Έντυπη Έκδοση

Ουρές για Μπέκετ στην επαρχία

Αυτά να τα βλέπουν τα ΔΗΠΕΘΕ που λαϊκίζουν. Ο Δημήτρης Καταλειφός διηγείται τη συγκινητική εμπειρία του στην Κοζάνη με τον μονόλογο «Πρώτος έρωτας» του Ιρλανδού δραματουργού. Τον παρουσιάζει από το Σάββατο και στην Αθήνα

Αγνώριστος -με ξυρισμένο σύρριζα κεφάλι- επέστρεψε στην Αθήνα για να κάνει Πάσχα ο Δημήτρης Καταλειφός. Και συγκινημένος «από τις δυναμικές της ελληνικής επαρχίας». Ποτέ δεν φανταζόταν -μην το ξεχνάμε, είναι ηθοποιός που η εμπειρία του σμιλεύτηκε στην Αθήνα- ότι το κοινό της Κοζάνης θα έσπευδε με τέτοιο ενθουσιασμό να δει έναν μονόλογο με την υπογραφή του Σάμουελ Μπέκετ.

Μόνος με τα εκφραστικά του μέσα, ένα καπέλο και μια σακούλα σκουπιδιών, ο Δημήτρης Καταλειφός αναμετριέται με τον «Πρώτο έρωτα» του Μπέκετ Μόνος με τα εκφραστικά του μέσα, ένα καπέλο και μια σακούλα σκουπιδιών, ο Δημήτρης Καταλειφός αναμετριέται με τον «Πρώτο έρωτα» του Μπέκετ Ο «Πρώτος έρωτας», που σε σκηνοθεσία Πάνου Παπαδόπουλου παρουσιάστηκε με ερμηνευτή τον ίδιο στο ΔΗΠΕΘΕ της πόλης, και από το Σάββατο ώς την Τρίτη 28 Απριλίου κατηφορίζει στο αθηναϊκό θέατρο «Αργώ», ήταν ένα crash test που ανέτρεψε βασικές αντιλήψεις του καλού ηθοποιού.

«Μου ζέστανε την καρδιά αυτή η εμπειρία. Διότι είναι ένα κείμενο που, σε πρώτη ματιά, θα μπορούσε να πει κανείς "είναι για λίγους". Αναρωτιόμουν: "θα πατήσει κανένας άνθρωπος;"», εξομολογείται. «Αλλωστε ο Μπέκετ πάντα ήταν για λίγους. Κατάλαβα όμως πόσο πολύ διψάνε οι άνθρωποι στην επαρχία για θέατρο. Αυτό πρέπει να το σεβαστούμε και να μη βγαίνουμε από την Αθήνα για να κάνουμε "αρπαχτές"».

Αλλη μια φορά έχει ξαναφύγει επαγγελματικά από το κλεινόν άστυ: το '86 συνεργάστηκε με το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας στον «Θάνατο του εμποράκου» του Μίλερ (σε σκηνοθεσία Β. Βαφέα). «Ομως η Κοζάνη ήταν το πείραμα που δεν ήξερα πού θα καταλήξει», προσθέτει. «Τελικά παίζαμε σε ένα θέατρο γεμάτο. Διώχναμε κόσμο».

Ο «Πρώτος Ερωτας», γραμμένος το '45 στα γαλλικά (αργότερα ο Μπέκετ τον μετέφρασε στα αγγλικά), είναι το πιο «ανοικτό» σε απόδοση, σκηνοθεσία και ερμηνεία του κείμενο του Ιρλανδού δραματουργού, αφού ως πεζό κείμενο δεν έχει καμιά σκηνική οδηγία -πράγμα μοναδικό για έναν συγγραφέα όπου έλεγχε μέχρι κεραίας με οδηγίες τη σκηνοθεσία των κειμένων του.

«Είχαμε μεγάλα περιθώρια αυτενέργειας. Ολη η παράσταση είναι πλασμένη από εμένα, τον Παπαδόπουλο και τα φώτα του Ανδρέα Σινάνου. Είναι, δηλαδή, ένα κείμενο που έπρεπε να το κάνεις θέατρο». Ετσι ο Καταλειφός βρέθηκε στη σκηνή με ξυρισμένο το κεφάλι, φορώντας μία καπαρντίνα, μια ρεπούμπλικα και κρατώντας μια μαύρη σακούλα σκουπιδιών. Στον χώρο τριγύρω του ο κόσμος του Μπέκετ ανασυντίθεται με μια σκάλα, μια καρέκλα και πεταμένα πλαστικά ποτήρια.

