Έντυπη Έκδοση

Μια ζήλια κωμική, ακραία, θλιβερή και επικίνδυνη

Το «Πριν εκείνη με γνωρίσει» δημοσιεύτηκε πρόσφατα αλλά γράφτηκε το 1982, λίγο πριν από την έκδοση του «Παπαγάλου του Φλομπέρ» -το πλέον συζητημένο μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς- και είναι εμφανές πως και τα δύο μυθιστορήματα διέπονται από την ίδια περίπου προβληματική.

Το κυρίαρχο ερώτημα στον «Παπαγάλο...» ήταν: Μπορεί κανείς να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ξένο παρελθόν, να προσεγγίσει την αλήθεια, να νιώσει τα συναισθήματα του ανθρώπου τη ζωή του οποίου ερευνά, ή μήπως το παρελθόν του άλλου θα παραμένει πάντοτε «μια ξένη χώρα».

Ο ήρωας στον «Παπαγάλο...» πασχίζει, σχεδόν ιδεοληπτικά, να κατανοήσει το είδωλό του που είναι ο Φλομπέρ, θέτοντας εκ νέου το παλιό ερώτημα της σχέσης της ζωής με την τέχνη, ωθώντας τον πρωταγωνιστή του -και τους αναγνώστες του- στη σχολαστική έρευνα, την επανεξέταση και, εν τέλει, στην ανασκευή του παρελθόντος.

Ανασκευάζοντας την ιστορία

Η ερμηνεία, η ανακωχή με το παρελθόν και η σαρωτική δύναμη του χρόνου υπήρξαν πάντα οι κύριες συγγραφικές εμμονές του. Το 2011 ο Τζούλιαν Μπαρνς απέσπασε το βραβείο Μαν Μπούκερ για το μυθιστόρημά του «Ενα κάποιο τέλος», όπου διακρίνεται, επίσης, πως παρά την πάροδο τριών περίπου δεκαετιών, συνεχίζει να εξερευνά τα προσφιλή του θέματα: την κατασκευή των αναμνήσεων, την ατελή ερμηνεία της πραγματικότητας, τη σχέση μας με το παρελθόν αλλά και τη φευγαλέα φύση της Αλήθειας.

Στον «Παπαγάλο του Φλομπέρ» και στην «Ιστορία του κόσμου σε 10 ½ κεφάλαια» περιέγραψε την αδυναμία της πλήρους κατανόησης της Ιστορίας, ενώ στο «Ενα κάποιο τέλος» υπαινίσσεται πως εξίσου αδύνατη είναι και η κατανόηση της δικής μας προσωπικής ιστορίας. Οι άνθρωποι προκειμένου να αντέξουν το παρόν τους, την παραμορφώνουν, την εμπλουτίζουν ή αφαιρούν πληροφορίες, την κόβουν και τη ράβουν στα μέτρα τους, δημιουργώντας τη δική τους προσωπική μυθολογία -ανάλογη της δικής τους πορείας.

Τα ίδια θέματα επανέρχονται και στο «Πριν εκείνη με γνωρίσει», μόνο που εδώ αλλάζει ο τόνος, και από το στοχαστικό και υπαινικτικό ύφος περνάει στο σκοτεινό, κωμικοτραγικό ύφος, που ίσως ταιριάζει καλύτερα με την περιγραφή του δράματος ενός σύγχρονου Οθέλου, καθώς το άτομο στο παρελθόν του οποίου ο ήρωας θέλει να «διεισδύσει» είναι η συμβία του, η γυναίκα με την οποία μοιράζεται το παρόν του.

Κι ενώ στην περίπτωση του Φλομπέρ η λανθασμένη ανάγνωση των πληροφοριών μπορεί να αποδειχτεί ακόμα και ωφέλιμη διαδικασία, καθώς η φαντασία εμπλουτίζεται, στην περίπτωση της συμβίας η κατάσταση βιώνεται δραματικά και αποδεικνύεται, εν τέλει, ολέθρια για όλους τους εμπλεκόμενους.

ΤΖΟΥΛΙΑΝ ΜΠΑΡΝΣ Πριν εκείνη με γνωρίσει ΜΤΦΡ. ΘΩΜΑΣ ΣΚΑΣΣΗΣ Εκδόσεις Μεταίχμιο Σελ. 271 Τιμή: 14,40 ευρώ ΤΖΟΥΛΙΑΝ ΜΠΑΡΝΣ Πριν εκείνη με γνωρίσει ΜΤΦΡ. ΘΩΜΑΣ ΣΚΑΣΣΗΣ Εκδόσεις Μεταίχμιο Σελ. 271 Τιμή: 14,40 ευρώ Γεννήματα της φαντασίας

Ο Γκράχαμ Χέντρικ είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και δεν είναι ο τύπος που εύκολα θα τον φανταζόταν κανείς στο ρόλο του Οθέλου. Αντίθετα με το φίλο του Τζακ, έναν τύπο εξωστρεφή που συνεχώς φλερτάρει και ασχολείται με τις γυναίκες, ο Γκράχαμ είναι συντηρητικός, συγκρατημένος και κλειστός. Εχοντας περάσει δεκαπέντε χρόνια σε έναν αποτυχημένο γάμο, δέκα χρόνια σε μια ανιαρή δουλειά, ο μέτριος και μετριοπαθής μεσήλικας ερωτεύεται σφόδρα την Αν, μια ελκυστική, πρώην ηθοποιό. Σε σύντομο διάστημα εγκαταλείπει την καταθλιπτική σύζυγό του, Μπάρμπαρα, παντρεύεται την Αν, και όλα μοιάζουν ευχάριστα και ευοίωνα. Για ένα διάστημα δεν φαίνεται να υπάρχει πρόβλημα, εκτός από το καινούργιο συναίσθημα της ζήλιας και της κτητικότητας που αρχίζει να τον κατατρώει.

