Έντυπη Έκδοση

ΣΤΙΒ ΚΟΥΓΚΑΝ: ο νέος Πίτερ Σέλερς μιλάει στην «Ε»

«Η Εκκλησία προτιμά να κρύβει τα σκάνδαλα»

Μ' έκανε να κλάψω και να εξοργιστώ, τρεις μέρες ήμουν πολύ συγκινημένος, αλλά αισθάνθηκα πως έπρεπε να πω αυτή την ιστορία

Εξαιρετικός μίμος και κωμικός με μεγάλη γκάμα, με πολλούς να τον παρομοιάζουν με τον Πίτερ Σέλερς, ο ιρλανδικής καταγωγής Στιβ Κούγκαν ξεκίνησε την καριέρα του ως standup comedian αρχικά στο αγγλικό ραδιόφωνο και στη συνέχεια στην τηλεόραση, προτού στραφεί, τα τελευταία χρόνια, στον κινηματογράφο, με ταινίες όπως «Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες», «Το ταξίδι», «Το μυστικό της Μέιζι». Στην ταινία «Φιλομένα», σε σκηνοθεσία του Στίβεν Φρίαρς, που προβάλλεται, σε πρώτη ευρωπαϊκή προβολή, απόψε («Ιντεάλ», 9.40 μ.μ.), στο πλαίσιο του 26ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, ο Στιβ Κούγκαν δεν είναι μόνο συν-σεναριογράφος αλλά και συμπαραγωγός και συμπρωταγωνιστής, στο πλάι της Τζούντι Ντεντς, η οποία ερμηνεύει την ηρωίδα του τίτλου.

Η ταινία, βραβευμένη με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ Βενετίας, είναι βασισμένη στην αληθινή ιστορία της Ιρλανδέζας Φιλομένας, η οποία αποφασίζει, με τη βοήθεια ενός δημοσιογράφου (που ερμηνεύει ο Κούγκαν), να αναζητήσει το «χαμένο» εδώ και 50 χρόνια γιο της που πούλησαν σε αμερικανική οικογένεια οι μοναχές στις οποίες την παρέδωσαν, έγκυο και σε ανήλικη ηλικία, οι γονείς της για να αποκρύψουν το «σκάνδαλο» της ανύπανδρης κόρης τους.

Μια ταινία που συνδυάζει με δεξιοτεχνία την κωμωδία με το δράμα και τη συγκίνηση, ταυτόχρονα δριμύ κατηγορώ στη στάση της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία για μεγάλο διάστημα εκμεταλλευόταν τις ανύπανδρες μητέρες, που αναλάμβανε τη φροντίδα τους, για να πουλάει τα παιδιά τους σε πλούσιες αμερικανικές οικογένειες. Συνάντησα τον 47χρονο Κούγκαν στην αυλή του ήσυχου ξενοδοχείου «Villa Laguna», κοντά στο κανάλι, και μιλήσαμε για την ταινία και τα θέματά της.

- Πώς είστε στο πλατό, όταν βρίσκεστε πλάι στον άλλο Στιβ (-εν Φρίαρς);

«Εγώ μιλώ περισσότερο από εκείνον... (γελά). Ο Στίβεν μιλάει πολύ λίγο στο πλατό, όπως νομίζω και στις συνεντεύξεις, λέει ένα "ναι", "μμμ.", "έτσι νομίζω...". Μερικοί σκηνοθέτες μιλούν ακατάπαυστα και λες, πότε θα τελειώσουν επιτέλους; Επειδή σ' αυτή την ταινία θα έπαιζα ένα δραματικό ρόλο, και με την κωμωδία, ξέρεις, είμαι άνετος, δεν ήθελα να το παρακάνω και να είμαι κωμικός. Γι' αυτό του είπα, "πρόσεχε το πρόσωπό μου και αν με είδες να το παρακάνω, να με σταματάς"».

