Έντυπη Έκδοση

GIUSEPPE FONTANA (Καθηγητής Οικονομικών)

«Να σώσουμε τις θέσεις εργασίας»

«Ασυνήθιστα αβέβαιη» χαρακτήρισε πρόσφατα την προοπτική της παγκόσμιας οικονομικής ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Μπεν Μπερνάνκι, ενώ πριν από λίγες ημέρες αναγνώρισε ότι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει «κατεβάσει ταχύτητα».

Ως ήταν αναμενόμενο, η Fed ανακοίνωσε στις 10 Αυγούστου ότι θα χρησιμοποιήσει τα έσοδα από την ωρίμανση των εξασφαλισμένων με υποθήκες ομολόγων που έχει στο χαρτοφυλάκιό της προκειμένου να αγοράσει μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα. Η απόφαση της Fed να αγοράσει κρατικό χρέος αποτελεί μέτρο μιας συνεχιζόμενης προσπάθειας για τόνωση της αμερικανικής οικονομίας και είναι φανερό πως η καλπάζουσα ανεργία στις ΗΠΑ ανησυχεί τη Fed.

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, δήλωνε επίσης πρόσφατα ότι είναι «μέτριος και άνισος ο ρυθμός ανάπτυξης στην ευρωζώνη», αλλά παρ' όλα αυτά και αγνοώντας επιδεικτικά το μείζον θέμα της ανεργίας, υπογράμμιζε ότι τελείωσε η περίοδος των μέτρων ενίσχυσης της οικονομίας.

Τον ρόλο των κεντρικών τραπεζών εξηγεί μια αυθεντία στα θέματα νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, ο καθηγητής Giuseppe Fontana, ο οποίος εκτιμά ότι η ανεργία και η αναιμική ανάπτυξη στην Ευρώπη θα συνεχιστούν για πολλά χρόνια. Πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να γίνουν καινοτόμες αλλαγές στην οικονομική πολιτική της Ε.Ε., ώστε να βγει η Ευρώπη από την κρίση.

* Τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ συνεχίζουν να βιώνουν τις επιπτώσεις της χρηματοοικονομικής κρίσης του 2007-2008 και οι πολιτικές που ακολουθούν οι κεντρικές τους τράπεζες βρίσκονται πάντα κάτω από το μικροσκόπιο. Πόσο σημαντικές είναι τελικά οι κεντρικές τράπεζες;

* Είναι πολύ σημαντικές. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) καλύπτουν μαζί μια γεωγραφική περιοχή που περιλαμβάνει το 40% της παγκόσμια παραγωγής. Από το 2007, και η ΕΚΤ, και η Fed έχουν μειώσει τα επιτόκια και κατόρθωσαν μέσω επεκτατικών δημοσιονομικών μέτρων να αποφευχθεί μια επανάληψη της Μεγάλης Υφεσης του '30. Οι πολιτικές που ακολουθούσαν είχαν ανέκαθεν επιπτώσεις και, καλώς ή κακώς, αυτό θα συνεχίσει να ισχύει, αν και σήμερα βλέπουμε ότι οι δημοσιονομικές αρχές παίζουν ακόμα πιο σημαντικό ρόλο.

* Η ΕΚΤ και η Fed ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές γύρω από τη νομισματική πολιτική. Ποια από τις δύο θεωρείτε ότι κάνει καλύτερη δουλειά σχετικά με τη διαχείριση της κρίσης;

* Η τρέχουσα κρίση θέτει πολλές δύσκολες προκλήσεις, και για την ΕΚΤ, και για τη Fed. Και οι δύο κεντρικές τράπεζες παραμένουν προσκολλημένες στη μακροοικονομική αντίληψη που κυριαρχεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, δηλαδή την άποψη ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να έχει ως στόχο την επίτευξη και τη διατήρηση ενός ποσοστού πληθωρισμού που θα κυμαίνεται περίπου στα 2%. Ομως, η Fed έχει τη διπλή νομοθετική εξουσιοδότηση της εξασφάλισης της σταθερότητας των τιμών και της μέγιστης απασχόλησης. Αντίθετα, η ΕΚΤ, ακολουθώντας τις επιταγές της Συνθήκης του Μάαστριχτ, έχει ως πρωταρχικό της στόχο τη διατήρηση της σταθερότητα των τιμών. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την τρέχουσα κρίση, η ΕΚΤ πρέπει να κάνει ό,τι απαιτείται για να διατηρήσει χαμηλά τον πληθωρισμό, ακόμα και όταν αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι θα χάσουν τις δουλειές τους. Σε αντίθεση, η Fed έχει την ελευθερία να ερμηνεύσει τις πολλές προκλήσεις της τρέχουσας κρίσης με πιο εύκαμπτο τρόπο και σίγουρα φανερώνει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση απέναντι στην ανεργία.