«Ζήλευε ό,τι άγγιζε», γράφει ο Μπαρνς. «Σκεφτόταν αδιάκοπα τα χρόνια που είχε περάσει χωρίς εκείνη». Η ερωτική ζήλια αυξάνεται μέρα με τη μέρα και μετατρέπεται σε κάτι αρρωστημένο. Ο Γκράχαμ, θέλει να γίνει «εκείνη», να την «καταβροχθίσει», να την κάνει ολοκληρωτικά δική του. Καταπίνει τα φαγητά που αφήνει στο πιάτο της για να την έχει μέσα του, ψάχνει τα πράγματά της και εντοπίζει τα μέρη που έχει πάει με άλλους άντρες και που τώρα πια είναι απαγορευτικά για αυτούς τους δύο. Αποκτά τη συνήθεια να παρακολουθεί τις ταινίες που είχε κάποτε παίξει η Αν, και με μια επίμονη νοσηρότητα φαντάζεται τις στιγμές και τις σκηνές που εκείνη μοιράστηκε με άλλους άντρες.

Ζωή αβάσταχτη

Η ζήλια του Γκράχαμ λαμβάνει επικίνδυνες διαστάσεις, όταν η «αναδρομική ζήλια του» μεταφέρεται σε όποιον και ό,τι θα μπορούσε να έχει την όποια μορφή σχέσης με το αντικείμενο του πόθου του. Η ιδέα πως η Αν είχε μια ζωή προτού εμφανιστεί αυτός, είναι αβάσταχτη στον Γκράχαμ, συλλέγει μανιωδώς αποδείξεις από το παρελθόν της, μελετάει τους τουριστικούς οδηγούς για να εντοπίσει τις διαδρομές που έκανε με πρώην εραστές, βρίσκει όλες τις κριτικές από τις παλιές ταινίες και τέλος πείθεται πως η ηρωίδα σε ένα ημιαυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του καλύτερου φίλου του είναι η Αν. Ακαταπόνητα συμπληρώνει κομμάτια της ζωής της, στην προσπάθειά του να συμπληρώσει τα κενά, όπως ένας μυθιστοριογράφος θα συμπλήρωνε τη ζωή επινοημένων χαρακτήρων.

Η αλλόκοτη συμπεριφορά του Γκράχαμ ταράζει την Αν, η οποία για να τον προστατεύσει αρχίζει να κρύβει κομμάτια από τη ζωή της. Ανάμεσα σε άλλα, ζητάει από τον φίλο τους Τζακ να σβήσουν ένα σύντομο φλερτ που είχαν χρόνια πριν, να κάνουν πως δεν συνέβη ποτέ. «Πρώτα άρχισαν να ανασκευάζουν το παρελθόν», σημειώνει ο Τζακ, «τώρα ανασκευάζουν και το παρόν. Αν μπορούσαν να ελέγξουν και το μέλλον, τότε θα ήταν σε θέση να αποφασίζουν οι ίδιοι για τη ζωή τους».

Οπως και στον «Παπαγάλο του Φλομπέρ» ο Τζ. Μπαρνς περιγράφει με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία τις υπόγειες πτυχές των ηρώων του, προκειμένου να μεταφέρει στον αναγνώστη την ένταση των συναισθημάτων τους. Η ζήλια του Γκράχαμ είναι μεν κωμική, ακραία, θλιβερή, αλλά και επικίνδυνη. Συμπάσχουμε με τα συναισθήματα του θυμού, της θλίψης και της προδοσίας, διακρίνουμε τον παραλογισμό του μέσα από τα μάτια της Αν, αλλά υποψιαζόμαστε, επίσης, τις υπαρξιακές διαστάσεις του δράματός του: την αδυναμία του Γκράχαμ, αλλά και κάθε ανθρώπου, να δει τον κόσμο μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου, όσο και αν αυτός ο άλλος είναι ο άνθρωπος που αγαπάμε περισσότερο στον κόσμο.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Μυθιστορήματα
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ολοι (θα) είμαστε άστεγοι
Συμφιλίωση των λαών μετά τον πόλεμο
Τρέχοντας χωρίς σκοπό
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Η πραγματική Φιλομένα όταν είδε την ταινία τρόμαξε
Μουσική
Γλυκός ώς το τέλος
Βιβλίο
Ολοι (θα) είμαστε άστεγοι
Συμφιλίωση των λαών μετά τον πόλεμο
Μια ζήλια κωμική, ακραία, θλιβερή και επικίνδυνη
Τρέχοντας χωρίς σκοπό
Συνεντεύξεις
Προτιμώ να είμαι χρήσιμος, παρά γνωστός
Αρχαιολογία
Μια παραλιακή πόλη της κλασικής εποχής κοντά στη Λαμία
Ηθοποιοί
«Οταν ζοριζόμαστε, κοιτάμε την πάρτη μας»
Λογότεχνια
Ο λόγιος Βιζυηνός
Ακραία καιρικά φαινόμενα
Αντίσταση στα καπρίτσια του καιρού