Έντυπη Έκδοση

Ενας άθεος στο Βατικανό

Ενας νέος πάπας που, μετά την εκλογή του, δεν μπορεί να εμφανιστεί στο μπαλκόνι του Αγίου Πέτρου για να χαιρετήσει το πλήθος των πιστών ήταν η ιδέα που έσπρωξε τον ιταλό σκηνοθέτη Νάνι Μορέτι να γυρίσει την ταινία «Habemus Papam».

Ο Νάνι Μορέτι στον ρόλο του ψυχιάτρου και ο Μισέλ Πικολί ως πάπας. Ο Νάνι Μορέτι στον ρόλο του ψυχιάτρου και ο Μισέλ Πικολί ως πάπας. Η ταινία, από την προβολή της στην Ιταλία, εδώ κι έναν μήνα, προκάλεσε συζητήσεις και αντεγκλήσεις. Μόλις την περασμένη βδομάδα συμμετείχε στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του 64ου φεστιβάλ των Κανών.

«Από το Βατικανό δεν είχαμε καμία παρέμβαση, αλλά ούτε και βοήθεια», μας είπε στη συνάντηση που είχαμε στις Κάνες ο Μορέτι. «Παρουσιάσαμε το Βατικανό όπως θέλαμε, φτιάξαμε τα περισσότερα ντεκόρ εμείς. Ιδιαίτερα τις σκηνές του Κονκλάβιου στην εκκλησία της Σάντα Σιστίνα».

Στόχος του σκηνοθέτη ήταν να φτιάξει μια ταινία που να θέτει ερωτήματα. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο 58χρονος σκηνοθέτης καταπιάνεται με σύγχρονα προβλήματα της ιταλικής κοινωνίας. Από την πρώτη του ταινία, «Είμαι αυταρχικός» (1976), έθετε με αρκετή ειρωνεία το πρόβλημα του αριστερισμού. Στο «Ecce Bombo» (1978) καταπιανόταν με την κρίση στην ιταλική νεολαία της δεκαετίας του '70, ενώ στο «Η λειτουργία τέλειωσε» (1985) παρουσίαζε τα προβλήματα που αντιμετώπιζε στην εκκλησία του ένας νέος ιερέας. Στο «Palombella Rossa» (1989) χρησιμοποιούσε τη σάτιρα και την κωμωδία σλάπστικ για να κριτικάρει το ιταλικό κομμουνιστικό κόμμα. Στον «Απρίλη» (1998) μας έδινε μιαν εικόνα των συζητήσεων γύρω από τις υποψηφιότητες στις εκλογές για την προεδρία της χώρας, ενώ πιο πρόσφατα, στον «Καϊμάνο» (2007), μας προσφέρει μια σατιρική, καυστική εικόνα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

«Αυτό που θέλω να πω», μας εξηγεί, μιλώντας για τη νέα του αυτή ταινία, «είναι τι συμβαίνει στο Βατικανό και αν ένας άνθρωπος μπορεί να πάρει πάνω του όλες αυτές τις ευθύνες. Υπάρχουν πολλά σκάνδαλα γύρω από το Βατικανό, η παιδοφιλία, τα οικονομικά σκάνδαλα, που γράφουν συνέχεια οι εφημερίδες, τα παρουσιάζει καθημερινά η τηλεόραση. Ομως εγώ ήθελα να μιλήσω για το δικό μου Βατικανό, ένα Βατικανό κλειστό, απομακρυσμένο από την πραγματικότητα, να μιλήσω γι' αυτό το θέατρο που παίζεται εκεί, με τους καρδινάλιους, το Κονκλάβιο, ένα θέατρο που παίζεται παντού στη ζωή μας. Τα θέματα αυτά αφορούν και άλλες παρόμοιες καταστάσεις στον υπόλοιπο κόσμο, όπως στην πολιτική, και μπορούν να επηρεάσουν τον καθένα μας».

Ο Μορέτι είναι ξεκάθαρος γι' αυτό που κάνει: «Γύρισα την ταινία μου όπως ήθελα, με τους ηθοποιούς μου, σύμφωνα με το σενάριο, με στόχο να συνδυάσω την κωμωδία με το δράμα. Ο πάπας μου όμως δεν μπορεί να δεχτεί μια τέτοια επιλογή, παθαίνει σοκ, τρομάζει και φεύγει από το Βατικανό και γυρνάει στους δρόμους της Ρώμης, όπου αντιμετωπίζει καταστάσεις που δεν περίμενε».

