Έντυπη Έκδοση

Κουρεύτηκαν τα αποθεματικά του Ιδρύματος, κινδυνεύει η παρακαταθήκη του καλλιτέχνη

PSI και για τον Ζογγολόπουλο

Συνέντευξη με τον ανιψιό του και πρόεδρο του Ιδρύματος, Αγγελο Μωρέτη

Στο Παλαιό Ψυχικό, στη λεωφόρο Δημοκρατίας, ανάμεσα σε βίλες-μεγαθήρια υπάρχει σχεδόν κρυμμένο ένα ισόγειο διαμέρισμα 40 τ.μ. που υπήρξε κάποτε το σπίτι και το ατελιέ του Γιώργου Ζογγολόπουλου.

Σε ένα χώρο που αρχικά είχε σχεδιαστεί να είναι γκαράζ, έζησε και δημιούργησε ένας από τους μεγαλύτερους Ελληνες γλύπτες του 20ού αιώνα.

Εκεί σήμερα στεγάζεται και το Ιδρυμα Ζογγολόπουλου, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε ένα χρόνο πριν από το θάνατο του μεγάλου γλύπτη με κυριότερο σκοπό την προβολή, διάδοση και μελέτη του έργου του.

Η πολιτεία όχι μόνο δεν στάθηκε αρωγός στην πολιτιστική παρακαταθήκη του Ζογγολόπουλου, αλλά φρόντισε να κουρέψει (λόγω του περίφημου PSI) και τις μόνες καταθέσεις σε κρατικά ομόλογα που κληροδότησε για την ομαλή λειτουργία του Ιδρύματος.

Σε αυτό το μικροσκοπικό ατελιέ συναντήσαμε τον πρόεδρο του Ιδρύματος και ανιψιό του Ζογγολόπουλου, Αγγελο Μωρέτη, που μας μίλησε για το μεγάλο γλύπτη αλλά και τον ορατό κίνδυνο του οριστικού κλεισίματος.

Για το πρόσφατο κούρεμα των καταθέσεων και το συνεχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Για την τρέχουσα έκθεση με πρωτότυπα έργα αλλά και γνήσια αντίγραφα έργων του Ζογγολόπουλου που πραγματοποιείται στην γκαλερί Ζουμπουλάκη και αποσκοπεί στη σωτηρία του Ιδρύματος, απαντώντας παράλληλα σε όσους ενδεχομένως υποστηρίξουν ότι το έργο του Ζογγολόπουλου εμπορευματοποιείται.

- Μιλήστε μου λίγο για το χώρο που βρισκόμαστε.

«Εδώ υπήρχε ένα μικρό παραδοσιακό σπιτάκι με κεραμίδια. Από τα πρώτα του Ψυχικού, το οποίο γκρεμίστηκε και έγινε πολυκατοικία. Από αυτή την πολυκατοικία ο Ζογγολόπουλος και η γυναίκα του πήραν αυτόν εδώ το χώρο, που προοριζόταν αρχικά για γκαράζ. Στο γκαράζ λοιπόν γεννιέται η τέχνη. Σε ένα ατελιέ 3 επί 4. Τόσο μικρός χώρος για τόσο μεγάλο έργο και έναν τόσο μεγάλο καλλιτέχνη».

- Ποια είναι η οικονομική κατάσταση του Ιδρύματος αυτή τη στιγμή;

«Εν ολίγοις, τραγική. Οταν ο Ζογγολόπουλος έκανε το Ιδρυμα, προνόησε να το "προικίσει" με το ανεκτίμητο έργο του αλλά και με ένα σημαντικό χρηματικό ποσό, που ήταν η κινητήριος δύναμη για να μπορέσει το Ιδρυμα να λειτουργήσει. Μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα ευφορίας που υπήρξε πριν από τη μεγάλη κρίση, επένδυσε τα χρήματα σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου. Υστερα από το κούρεμα, το γνωστό PSI, από το 1 εκατομμύριο ευρώ χάθηκαν περίπου τα μισά».