- Πώς είναι η σχέση σας με τον Στίβεν;

«Μιλούσαμε το πρωί, εγώ ως συγγραφέας, και συζητούσαμε το σενάριο, λέγαμε τις απόψεις μας, αν χρειάζεται κάποια αλλαγή και μετά πηγαίναμε στο πλατό και κάναμε αυτά που είχαμε αποφασίσει. Παρακολουθούσα αυτά που έκανε η Τζούντι, μαθαίνεις, ξέρεις, πολλά παρακολουθώντας την. Εξάλλου οι ρόλοι μας είναι πολύ καθορισμένοι».

- Πώς ξεκίνησε η ιδέα του σεναρίου;

«Διάβασα ένα άρθρο στην εφημερίδα πριν από τέσσερα χρόνια, περίπου, και σκέφτηκα πως μπορούσα να κάνω κάτι μ' αυτό. Μ' έκανε να κλάψω και να εξοργιστώ, τρεις μέρες ήμουν πολύ συγκινημένος, αλλά αισθάνθηκα πως έπρεπε να πω αυτή την ιστορία. Δεν ήξερα πώς θα την έλεγα. Δεν είχα σκεφτεί καθόλου ότι θα έπαιζα κι εγώ, απλά ήθελα να είμαι ο παραγωγός. Παράγω τηλεοπτικά σόου χωρίς να παίζω ο ίδιος και ήθελα να κάνω κάτι παρόμοιο. Δεν σχεδίαζα αρχικά να γράψω το σενάριο, αλλά η παραγωγός του BBC Κριστίν Λάνγκαν με σύστησε στον Τζεφ Πόουπ για να συνεργαστούμε στο σενάριο.

Εγώ ειδικεύομαι στην κωμωδία, γι' αυτό και εστίασα τη δική μου συμμετοχή σ' αυτή την πλευρά, χωρίς όμως να παραγνωρίζω και την υπόλοιπη. Αποφασίσαμε ότι θα γράφαμε την ιστορία από διαφορετική σκοπιά από αυτή που παρουσιάζεται στο βιβλίο του Μάρτιν Σίξσμιθ, του οποίου είχα ήδη αγοράσει τα δικαιώματα. Αποφάσισα να δώσουμε την ιστορία από την πλευρά του δημοσιογράφου, δεν με ενδιέφερε ποιος ήταν ο γιος.

Αυτό μου το ενέπνευσε η φωτογραφία που είδα της Φιλομένας μαζί με τον Μάρτιν Σίξσμιθ - ήταν ένα είδος παράξενου ζευγαριού κι αυτό με προσέλκυσε. Αυτή είναι η ιστορία μιας γριάς κυρίας κι ενός διανοούμενου, οξφορδιανού δημοσιογράφου. Είναι η ιστορία ενός κυνικού άντρα και μιας ελπιδοφόρου γυναίκας. Παρακολουθούμε το θρίαμβο της ελπίδας πάνω στον κυνισμό».

- Τι είδους έρευνα κάνατε;

«Συνάντησα τον Μάρτιν και τη Φιλομένα, τους πήρα μια σειρά συνεντεύξεις και με βάση αυτές έγραψα το σενάριο. Μίλησα στον Μάρτιν για τα αισθήματά μου σχετικά με την Καθολική Εκκλησία και ύστερα απ' αυτό έκανα το χαρακτήρα του Μάρτιν καθολικό. Ο ίδιος ο Μάρτιν δεν είναι καθολικός, αλλά το υποστήριξε.

Ηθελα να βάλω σ' αυτόν και κάτι από τον εαυτό μου, ήθελα να εκφράσω αυτή την οργή μου. Ο Μάρτιν νομίζει ότι σώζει αυτή τη γυναίκα, αλλά στην πραγματικότητα είναι αυτή που τον σώζει. Μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο. Ο Μάρτιν μαθαίνει να δέχεται την πίστη της έστω κι αν ο ίδιος δεν πιστεύει».

- Πώς αποφασίσατε να αναθέσετε τη σκηνοθεσία στον Στίβεν Φρίαρς;

«Οταν η Τζούντι (Ντεντς), που είχε ξανασυνεργαστεί μαζί του, είπε ότι την ενδιέφερε να παίξει το ρόλο και μας πρότεινε τον Στίβεν. Γνωρίζοντας το έργο του, το δέχτηκα αμέσως, γιατί ξέρω πως ξέρει να αφηγείται ασυνήθιστες ιστορίες και να υπηρετεί πολύ καλά το υλικό του, χωρίς αυτό να τον εμποδίζει να εκφράζει τη δική του άποψη.