Ενας καθόλου ρομαντικός πρώτος έρωτας

Διευκόλυνε πολύ τη μεταφορά του κειμένου στη σκηνή η φόρμα του, ένας μονόλογος σε πρώτο πρόσωπο. «Είναι η παράξενη αφήγηση ενός ανθρώπου που μιλά για τον πρώτο έρωτα της ζωής του, όταν ήταν 25 ετών, με μια γυναίκα μεγαλύτερή του. Οταν γέννησε ένα μωρό, την εγκατέλειψε. Και έρχεται τώρα, χρόνια μετά, και ξαναθυμάται, δημιουργεί κι αναδημιουργεί αυτή την ιστορία. Το κείμενο έχει και αυτοβιογραφικό υλικό. Κάποια άλλα γεγονότα τα φαντάζεται ο Μπέκετ και για κάποια άλλα αναρωτιέται. Τίποτα δεν είναι βέβαιο στον "Πρώτο έρωτα". Είναι μια παράξενη ρευστή αφήγηση. Ομως μέσα σε αυτό το κείμενο βρίσκεις πάρα πολλά μοτίβα, γεύσεις από την «"Τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ", το "Τέλος του παιχνιδιού", τις "Ευτυχισμένες μέρες". Είναι σαν "πρόπλασμα" των έργων του, με κωμικές και τραγικές ταυτόχρονα νύξεις».

Ο «Πρώτος Ερωτας» δεν έχει ίχνος ρομαντισμού. «Είναι μια τελείως αντιρομαντική ερωτική ιστορία, ιδωμένη με πολύ σαρκασμό και χιούμορ. Ο Μπέκετ αποδραματοποιεί τον έρωτα», υποστηρίζει ο πρωταγωνιστής.

Η βασική δυσκολία στην ερμηνεία του κειμένου είναι κατ' αρχάς το ότι «μιλάς ακατάπαυστα μιάμιση ώρα -θέλει αντοχή. Απαιτεί πρόγραμμα και μεγάλη πειθαρχία. Από εκεί και πέρα, πρέπει να κατανοήσεις το κείμενο για να γίνει μέσα σου απλό», προσθέτει ο Καταλειφός. «Γιατί ενώ ο Μπέκετ φαντάζει δύσκολος συγγραφέας, όταν αρχίζεις να τον γνωρίζεις καταλαβαίνεις ότι λέει πολύ απλά πράγματα». Ο ηθοποιός, άλλωστε, έχει ξαναδουλέψει έργα του Μπέκετ, πάλι με τον Πάνο Παπαδόπουλο -την «Τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ» κ.ά. «Μεγαλώνοντας τον αγαπώ περισσότερο. Είναι ένας συγγραφέας που έχει να κάνει με τη μνήμη και τον χρόνο. Ονειρεύομαι κάποτε να παίξω τα άπαντά του».

ΔΗΠΕΘΕ χωρίς κομματισμούς

Μετά την καλή εμπειρία της Κοζάνης, θα ξαναβγείτε στην επαρχία;

«Οπωσδήποτε. Εχει περισσότερο νόημα να κάνεις θέατρο σε ένα απομακρυσμένο μέρος, απ' ό,τι στην Αθήνα με τις άπειρες σκηνές».

Ετσι αντιλαμβάνεται κανείς τη βαθιά σημασία του θεσμού των ΔΗΠΕΘΕ, που με τα χρόνια έχει εκπέσει.

«Οντως, είναι ένας θεσμός που φθίνει. Πολύ κακώς. Είναι απαραίτητο να υπάρχουν τα ΔΗΠΕΘΕ. Δεν πρέπει όμως να λειτουργούν με ημιεπαγγελματικούς όρους και με κριτήρια μικροπολιτικά και κομματικά. Είμαι καθηγητής σε δραματικές σχολές και βλέπω πόσο ταλαντούχα παιδιά βγαίνουν διαρκώς στην αγορά. Ξέρετε πόσοι από αυτούς παίζουν σε παραστάσεις τσάμπα, απλώς για να υπάρχουν; Θα μπορούσαν να αποκτούσαν μια πρώτη εμπειρία και μια τριβή στα ΔΗΠΕΘΕ. Πρέπει να απαλλαγούμε από την αντίληψη ότι η Αθήνα είναι το κέντρο των πραγμάτων».