- Στην έκθεση που πραγματοποιείται στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, εκτός από τα πιστοποιημένα αντίγραφα, πρόκειται να πωληθούν και κάποια πρωτότυπα έργα του;

«Περίπου πέντε. Τα υπόλοιπα είναι γνήσια και αριθμημένα αντίγραφα, τα οποία εξυπηρετούν ένα διττό σκοπό. Αφ' ενός είναι μια σημαντική πηγή εσόδων και αφ' ετέρου ένας άνθρωπος που δεν έχει τη δυνατότητα να πάρει έναν αυθεντικό Ζογγολόπουλο, θα πάρει ένα αντίγραφο που δεν υστερεί σε τίποτα, γιατί είναι πανομοιότυπο με το πρωτότυπο, και εξ άλλου αυτός που τα φτιάχνει είναι ο ίδιος ο τεχνίτης του Ζογγολόπουλου. Η μόνη διαφορά έγκειται στο ότι δεν έχει παραχθεί όσο εκείνος ζούσε».

- Τι έχετε να πείτε σε αυτούς που ενδεχομένως υποστηρίξουν ότι «εμπορευματοποιείται» το έργο του;

«Κάτι τέτοιο δεν μας ακουμπάει, γιατί αφ' ενός τα αντίγραφα βγαίνουν σε περιορισμένους-πιστοποιημένους αριθμούς και αφ' ετέρου γιατί αυτό δεν πρόκειται να συνεχιστεί επ' άπειρον».

- Εχετε προχωρήσει σε πωλήσεις γνήσιων έργων στο παρελθόν;

«Πολύ λίγα, τρία-τέσσερα. Δεν λειτουργήσαμε ποτέ ως έμποροι, γιατί είχαμε τη σιγουριά ότι η προίκα του Ζογγολόπουλου θα μας επέτρεπε να δουλέψουμε χωρίς να καταφύγουμε στην πώληση. Δεν το θέλαμε και δεν το επιθυμούμε ακόμη και σήμερα. Τα μοναδικά γλυπτά δεν πωλούνται, παρά μόνο εκείνα που διαθέτουμε σε δύο ή τρία κομμάτια. Ενας λόγος παραπάνω είναι ότι αν, υποθετικά μιλώντας, αποφασίσουμε να τα πουλήσουμε, θα γίνει σε εξευτελιστική τιμή αναλογικά με την αντικειμενική τους αξία, η οποία είναι ανυπολόγιστη».

- Ποιος είναι ο αριθμός των αντιγράφων που θα διατεθούν;

«Θεματικά έχουν παραχθεί σε 100 ή 200 αντίγραφα. Εχουμε απευθυνθεί σε επιλεγμένα πωλητήρια, όπως του Μουσείου Μπενάκη, του Ιδρύματος Θεοχαράκη ή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Δεν απευθυνθήκαμε σε γκαλερί.

Η συνεργασία με την γκαλερί Ζουμπουλάκη βασίζεται σε μια παλαιότερη συνεργασία που είχε ο ίδιος ο Ζογγολόπουλος, όταν έκανε το '79 εκεί μια μεγάλη έκθεση. Αυτή η επιλεκτική παραχώρηση έγινε ακριβώς γιατί θέλουμε να στείλουμε και ένα μήνυμα ότι δεν αντιλαμβανόμαστε αυτή την πολιτιστική κληρονομιά ως εμπόριο».

- Δεν αποσκοπεί στο κέρδος;

«Οχι, παρά μόνο στην επιβίωση του Ιδρύματος. Τα χρήματα από τις πωλήσεις μπαίνουν σε λογαριασμό του Ιδρύματος και οι ιδιώτες όταν αγοράζουν θα παίρνουν μια βεβαίωση ότι έχουν καταθέσει μια αγορά υπέρ του Ιδρύματος. Τα χρήματα αυτά θα κατατεθούν στο λογαριασμό δωρεών και θα τους δίδεται μια απόδειξη ως δωρητών».

- Εκπίπτουν δηλαδή και από την Εφορία τους;

«Ισως και να εκπίπτουν. Δεν ξέρω αν ισχύει ακόμη αυτή η διάταξη».

- Δεδομένου ότι έχετε πουλήσει μέχρι σήμερα 4 και τώρα θα εκθέσετε 5 γνήσια κομμάτια, αυτό δεν συνιστά μια δραματική εξέλιξη;

«Σαφώς και είναι. Αλλά αυτά τα έργα που επιλέξαμε τα διαθέτουμε ήδη σε ένα ή δύο γνήσια πανομοιότυπα κομμάτια. Κάποια άλλα είναι απολύτως μοναδικά. Αυτά, βάσει και του καταστατικού του Ιδρύματος, δεν εκποιούνται».

