Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Παρέμβαση

  • Η θεωρία της «μεγάλης έκρηξης»

    Η πολιτική ρητορική στην Κύπρο δεν προσδιορίζεται από την αισθητική ιδεολογία των διαφόρων κομμάτων. Ανέκαθεν οι Κύπριοι ήταν χωρισμένοι σε οπαδούς της Ενωσης και της Ανεξαρτησίας.

     Ακόμα και οι ποδοσφαιρικές ομάδες, η μάρκα των τσιγάρων και της μπίρας, ο τρόπος ομιλίας, άθλησης και ψυχαγωγίας, καταδεικνύουν τη θέση του καθενός. Συνεπώς, η βίαιη αναστάτωση και οργή που προκαλεί η τεράστια δολοφονική έκρηξη της 11ης Ιουλίου δεν θα μπορούσε παρά να εκφραστεί εξίσου ιδεολογικά.

    Για την αμέλεια των υπευθύνων να προστατεύσουν ή να ξεφορτωθούν το επικίνδυνο υλικό, ενοχοποιείται η ιδεολογία τους. Τα θύματα εκλαμβάνονται ως εθνικοί ήρωες και ταυτίζονται με τους πεσόντες αγωνιστές της ΕΟΚΑ. Στους επιτάφιους λόγους κυριαρχεί η εθνικιστική λογική, με την αυτοθυσία να επιβραβεύεται ως «ελληνική».

    Μέλη ακροδεξιών οργανώσεων εισβάλλουν στο Προεδρικό Μέγαρο, επειδή Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ο πρώην γραμματέας του μαρξιστικού-λενινιστικού ΑΚΕΛ. Η εισβολή τους προσομοιώνεται με το πραξικόπημα του 1974. Οι ενωτικοί και οι αντίπαλοί τους δεν έπαψαν ποτέ να ερμηνεύουν την πραγματικότητα με τους μανιχαϊστικούς όρους του παρελθόντος.

    Οι μεν αυτοκαθορίζονται ως περιούσιος λαός, ο οποίος κατάγεται από τα βάθη των αιώνων και απειλείται διαρκώς με αφανισμό από βάρβαρους εχθρούς. Οι δε συμπιέζονται στο προφίλ της κομμουνιστικής Αριστεράς ή ενός χονδροειδούς και αισθητικά άχαρου «κρατισμού».

    Οι ενωτικοί είναι προσηλωμένοι στην Εκκλησία της Κύπρου και έχουν υπερκομματικό, έντονα σοβινιστικό και υπερταξικό χαρακτήρα. Ενσαρκωτές της Μεγάλης Ιδέας, υποκινούν τις διακοινοτικές και εμφύλιες συγκρούσεις μετονομάζοντάς τες σε αγώνα για εθνική επιβίωση. Στη σημαία τους αναγράφεται το ανεκπλήρωτο σύνθημα «Ενωσις και μόνον Ενωσις» και απεικονίζεται ο Γεώργιος Γρίβας.

    Αντίθετα, η απέναντι φιλειρηνική και άνευρη παράταξη, η οποία ορίζεται και ως «κυπριωτισμός», δεν έχει το ίδιο πολιτισμικό εκτόπισμα και δεν διεγείρει με την ίδια ένταση τα πλήθη. Η πραγματιστική της λογική εκλαμβάνεται ως φιλοτουρκική εθνική προδοσία και ηθική παρακμή. Οι υποστηρικτές της ζητούν την αντικατάσταση του ελληνικού εθνικού ύμνου και την υποστολή των ελληνικών σημαιών.

    Υπερθεματίζουν με στερεότυπο τρόπο πως ο Ελληνας και ο Τούρκος εργάτης πρέπει να αντιμετωπίζουν ενωμένοι το κερδοσκόπο, κοινό τους αφεντικό. Πρώτιστο μέλημα κάθε πολίτη ορίζεται η ευημερία της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας ως τέτοιας.