Τα πράγματα έχουν στενέψει όμως και στο ελεύθερο επιχορηγούμενο θέατρο. Ακόμη να δοθεί η τελευταία δόση του 2007.

«Η κατάσταση είναι τραγική. Είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα για τους ανθρώπους που έχουν κάποιους χώρους. Δεν ξέρουν τι να προγραμματίσουν με τα χρέη που έχουν συσσωρεύσει. Είναι λυπηρό να παίζονται πλέον έργα με 2-3 πρόσωπα. Τα πέντε θεωρούνται πάρα πολλά. Αν κάνετε ένα γκάλοπ στις επιχορηγούμενες σκηνές, αυτό θα διαπιστώσετε -είναι εξαιρέσεις η "Επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας", παραγωγή της Μπέτυς Αρβανίτη, και οι "Βάκχες" που ανέβασε ο Δημήτρης Τάρλοου. Σιγά σιγά η Αθήνα πάει να γίνει: από τη μια το Εθνικό και από την άλλη η Ελληνική Θεαμάτων. Με την κρίση, είτε θα κλείσουν τα πιο πολλά επιχορηγούμενα θέατρα είτε θα αναγκαστούν να ανεβάσουν μονολόγους. Κι ωστόσο, στην αντιπνευματική περίοδο που διάγουμε, τα θέατρα, τελευταίες αντιστάσεις πνευματικότητας, είναι απολύτως αναγκαία».

Η βία είναι πια ανεξέλεγκτη

Εσείς πάντως, σε μια χώρα που πάει από το κακό στο χειρότερο, παίζετε Μπέκετ...

«Η αίσθηση που εισπράττω είναι ότι διάγουμε τη χειρότερη φάση των τελευταίων χρόνων. Οι χειρισμοί κυβέρνησης και αντιπολίτευσης έχουν απελπίσει τον κόσμο. Ψυχολογικά, ίσως, τον ανεβάζει η αίσθηση της αλλαγής που συνοδεύει τις εκλογές, αλλά όλοι γνωρίζουμε ότι μια απ' τα ίδια θα είναι. Δεν μπορούν να αλλάξουν ριζικά τα πράγματα στην Ελλάδα με τη διαρκή εναλλαγή Ν. Δημοκρατίας - ΠΑΣΟΚ. Η Αριστερά είναι μια ελπίδα για τον τόπο μας, παρ' όλο που και αυτή έχει σοβαρά προβλήματα».

Δηλαδή;

«Μοιρασμένη και με διαφωνίες, χάνει κόσμο. Γενικά βρισκόμαστε σε μια κακή περίοδο. Δεν είναι τυχαίο ότι τον τελευταίο μήνα κάθε μέρα ακούγαμε για ακόμα έναν φόνο, μια απαγωγή ή ένα βίαιο επεισόδιο. Η βία είναι ανεξέλεγκτη πια στην Αθήνα, με όλο αυτό τον κόσμο που έχει συρρεύσει. Εγώ, πάντως, το προσωπικό μου φως το αναζητώ στον Μπέκετ. Αλλά κι αυτός απαισιόδοξα τα βλέπει τα πράγματα. Η ύπαρξή μας έχει μια τραγικότητα που είναι πέρα από πολιτικές». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αριστερά
Δίνουμε συγχωροχάρτι στον Στάλιν;
Αρχαιολογικοί χώροι
Η Αφροδίτη δεν είναι για τα μπάζα
Βιβλίο
24 συνθέτες για τη σωτηρία της ψυχής μας
Γιούσου Ν' Ντουρ
«Θα σας δώσω ευτυχία και χορό»
Δημήτρης Καταλειφός
Ουρές για Μπέκετ στην επαρχία
Μουσική
Δισκογραφικά υποκατάστατα για την επέτειο Χέντελ (που δεν θα γιορτάσουμε)
Σημειώσεις από το περιθώριο
Προσφορά αγαθών εν ανεπαρκεία
Μπιενάλε
Τέχνη σε εποχή αβεβαιότητας
Τηλεόραση
Το έθιμο, η κατάρα και ο ακρωτηριασμός
Άλλες ειδήσεις
Ημερίδα για τη δημόσια τηλεόραση