Γιατί, παρ' όλο που φτιάχνει ταινίες που καταλαβαίνει το πλατύ κοινό, ο ίδιος είναι άνθρωπος διανοούμενος. Γνώριζα ακόμη πως μαζί του η Τζούντι θα ήταν άνετη σ' έναν τόσο απαιτητικό ρόλο. Και ήξερα πως ο Στίβεν με την εμπειρία του θα με βοηθούσε να αποδώσω καλά το δικό μου ρόλο».

- Μιλήσατε με την Εκκλησία;

«Μίλησα με ορισμένους που είχαν σχέση με την ιστορία, προσπάθησα να μιλήσω και με εκπροσώπους της Εκκλησίας αλλά αρνήθηκαν, με τον ίδιο τρόπο που η Εκκλησία φερόταν, σχεδόν με παρόμοια συνέπεια, όλα αυτά τα χρόνια όταν επρόκειτο για κάποιο σκάνδαλο ή αρνητική ιστορία. Κάτι που τελικά βλάπτει την ίδια την Εκκλησία. Προτιμά να τα κρύβει και να τα σκουπίζει κάτω από το χαλί.

Οταν μάλιστα επισκέφτηκα το μοναστήρι τους πρόσεξα ότι οι τάφοι των μοναχών ήταν όλοι καθαροί και με λουλούδια, ενώ των γυναικών, που πήγαιναν εκεί για να γεννήσουν και που τύχαινε να πεθάνουν, ήταν εγκαταλειμμένοι, γεμάτοι αγριόχορτα. Ηταν η πιο εύγλωττη μεταφορά για τη στάση της Εκκλησίας. Αυτό ήταν σημαντικό για μένα.

Δεν ήθελα να κάνω κριτική των ανθρώπων που βρίσκονται στην Εκκλησία, ζουν έντιμη ζωή και πιστεύουν, αλλά συχνά απογοητεύονται από τη στάση της Εκκλησίας. Ηθελα να τους τιμήσω αυτούς τους ανθρώπους, όπως η Φιλομένα, η οποία, όταν της μίλησα, εξακολουθούσε να πιστεύει παρ' όλα όσα πέρασε! Αυτό με βοήθησε στη δομή της ταινίας».

- Αισθάνεστε πιο κοντά στο δημοσιογράφο παρά στη Φιλομένα;

«Ναι, αν και ο Μάρτιν δεν είναι όσο κυνικός είμαι εγώ. Είναι λιγότερο. Κουβεντιάσαμε με τον Μάρτιν, είμαστε και οι δυο από το Μάντσεστερ, αν και αυτός πήγε στην Οξφόρδη ενώ εγώ πήγα σε απλό πανεπιστήμιο. Γνωριστήκαμε και αυτό που κατέληξε στην οθόνη είναι λίγο από τον ένα και λίγο από τον άλλο. Κατάλαβε τη διαδικασία του σεναρίου και της καλλιτεχνικής ελευθερίας. Κατάλαβε γιατί τον ήθελα καθολικό στο σενάριο. Και το υποστήριξε».

- Η Φιλομένα δεν έχασε την πίστη της, αλλά εσείς πώς αισθάνεστε;

«Εγώ δεν είμαι θρήσκος, είμαι άθεος. Αυτό δεν σημαίνει πως ανθρώπους που αγαπώ στη ζωή μου δεν τους σέβομαι. Γιατί γι' αυτούς Εκκλησία δεν σημαίνει κάποιο κτήριο, αλλά οι άνθρωποι σ' αυτήν. Αυτό σημαίνει πως οι πιστοί χρειάζεται να ζητήσουν να πάρουν πίσω την Εκκλησία τους από το κατεστημένο. Πολλοί που λένε πως είναι καθολικοί δεν ακολουθούν αυτά που λέει η Εκκλησία και δεν ευθύνονται για τις κακές πράξεις των παπάδων και της ιεραρχίας της Εκκλησίας.