    Το προηγούμενο, κυπριακό ιδιότυπο φαινόμενο δεν είναι μόνο κακόγουστο και επικίνδυνο, επιπλέον είναι άτοπο και άχρονο. Ο πολιτικός και πολιτισμικός λόγος υποστασιοποιείται δίχως κριτική ικανότητα και αναλυτική σκέψη.

    Περιορίζεται και βολεύεται μαζί, είτε σε μια εριστική εμμονή στις αφηρημένες έννοιες του ελληνισμού, της φυλής και του γένους, είτε σε μια επιπόλαια διεθνιστική και αφυλετική ρητορική.

    Παρατηρείται η ίδια έξαρση του διπολικού φανατισμού της δεκαετίας του πενήντα και του εξήντα, όπου με σφυροδρέπανα και με τουρκικές σημαίες αντιμετωπίζουν οι Κύπριοι δήθεν κομμουνιστές, τους αγκυλωτούς σταυρούς της ΕΟΚΑ Γ' των Κυπρίων δήθεν νεοναζί. Το παράδοξο είναι πως εάν, σ' ένα φανταστικό σενάριο, ο Χίτλερ ή ο Τσε κυβερνούσαν την Κύπρο, κανείς από τους υποτιθέμενους οπαδούς τους δεν θα ήταν επαρκής να τους υποστηρίξει.

    Εν τέλει, η φονική έκρηξη της 11ης Ιουλίου αποκαλύπτει και μια άλλη εξίσου καταστροφική. Είναι ενεργή εδώ και διακόσια χρόνια. Αναφλέγει καθημερινά συναισθήματα και ορμές, χωρίς εκρηκτικά.

    Προκαθορίζει και εκμεταλλεύεται την κοινωνική επιβράβευση και τιμωρία. Αναγνωρίζει την αυτοθυσία ως πρακτική διακρίσεων και ελιτισμού. Επιτρέπει να θρηνούνται και να γιορτάζονται οι ήρωες με χειροκροτήματα, γιουχαΐσματα και ύμνους. Σχηματίζει την επίσημη ιστορία με ψευδαισθήσεις μεγαλείου και προβάλλει το αμελητέο νησί σαν κοσμογονική αφετηρία. Για αυτό και ό,τι εκλογικεύει ως εθνική επιβίωση, το εξαγγέλλει αμέσως μετά ως ήττα.

    Ο ποιητής των «Θερμοπυλών» διευκρινίζει, όμως, πως πρέπει να φυλάγονται «με λύπη κιόλας κ' ευσπλαχνία». Και είναι αυτός ο στίχος ο πιο επίπονος και ο πιο ηρωικός από όλους. Για αυτό παραλείπεται από τις σχολικές, κομματικές και φιλολογικές αναγνώσεις. Δεν ταιριάζει με την αρετή και την τόλμη ενός Ελληνα.

    * Υπ. διδάκτορας Κυπριακής Ιστορίας & Πολιτισμού στο Πάντειο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Σύνοδος κορυφής
Τούνελ για τουλάχιστον 30 χρόνια
Εθελοντικό κούρεμα 20% στα ομόλογα
Νέα Μνημόνια και εμπράγματες εγγυήσεις
Προς την «επιλεκτική χρεοκοπία»
«Κοινή γαρ η τύχη»
Μπαίνουμε σε περίοδο ακόμη πιο σκληρή
Πολιτικές αποφάσεις, όχι ημίμετρα
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Δεν ενεργοποιούνται CDS, λέει ο Τρισέ
Υπόθεση Siemens
Κατά συνείδηση κατά κυβέρνησης
ΚΚΕ
«Και με 200 βουλευτές θα βρείτε εσείς δουλειά;»
Οικονομική κρίση
Μειωμένη επιχορήγηση κομμάτων
«Ελευθέριος Βενιζέλος»
Σιγή ασυρμάτου για τον αεροπλανικό μισθό
Ευρωζώνη
«Οχι» σε ιδιώτες λέει η Ιρλανδία
Διεθνείς αγορές
Αγόρασαν με το προσχέδιο φοβούμενοι τα χειρότερα
Άλλες ειδήσεις
«Οικονομική δικτατορία» βλέπουν 42 αντιστασιακοί