Ελευθεροτυπία - 22/12/2011
Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 22 Δεκεμβρίου 2011
Ο πλούσιος των φτωχών
Με το που θα σκάσει μύτη το 2012, ολόκληρη η ανθρωπότητα θα μεταφερθεί στους βρώμικους δρόμους του βικτοριανού Λονδίνου, σε φτωχοκομεία και φυλακές.
Θα κάνει παρέα με εγκαταλειμμένα παιδιά, πόρνες και καθάρματα. Αλλά και θα γελάσει με την καρδιά της με πονηρούς δικηγόρους, καλόκαρδους υπαλληλάκους και χαζοχαρούμενες καλλονές.
Αρχίζει επίσημα ο εορτασμός τών 200 χρόνων από τη γέννηση τού Τσαρλς Ντίκενς (7 Φεβρουαρίου 1812- 9 Ιουνίου 1870). Το British Film Institute ξεκινά τον Ιανουάριο τρίμηνο αφιέρωμα σε σειρές και ταινίες βασισμένες σε έργα του, ανάμεσά τους και πολλές της βωβής περιόδου, καθώς και μερικές πασίγνωστες με τις υπογραφές του Ντέιβιντ Λιν («Μεγάλες προσδοκίες», «Ολιβερ Τουίστ»), του Κάρολ Ριντ («Ολιβερ!») και του Ρομάν Πολάνσκι («Ολιβερ Τουίστ»). Νέες ταινίες ετοιμάζονται, πολυσυζητημένες είναι ήδη οι «Μεγάλες Προσδοκίες» του Μάικ Νίκολς με την Ελένα Μπόναμ Κάρτερ στο ρόλο της μις Χάβισαμ και Μάγκουιτς τον Ρέιφ Φάινς.
Κορυφαία του είδους
Αλλά, ας μας συγχωρέσουν οι σινεφίλ, οι γιορτές για τα 200 χρόνια από τη γέννησή του ξεκίνησαν τη μέρα εκείνη του Οκτωβρίου τού 2010, που κυκλοφόρησε ένα καταπληκτικό βιβλίο. Το «Charles Dickens, Α Life» (εκδόσεις Viking) που υπογράφει η κορυφαία, ίσως, στο είδος Βρετανή συγγραφέας Κλερ Τόμαλιν, βραβευμένη με το Whitebread για τη βιογραφία του Σάμουελ Πέπις, αλλά και με βιβλία για την Οστεν, τον Σέλεϊ, την Κάθριν Μάνσφιλντ και τη Μέρι Γούλστονκραφτ.
Αυτό, όμως, που την προθέρμανε για τη μεγαλειώδη και άνευ όρων συνάντησή της με τη μεγαλοφυΐα του Ντίκενς ήταν μια παλαιότερη βιογραφία της, που είχε πολύ ενοχλήσει όσους θέλουν να πιστεύουν ότι ο συγγραφέας του «Ντέιβιντ Κόπερφιλντ» ήταν ένας άγιος. Το βιβλίο της «Η αόρατη γυναίκα» (1990) αφορούσε την κρυφή ερωμένη και σύντροφο του Ντίκενς τα τελευταία χρόνια της ζωής του, τη μικρότερή του κατά 27 χρόνια ηθοποιό Νέλι Τέρναν. Η «Αόρατη γυναίκα» γυρίζεται αυτή την εποχή ταινία σε σκηνοθεσία του Ρέιφ Φάινς.
Μετά τη δημοσίευση του βιβλίου έφτασαν στα χέρια της Τόμαλιν άγνωστες επιστολές της Νέλι, που της επέτρεψαν να περιγράψει με ζωντάνια και ακρίβεια την κρυφή ερωτική ζωή τού συγγραφέα. Στο «Charles Dickens, Α Life» υποστηρίζει, μάλιστα, ότι άφησε τη τελευταία του πνοή στο σπίτι της Τέρναν, αλλά μεταφέρθηκε εκεί που ζούσε η εγκαταλειμμένη σύζυγός του και μητέρα των 10 (!) παιδιών του Κάθριν, για να αποφευχθεί το σκάνδαλο.