Ο ίδιος, όπως μας είπε, δεν πιστεύει στον θεό. «Ο Μπουνιουέλ», σημειώνει, «είχε πει, δόξα τω θεώ, είμαι άθεος». Οι γονείς μου πίστευαν και όταν ήμουν νέος, πίστευα για ένα μεγάλο διάστημα στον θεό. Σήμερα όμως δεν πιστεύω. Δεν θέλω να θίξω αυτούς που πιστεύουν στο θεό. Υπάρχει και το θέμα της απώλειας μνήμης σ' έναν άνθρωπο της ηλικίας του πάπα. Που τον κάνει να φοβάται, να τρομάζει. Πώς μπορεί να οδηγήσει ανθρώπους; Πώς μπορεί οποιοσδήποτε να μας καταλάβει και να μας οδηγήσει;»

Στην ταινία, ο ίδιος ο Μορέτι ερμηνεύει τον ψυχίατρο που επιλέγεται για να βοηθήσει τον πάπα. «Στις ταινίες μου έχω γελοιοποιήσει την Αριστερά, τη γενιά μου, τις σχέσεις παιδιών-γονιών, του κοινωνικού περιβάλλοντος, του σχολείου, ακόμη και του καρκίνου που με είχε προσβάλει» αναφέρει. «Εδώ, τώρα, κάνω κριτική στην ψυχιατρική. Ο ψυχίατρος χρησιμοποιήθηκε για να δώσουμε μιαν άλλη διάσταση στην προσωπικότητα του πάπα. Η ψυχανάλυση δεν καταφέρνει να τον βοηθήσει. Ο ψυχίατρος καταντά φυλακισμένος στο Βατικανό. Το μόνο που καταφέρνει είναι να πείσει τους καρδινάλιους να πάρουν μέρος στο τουρνουά του βόλεϊμπολ!»

Οσο για τον πάπα, που υποδύεται καταπληκτικά ο Μισέλ Πικολί, φαίνεται να τα καταφέρνει στην ηθοποιία. «Ο πάπας», εξηγεί ο σκηνοθέτης, «συναντά ανθρώπους στον δρόμο και μιλάει σαν διαφορετικός άνθρωπος, συναντά ανθρώπους σε καταστήματα, ηθοποιούς σ' ένα ξενοδοχείο, ξεχνάει την ιδιότητά του, ζει σ' έναν διαφορετικό κόσμο, που δεν έχει σχέση με το Βατικανό. Θυμάται την εποχή που η αδερφή του έπαιζε στο θέατρο και αρχίζει να απαγγέλλει Τσέχοφ, από αυτά που είχε μάθει όταν ήταν νέος. Η επιλογή του Τσέχοφ ήταν η πιο ενδεικτική. Γιατί τα θέματά του είναι παραπλήσια μ' αυτά της κοινωνίας με την οποία καταπιάνομαι στην ταινία μου».

Στην ταινία υπάρχει και το θέμα της απώλειας της μνήμης, ιδιαίτερα σε πρόσωπα μεγάλης ηλικίας, όπως ο Μελβίλ, ο πάπας της ταινίας. «Αυτό ο Πικολί ήταν ο πιο κατάλληλος για να το δώσει» συμπληρώνει ο σκηνοθέτης. Και, πράγματι, ο Πικολί δίνει έναν από τους πιο ώριμους ρόλους της καριέρας του. Εναν ρόλο ανάμεσα στο θέατρο του Σέξπιρ και του Τσέχοφ. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Σχετικά θέματα: Κινηματογράφος
Κόντρα ρόλος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
«Οι φόβοι μου έχτισαν το «Wall»»
Πίσω από το «Τείχος»
Κινηματογράφος
Ενας άθεος στο Βατικανό
Κόντρα ρόλος
Μουσεία
Τα άγνωστα μουσεία
Κριτική θεάτρου
Ο «θυρωρός» στη σκηνή
Θέατρο
Το Θεατρικό Μουσείο υπό διωγμόν
Ο ρατσισμός δεν έχει πατρίδα
Φεστιβάλ Αθηνών
Το δίκαιο και το ηθικό
Τα απρόοπτα του Φεστιβάλ
Έκθεση
Ενας αιώνας, δύο εισβολές
ΔΕΣΤΕ το βραβείο
Βιβλίο
Αποκαθήλωση μιας σχέσης
Αυτόπτης μάρτυς