*Τους τελευταίους μήνες είχαμε, ανάμεσα σε άλλα πολλά, αποκαρδιωτικά στοιχεία σχετικά με τα ποσοστά ανεργίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια μετατροπή στην εσωτερική συζήτηση μέσα στους κύκλους της Fed. Ενώ πριν η πολιτική της ήταν εστιασμένη στη λεγόμενη στρατηγική εξόδου (πότε δηλαδή και πώς να αρχίσει την αύξηση των επιτοκίων), τώρα ανησυχεί για το τι θα κάνει εάν η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων αποτύχει στο να δώσει ώθηση στην οικονομία. Συγκρίνετε αυτό τον τρόπο σκέψης Τρισέ με αυτόν της ΕΚΤ όπου δηλώνει χαρακτηριστικά στους «Financial Times», «τέρμα η ώθηση: τώρα είναι ώρα για χαλινάρι».

* Θεωρώ πλέον πως το ζήτημα δεν είναι τι έχει κάνει μέχρι τώρα η ΕΚΤ αλλά το τι θα κάνει στο μέλλον. Πρέπει να επινοηθεί ένας απολύτως διαφορετικός ρόλος για την ΕΚΤ, ειδάλλως κινδυνεύουμε στην Ευρώπη να έχουμε πολύ υψηλά επίπεδα ανεργίας και αναιμική ανάπτυξη για πολλά χρόνια. Χρειαζόμαστε μια ΕΚΤ που να νοιάζεται πολύ περισσότερο για τον αριθμό ανέργων στην Ευρώπη και πολύ λιγότερο για τον πληθωρισμό.

* Γενικά, ποια είναι η εκτίμησή σας για τις πολιτικές δημοσιονομικής ρύθμισης και τα μέτρα λιτότητας που επιβάλλονται σήμερα σε όλη την Ευρώπη;

* Τα μέτρα αυτά είναι μια συνταγή για οικονομική και κοινωνική καταστροφή. Σε μια περίοδο κρίσης, οι κυβερνήσεις όφειλαν να δαπανούν χρήματα, επειδή μόνο αυτές είναι σε θέση να αγοράσουν αγαθά και υπηρεσίες και να προβούν σε μεγάλες επενδύσεις. Εάν αυτό σημαίνει ελλείμματα στον προϋπολογισμό για τα επόμενα χρόνια, κανένα πρόβλημα!

* Τι ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις υπάρχουν αυτή τη στιγμή;

* Λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια αβεβαιότητα που πλανάται στον αέρα για το μέλλον των οικονομιών μας και για το τι πρέπει να κάνουν οι διαμορφωτές της πολιτικής, η χρήση της έκφρασης που χρησιμοποιήσατε «ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις» είναι πολύ σημαντική. Υπάρχει αβεβαιότητα για τις ρυθμίσεις των χρηματοοικονομικών αγορών και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα τραπεζικά μας συστήματα. Υπάρχει αβεβαιότητα για το κρατικό χρέος. Υπάρχει αβεβαιότητα για τα αποτελέσματα των μέτρων λιτότητος που επιβάλλονται στην Ευρώπη και την πιθανότητα μιας ύφεσης διπλής βουτιάς. Υπάρχει αβεβαιότητα για τα ποσοστά ανάπτυξης της Κίνας, δεδομένου ότι οι αρχές εκεί περιορίζουν τον τραπεζικό δανεισμό προκειμένου να συγκρατηθεί η κερδοσκοπία στα ακίνητα, που κινδυνεύει να εξελιχθεί σε φούσκα. Υπάρχει επίσης αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία της οικονομίας των ΗΠΑ. Ο επικεφαλής της Fed, ο Μπεν Μπερνάνκι, έπλασε μια δική του φράση για να περιγράψει την οικονομική προοπτική: «ασυνήθιστα αβέβαιη». Η πλέον πιθανή έκβαση όλης αυτής της κατάστασης θα είναι αναιμική ανάπτυξη με συνεχείς τάσεις αυξανόμενης ανεργίας για πολλά ακόμα χρόνια.