Είναι απλοί άνθρωποι σαν κι εμάς. Μπορούν, βέβαια, αν θέλουν να φύγουν... Το πρόβλημά μου με την Εκκλησία, και που παρουσιάζεται και στην ταινία, είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή αντιμετωπίζει τη σεξουαλικότητα, ως κάτι επαίσχυντο.

Αλλά άλλες πλευρές της Εκκλησίας, όπως η φιλανθρωπία, είναι αξιέπαινες. Ο Ντάγκλας Ανταμς, στο βιβλίο του "Ρίτσαρντ Ντόκινς", λέει πως "Μπορείς να θαυμάζεις την ομορφιά του κήπου χωρίς να πιστεύεις πως σ' αυτόν ζουν νεράιδες". Αυτή είναι η στάση μου. Δεν πιστεύω πως κάποιος πέθανε για να σωθώ, δεν πιστεύω στην ανάσταση. Αλλά ορισμένες αξίες που έχουν σχέση με την κοινωνική δικαιοσύνη έχουν να κάνουν με τον τρόπο που μεγάλωσα και που στηρίζεται στη χριστιανική πίστη».

- Η Φιλομένα δεν βλέπει όμως τη διαφορά ανάμεσα στο κατεστημένο και την πίστη της...

«Αλλά τελικά λέει πως πρέπει να πούμε την ιστορία της. Συγχωρεί αυτούς που φταίνε για όλα όσα της συνέβησαν, αλλά θέλει να αφηγηθεί την ιστορία της. Λέει πως δεν θέλει να ζήσει τη ζωή της στο μίσος - υπάρχει μια αξιοπρέπεια σ' αυτό».

- Πιστεύατε πως θα πετύχαινε αυτός ο συνδυασμός της κωμωδίας και της μαύρης ατμόσφαιρας;

«Οχι, στην αρχή δεν πίστευα και δεν περίμενα αυτή τη μεγάλη επιτυχία της ταινίας στη Βενετία. Το ήλπιζα, αλλά δεν το περίμενα. Ηθελα να βάλω κωμικά στοιχεία σ' αυτήν. Δεν ήθελα να το αντιμετωπίσω όπως στο Χόλιγουντ, όπου πρέπει να βάλεις το κάθε τι σε κάποιο κουτί, κωμωδία, δράμα, θρίλερ, με στόχο πάντα το χρήμα.

Μου αρέσει και μένα το χρήμα, αλλά αγαπώ την τέχνη περισσότερο. Είμαι τυχερός γιατί είναι ακριβό να μπορείς να εκφραστείς όπως θέλεις. Αγαπώ τον καλό κινηματογράφο, είμαι φαν του Μπίλι Γουάιλντερ, γιατί καταφέρνει να παντρέψει την κωμωδία με την τραγωδία, σε συγκινεί και στο επόμενο λεπτό σε κάνει να γελάς. Δεν χρειάζεται όμως επιτήδευση.

Χρειάζεται να είσαι κωμικός χωρίς να προσπαθείς με το ζόρι να είσαι. Υπάρχει μια σκηνή στο φινάλε της ταινίας που λέω στη Φιλομένα ένα απόσπασμα από τον Τ.Σ. Ελιοτ κι εκείνη με ρωτάει: "Τώρα το σκέφτηκες;", και της λέω, "Οχι είναι από τον Τ.Σ. Ελιοτ" κι εκείνη μου απαντάει: "Δεν πειράζει, ακόμη κι έτσι είναι πολύ καλό". Αυτό είναι αστείο και προκαλεί αυθόρμητα το γέλιο, κάνει τη σκηνή πιο ανθρώπινη, εκεί που η ατμόσφαιρα ήταν βαριά. Σε παρασύρει, αφαιρεί τον όποιο κομπασμό».

- Εσείς γράψατε τις δύο ιστορίες που αφηγείται μέσα στην ταινία η Φιλομένα;

«Ναι, και τις δύο. Μ' αρέσουν, είναι ρομαντικές και αυτός τις απολαμβάνει γιατί βλέπει πως αυτό ευχαριστεί τη Φιλομένα».