Θαυμασμός
Τα παραπάνω, φυσικά, δεν σημαίνουν ότι η Τόμαλιν, αν και φεμινίστρια σε κάθε φράση και κρίση της, βιογράφησε τον Ντίκενς εκ του πονηρού. Είναι φανερός ο μεγάλος θαυμασμός της γι' αυτόν, ακόμα κι όταν δεν παραβλέπει τις σκοτεινές του πλευρές.
«Είναι μια μεγαλειώδης βιογραφία ενός σπουδαίου συγγραφέα», έγραψε η «Γκάρντιαν». Και δεν ήταν η μόνη. Η Κλερ Τόμαλιν περιγράφει τα 58 χρόνια τής ζωής του Ντίκενς με ζωντάνια και λεπτομέρειες που θυμίζουν τα δικά του αριστουργήματα.
* Τα δύσκολα παιδικά του χρόνια χάρη σε έναν άστατο πατέρα, που φυλακίστηκε για χρέη και τον ανάγκασε, αυτόν που διψούσε για γράμματα, να κάνει στα 12 χρόνια του εξευτελιστική δουλειά σε εργοστάσιο βερνικιών για παπούτσια.
* Το ξεκίνημά του από τη δημοσιογραφία και το πάθος του για το θέατρο, που παρολίγο να τον οδηγήσει σε καριέρα ηθοποιού.
* Τις σχέσεις του με το άλλο φύλο. Επειτα από έναν τραυματικό έρωτα, παντρεύτηκε, σαν κλασικός άνδρας της εποχής του, την ασήμαντη, αλλά γλυκιά Κάθριν Χόγκαρθ, που γρήγορα τη βαρέθηκε γιατί δεν μπορούσε να ακολουθήσει την πολυπραγμοσύνη του. Για την πνευματική του τροφή είχε τους πολλούς καλλιτέχνες φίλους του, κυρίως τον πρώτο βιογράφο του Τζον Φόρστερ, με τον οποίο αντάλλασσαν σχεδόν ερωτικές επιστολές.
Ζωή σαν μυθιστόρημα
* Την απίστευτη ενέργειά του και τον τερατώδη μόχθο με τον οποίο έβγαζε το ψωμί του. Ενα απλό παράδειγμα: μια περίοδο παρέδιδε σε συνέχειες σε εφημερίδες τόσο τον «Νίκολας Νίκλεμπι» όσο και τον «Ολιβερ Τουίστ».
* Τον γρήγορο πλουτισμό του και τις σκληρές διαπραγματεύσεις που έκανε με τους εκδότες του, που θησαύριζαν με τις επανεκδόσεις των έργων του. Τα περισσότερα γίνονταν, πριν ακόμα καλά καλά ολοκληρωθούν, παραστάσεις σε ολόκληρη την Αγγλία.
* Τα γλέντια, τα ταξίδια, τα κλαμπ μόνο για άνδρες, την αναγνώρισή του στις ΗΠΑ, τη ζωή στο Λονδίνο της βασίλισσας Βικτόριας, που είχε διαβάσει και συγκινηθεί από το δράμα του «Ολιβερ Τουίστ».
* Τη γρήγορη φθορά της υγείας του (ήταν μανιώδης καπνιστής πούρων από 15 χρόνων).
Μα πάνω απ' όλα αυτό που μένει από το βιβλίο της Κλερ Τόμαλιν είναι η εικόνα ενός άνδρα, που υπέφερε, όπως γράφει, για «τη φτώχεια, την πείνα, την άγνοια και αθλιότητα που έβλεπε γύρω του στο Λονδίνο και την αδιαφορία των πλούσιων και ισχυρών για τους φτωχούς και αδαείς. Χάρη στην ενέργειά του και τα ασυνήθιστα χαρίσματά του ξέφυγε μόνος του από τη φτώχεια. Αλλά ούτε την ξέχασε, ούτε της γύρισε την πλάτη. Μέσα από τα βιβλία του τράβηξε σ' αυτή την προσοχή των αναγνωστών του και ο ίδιος ήταν πάντα ιδιαίτερα γενναιόδωρος με τα χρήματα και το χρόνο του». *
