,/ να σε ζηλεύουν τα βουνά,/ το μπόι τους που θα 'χεις./ Να μαγευτεί και τ' όνειρο,/ ποτέ να μη σ' αφήσει...».

Ονειρα από θροΐσματα, τιτιβίσματα και λαχτάρες. Παλιά, αρχαία όνειρα μανάδων, εκφρασμένα από μια νέα μητέρα. Και λέξεις καινούριες και φρέσκα βλέμματα πλην, ουσιαστικώς, τα ίδια, τα αξιοσέβαστα του κόσμου ετούτου. Και μια κυρία -άγνωστή μας, από τον Αλμυρό Μαγνησίας- που μας χαροποίησε με το βιβλίο της «Νανουρίσματα», στο οποίο καταφαίνονται όχι μόνον η αγάπη προς το παιδί αλλά και η αγάπη στην ίδια τη ζωή, την πολύχρωμη, την ανθεκτική, την επίμονη, την παρηγορήτρια: «Τραγούδι φτιάχνω να σου πω/ με της καρδιάς το χρώμα./ Βάζω στα χείλια ζάχαρη,/ κανέλα στα φιλιά μου/ και μυρωδάτο πάπλωμα στρώνω και σε σκεπάζω./ Να κοιμηθείς σαν βασιλιάς/ και σαν του κόσμου αφέντης...».

Μακάρι το βιβλίο με τα νανουρίσματα της Μαρίας Κρητικού να έχει την τύχη που του αξίζει. Είθε να μπει σε πολλά, πάμπολλα σπίτια. Για την τωρινή χαρά αλλά και για την αρχέγονη μνήμη. Και για τον ρυθμό και τις μελωδικές και πολύχρωμες λέξεις. Και διότι, δυνατόν μάνα και παιδί να βιώσουν -μέσω αυτού- στιγμές ανεκλάλητες, οι οποίες σπανίως ξεθωριάζουν. Και, τέλος, διότι η εικονογράφηση της Αλέξιας Οθωναίου (Αθήνα, 1983), γνωστή ήδη για την αξιόλογη και ιδιαίτερα χαρακτηριστική μέχρι σήμερα δουλειά της, είναι εξαιρετική και δεν υπερβάλλουμε.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Πάσχουσες ψυχές
Γελώντας στο λαρύγγι του θανάτου
Ο ειρωνικός και σατιρικός Ζορζ Μπρασένς
Ο φόβος και η ταπείνωση
Η ευτυχία βλάπτει...
Η φιλοσοφική στιγμή του '60 και η γενναιοδωρία της αγάπης
Σε κυκλική και ατέρμονη πορεία
Το ξέφτισμα του κόσμου
Υπονοώντας τον δημιουργικό παλμό της ζωής
Ο ουγγρικής καταγωγής αμερικανός σκηνοθέτης Τζιμ Τζάρμους
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Πάσχουσες ψυχές
Γελώντας στο λαρύγγι του θανάτου
Ο ειρωνικός και σατιρικός Ζορζ Μπρασένς
Ο φόβος και η ταπείνωση
Η ευτυχία βλάπτει...
Η φιλοσοφική στιγμή του '60 και η γενναιοδωρία της αγάπης
Η Μικρά Ασία δεν σταματά τα χωρατά στο πανηγύρι
Σε κυκλική και ατέρμονη πορεία
Το ξέφτισμα του κόσμου
Υπονοώντας τον δημιουργικό παλμό της ζωής
Ο ουγγρικής καταγωγής αμερικανός σκηνοθέτης Τζιμ Τζάρμους
Συνέντευξη: Νίκος Μαμαγκάκης
Ζώντας ανάμεσα στον ελληνικό λόγο, τον νέο και τον αρχαίο
Γιάννης Μηλιώκας
Ο Μαίανδρος και οι κινήσεις των αγαλμάτων
Συνέντευξη
Μεγαλοφυΐα ή παραφροσύνη;
"Καταθέτουν" πέντε Ελληνες μυθιστοριογράφοι
Οι 10 εντολές για το μυθιστόρημα
Αφανής αναγνώστης
Οι ήρωες του Μακρυγιάννη
Η τρίτη ανάγνωση
Ντάμα μπαστούνι
Από τις 4:00 στις 6:00
Στο κλαμπ των 70άρηδων
Άλλες ειδήσεις
Ακουσες για τον καιρό;
Μπράβο μας!
Ο σαιξπηρικός Αμλετ και οι προϋποθέσεις μιας δύσκολης επιλογής
Περί λογοτεχνίας, θανάτου και άλλων πραγματικών