- Τι φαντάζεστε ότι θα έκανε αυτός ο μεγάλος καλλιτέχνης, αν ζούσε σήμερα, σ' αυτή τη δύσκολη συγκυρία;

«Θα σιωπούσε, γιατί ήταν ένας άνθρωπος που ποτέ δεν θορυβούσε. Θα δούλευε τη δική του τέχνη, γιατί η τέχνη δεν καταλαβαίνει από αυτά. Εκείνη μένει στους αιώνες».

- Υποστήριζε όμως ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να βρίσκεται στον αναβρασμό των γεγονότων.

«Πράγματι, το έλεγε και το πίστευε. Θεωρούσε ότι η τέχνη δεν πρέπει να απέχει από την κοινωνία. Θα σιωπούσε στο δημόσιο λόγο του, αλλά θα έλεγε πολλά μέσα από την τέχνη του.

Το '81, για παράδειγμα, είχε κερδίσει το πρώτο βραβείο σε έναν διαγωνισμό. Στην απονομή στο Ωδείο Αθηνών δεν θα ξεχάσω ότι του έγινε μια τρομερή επίθεση από κάποιους, με αιχμές και υπονοούμενα για την αξία του έργου του. Ο θείος μου τότε μου ψιθύρισε: "Εγώ εδώ δεν έχω καμία θέση" και έφυγε σιωπηλός, αφήνοντάς τους όλους να διαπληκτίζονται.

Θέλω να πω ότι σιωπούσε και αφιέρωνε όλες τις δυνάμεις του στο να γίνει το έργο του ακόμη πιο δυνατό. Μέσα από αυτό το έργο θα εξέφραζε τα αδιέξοδα και τις ανάγκες του κόσμου. Ανάγκη για ανθρωπιά και επιβίωση και όχι ευδαιμονία που ποτέ δεν επεδίωξε.

Δεν είχε ούτε αυτοκίνητο. Το γραφείο του δεν είναι τίποτα περισσότερο από μερικά κομμάτια ντέξιον. Ο,τι χρήματα έβγαζε τα επένδυε σε νέα υλικά».

- Υπάρχουν κάποιοι χορηγοί του Ιδρύματος;

«Δεν έχουμε καμία βοήθεια από κανέναν. Οι πόροι του Ιδρύματος προέρχονται από την πώληση γλυπτών. Η μόνη επιχορήγηση ήρθε πρόσφατα από το ΕΣΠΑ, στο πλαίσιο της ψηφιακής σύγκλισης για τις Τέχνες, και αφορά αποκλειστικά την ψηφιοποίηση του αρχείου του Ιδρύματος. Αυτό, αν και δεν έχει να κάνει με την επιβίωση του Ιδρύματος, είναι μείζονος σημασίας. Ο κόσμος πλέον θα έχει τη δυνατότητα να μπαίνει στο Internet και να βλέπει το σύνολο του έργου του. Σε δύο χρόνια περίπου ευελπιστώ ότι θα έχει ολοκληρωθεί. Τότε θα μιλάμε για αληθινή διάδοση του έργου του».

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομική κρίση
Συνεντεύξεις
Εικαστικά
Αίθουσες Τέχνες/Γκαλερί
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Θεραπευτές από τον Τρωικό Πόλεμο
Υπουργείο Πολιτισμού
Μέτρα για την «προστασία» του Εθνικού Υμνου
Βιβλιοπωλεία
«Εστία» ξανά
Εικαστικά
PSI και για τον Ζογγολόπουλο
Συνεντεύξεις
«Ο φασισμός απλώνεται σαν δηλητήριο στην Ευρώπη»
«Η Εκκλησία προτιμά να κρύβει τα σκάνδαλα»
Οποιαδήποτε ομοιότητα με τον... Ακη Πάνου είναι συμπτωματική
Κι αυτά
Πετώντας με τον «Καρυοθραύστη»
Κι εκείνα
Το αδιέξοδο της Ορχήστρας
Αποκατάσταση τώρα
TV & Media
Συνεχίζουν ακάθεκτοι, σήμερα οι αποφάσεις
Η «Εμμα» θα κλέψει την παράσταση
Ελληνική σειρά και στον ΣΚΑΪ
929.405 ευρώ σε «Πήγασος Εκδοτική», «Πρώτο Θέμα» και «Realmedia»
Άλλες ειδήσεις
«Δεν φίλησα κατουρημένες ποδιές»