- Δεν φοβηθήκατε μήπως γελοιοποιήσετε τη Φιλομένα;

«Ναι, αλλά το αποφύγαμε. Στην πραγματικότητα η ίδια η Φιλομένα δεν είναι τόσο βλάκας όσο τη δείχνουμε στην ταινία. Η κόρη της μας είπε πως ο τρόπος με τον οποίο την παρουσιάσαμε την εξυψώνει. Δεν είναι ηλίθια, είναι εκκεντρική, στοιχείο που έχουν πολλές Ιρλανδέζες».

- Πώς καταφέρατε να δημιουργήσετε αυτή τη χημεία μεταξύ σας;

«Στην αρχή φοβόμουν. Φοβόμουν να σταθώ πλάι της στις σκηνές. Γιατί είναι μια εκπληκτική ηθοποιός. Περίμενα και τη στήριξη του Στίβεν. Δεν μιλούσαμε για τους ρόλους μας, αλλά στα ενδιάμεσα, στα διαλείμματα, την έκανα να γελάει. Κι αυτό βοήθησε».

- Σας εξέπληξε η στάση της Φιλομένας απέναντι στις σεξουαλικές επιλογές του γιου της;

«Ετσι ήταν στην πραγματικότητα η Φιλομένα. Δεν την ενόχλησε που έμαθε πως ο γιος της ήταν γκέι. Τη ρώτησα όταν τη συνάντησα. Οχι, μου είπε, δεν τη σόκαρε, γιατί, όπως μου εξήγησε, στη ζωή της εργαζόταν ως νοσοκόμα και όλοι οι νοσοκόμοι γύρω της ήταν γκέι. Το θεωρούσε μέρος της ζωής της».

- Αρχίσατε την καριέρα σας ως standard comedian, πόσο δύσκολο είναι να είναι κάποιος κωμικός;

«Κατ' αρχάς, οι κωμικοί, από τη φύση τους, είναι άνθρωποι που πρέπει να μπορούν να ελέγχουν αυτά που κάνουν. Το ίδιο απαιτείται και όταν γράφεις ή παίζεις κωμωδία. Είναι όμως επικίνδυνο να ελέγχεις τα πάντα. Πρέπει να παραδέχεσαι πως δεν τα ξέρεις όλα και να έχεις κάποιον να σου λέει ότι κάνεις λάθος. Μου αρέσει ένας τέτοιος διάλογος».

***

 Η ταινία «Φιλομένα» σε σκηνοθεσία του Στίβεν Φρίαρς προβάλλεται απόψε στο 26ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συνεντεύξεις
Ταινίες/Σήριαλ/Παραγωγές
Κινηματογράφος
Εκκλησιαστικά & θρησκευτικά θέματα
Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Ηθοποιοί
Σχετικά θέματα: Συνεντεύξεις
«Ο φασισμός απλώνεται σαν δηλητήριο στην Ευρώπη»
Οποιαδήποτε ομοιότητα με τον... Ακη Πάνου είναι συμπτωματική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Θεραπευτές από τον Τρωικό Πόλεμο
Υπουργείο Πολιτισμού
Μέτρα για την «προστασία» του Εθνικού Υμνου
Βιβλιοπωλεία
«Εστία» ξανά
Εικαστικά
PSI και για τον Ζογγολόπουλο
Συνεντεύξεις
«Ο φασισμός απλώνεται σαν δηλητήριο στην Ευρώπη»
«Η Εκκλησία προτιμά να κρύβει τα σκάνδαλα»
Οποιαδήποτε ομοιότητα με τον... Ακη Πάνου είναι συμπτωματική
Κι αυτά
Πετώντας με τον «Καρυοθραύστη»
Κι εκείνα
Το αδιέξοδο της Ορχήστρας
Αποκατάσταση τώρα
TV & Media
Συνεχίζουν ακάθεκτοι, σήμερα οι αποφάσεις
Η «Εμμα» θα κλέψει την παράσταση
Ελληνική σειρά και στον ΣΚΑΪ
929.405 ευρώ σε «Πήγασος Εκδοτική», «Πρώτο Θέμα» και «Realmedia»
Άλλες ειδήσεις
«Δεν φίλησα κατουρημένες ποδιές»