Αλλά δεν είναι υποχρεωτικό να εξελιχθούν τα πράγματα με αυτό τον τρόπο. Οι διαμορφωτές πολιτικής στην Ευρώπη μπορούν και πρέπει να κάνουν τη διαφορά. Πρώτον, πρέπει να σώσουν τις θέσεις εργασίας και τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε κίνδυνο. Δεύτερον, πρέπει να προστατεύσουν το μέλλον της Ευρώπης επενδύοντας στην «καθαρή ενέργεια», σε προηγμένες υποδομές, όπως υψηλής ταχύτητας τρένα, εκπαίδευση, έρευνα και ανάπτυξη. Δεδομένου ότι μερικές ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες αυτή την περίοδο στο να βρεθεί η απαραίτητη χρηματοδότηση γι' αυτού του είδους τις επενδύσεις, είναι επίσης καιρός να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά για μια δημοσιονομική αρχή για ολόκληρη την Ε.Ε., με τον ίδιο τρόπο που η ΕΚΤ λειτουργεί ως νομισματική αρχή για την Ε.Ε. Αυτές είναι τολμηρές επιλογές, αλλά οι δύσκολοι καιροί απαιτούν θαρραλέες πρωτοβουλίες.

WHO is who?

Ο Giuseppe Fontana είναι καθηγητής Νομισματικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, στη Βρετανία, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Σάνιο, στο Μπενεβέντο της Ιταλίας, και ανώτατος ερευνητής στο Οικονομικό Ινστιτούτο Λέβι του Κολεγίου Μπαρντ, στη Νέα Υόρκη. Κατέχει δύο διδακτορικά, έχει δημοσιεύσει σειρά βιβλίων και δεκάδες επιστημονικά άρθρα και δίνει συχνά διαλέξεις στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία. Το 2008 ήταν αποδέκτης του πρώτου βραβείου Shackle στα οικονομικά από το Κέμπριτζ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρωπαϊκή Ένωση
Οικονομική κρίση
Άλλα θέματα στην κατηγορία Οικονομία της έντυπης έκδοσης
Τουρισμός
Χρεοκόπησε το μοντέλο του θερινού προορισμού
"Θερμή" υποδοχή στη ΔΕΘ
Μεταξύ τρόικας και... κοινωνίας
Δημόσιο χρέος
Διεθνές σοκ και δέος για το ελληνικό χρέος
Νέο ψαλίδι σε μισθούς-συντάξεις
Οι... πονηριές πληρώνονται
Μέτρα-σοκ για την τρίτη δόση του δανείου
Λύσεις ανάγκης για 500 εκατ. ευρώ
Αγορά
Η κερδοσκοπία «ταΐζει» το τέρας της ακρίβειας
Βεντέτα μεταξύ «καρτέλ» και Επιτροπής Ανταγωνισμού
ΦΠΑ και στρεβλώσεις «πνίγουν» τις εταιρείες
Παζάρια με τους αλευροβιομήχανους
Κερδοσκοπία
Νέα κόλπα με τα τρόφιμα
Φόβοι για ντόμινο στις αγορές αγροτικών πρώτων υλών
Τράπεζες
Καταλύτης εξελίξεων το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο
Η κρίση μείωσε την κερδοφορία
Διεθνή
Τα επικίνδυνα παιχνίδια του Κάμερον και η επερχόμενη θύελλα
Δυστρόπησαν οι αγοραστές στη δημοπρασία της Ντοβίλ
«Εναέριες» συμμαχίες
Το «άνοιγμα» της αγοράς ενέργειας έφερε μπλακάουτ
Πωλήσεις-ρεκόρ για τα είδη πολυτελείας
Επιχειρήσεις
Συρρικνώνονται για να επιβιώσουν
Στροφή προς τις εξαγωγές
Σε άνοδο τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας
Στα χέρια ιδιωτών για 6,5 εκατ. ευρώ
Νέος πονοκέφαλος με την ΕΛΒΟ
Δανεισμός
Οι υπερχρεωμένοι ανάβουν τώρα φωτιές στις τράπεζες
«Λυπητερές» 5 εκατ. ευρώ
Συνέντευξη: Giuseppe Fontana
«Να σώσουμε τις θέσεις εργασίας»
Ομόλογα
Γερμανική προέλαση στις αγορές
Καλύτερο το κλίμα στη διατραπεζική
Χρηματιστήριο
Ψάχνει σωσίβιο η παγκόσμια αγορά
Σύννεφα πάνω απ' τις μετοχές
Αντιδρά ο ΣΜΕΧΑ για τους ξένους συμβούλους