Έντυπη Έκδοση

Η τέχνη του ψέματος στην πολιτική

ΑΝΤΟΝΙΟ ΓΚΡΑΜΣΙ, Για την αλήθεια ή για το να λέμε την αλήθεια στην πολιτική

Ο Αντόνιο Γκράμσι υπήρξε και εξακολουθεί να είναι στο χώρο της Αριστεράς μια ξεχωριστή προσωπικότητα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.

Ιδρυτικό μέλος, στις αρχές του 1921, του Κ.Κ. Ιταλίας, δεν άργησε να βρεθεί στα κελιά των φυλακών, καταδικασμένος σε εικοσαετή φυλάκιση, μετά την άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία. Ακόμα και στη φυλακή, ο Γκράμσι μελετά και γράφει με σκοπό να προετοιμάσει ένα μεγαλόπνοο έργο πάνω στα θεωρητικά και πρακτικά προβλήματα του εργατικού κινήματος.

Ο όγδοος αυτός τόμος στη σειρά των έργων του Γκράμσι, που εκδίδουν οι εκδόσεις Στοχαστής, είναι ένας τόμος διαφορετικός από τους προηγούμενους. Αποτελεί μια συλλογή των σημαντικότερων κειμένων του που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων από την έκδοση των «Διανοουμένων». Μέσα από τα γραπτά τού Γκράμσι αναδύεται η πολιτιστική και πολιτική παράδοση της Ιταλίας, οι προσπάθειες που έγιναν για την ενοποίηση του ιταλικού έθνους και φυσικά οι μαρξιστικές αναλύσεις του για θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα του κομμουνιστικού κινήματος.

Υπάρχουν θέσεις του Γκράμσι που ανάγονται στο χώρο των παλιών μαρξιστικών ιδεών, αλλά και διαπιστώσεις που μοιάζουν σαν να γράφτηκαν σήμερα. «Είναι ουσιαστικό», γράφει, «στην πολιτική τέχνη το ψέμα, η ικανότητα να κρύβουμε πονηρά τις πραγματικές μας γνώμες, τους αληθινούς μας στόχους για τους οποίους παλεύουμε, η ικανότητα να κάνουμε τους άλλους να πιστεύουν το αντίθετο απ' αυτό που πραγματικά θέλουμε. Οι Ιταλοί θεωρούνται γενικά στο εξωτερικό σαν μαέστροι στην τέχνη της προσποίησης και της υποκρισίας. Το να λέμε την αλήθεια στην πολιτική είναι οπωσδήποτε μια πολιτική αναγκαιότητα».

Ο Γκράμσι ασχολείται ιδιαίτερα με θεωρητικά και πρακτικά προβλήματα της κομμουνιστικής σκέψης, όπως είναι οι αναζητήσεις περί τον ιστορικό υλισμό, τα εργοστασιακά συμβούλια, η επανάσταση και το κράτος της εργατικής τάξης. Ανάμεσα στους προβληματισμούς του θέτει και ζητήματα που τουλάχιστον με μια σύγχρονη ματιά μπορεί ν' αμφισβητηθούν, αν και πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν η χρονική στιγμή που τέθηκαν.

Κατά τον Ιταλό στοχαστή, οι «Καίσαρες», οι απόλυτοι εξουσιαστές, μπορεί να διακριθούν σε προοδευτικούς και αντιδραστικούς, δηλαδή σε δικαιωμένους και καταδικασμένους από την Ιστορία. Κατά τον Γκράμσι, ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Ναπολέων Α' είναι παραδείγματα «προοδευτικού καισαρισμού», ενώ ο Ναπολέων Γ' και ο Μπίσμαρκ παραδείγματα «οπισθοδρομικού καισαρισμού». Αλλά μέσα στη διαλεκτική σχέση που διαπερνά το χρόνο, η «Νέα Τάξη» που επαγγέλλεται ο αριστερός στοχαστής είναι προρισμένη κι αυτή να παλιώσει και οι «προοδευτικοί καίσαρες», δημιουργήματα των παλιών κοινωνιών, να περάσουν στο αντίθετό τους.

Το έργο του Γκράμσι αξίζει να διαβαστεί από όσους ασχολούνται με την πορεία της μαρξιστικής σκέψης μ' ένα κριτικό πνεύμα, αλλά και μία κατανόηση για τη χρονική στιγμή της δημιουργίας του. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πολλές από τις σκέψεις του δεν έχουν διαχρονική αξία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Αουσβιτς
Πολιτική με ηθική
Αντίσταση σ' έναν νέο Μεσαίωνα
«Strega»: ένα βραβείο από λικέρ
Η δύναμη της αγάπης
«Μας άφησαν χωρίς χρήματα και δουλειά»
«Φωτιά, φίλη της μνήμης»
Ο Ιταλο Σβέβο του μελοδράματος
Ανησυχητικό, αντιφατικό και εξαιρετικά σύνθετο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Οι μεγάλοι αδικημένοι των Οσκαρ
«Το σύμπαν δεν έχει αρχή και τέλος. Η πραγματικότητα είναι αυθαίρετη»
Θέατρο
Το «πένθος» ταιριάζει στην Καραμπέτη
Μουσική
«Το τοπίο έχει φτωχύνει απίστευτα»
Αρχαιολογία
Τρία λουτρά είχε το ανάκτορο της Κνωσού
Γλυπτική
Ενα κυπαρίσσι στα Γιάννενα
Βιβλίο
Πώς να μιλήσεις στα παιδιά για το Αουσβιτς
Πολιτική με ηθική
Η τέχνη του ψέματος στην πολιτική
Αντίσταση σ' έναν νέο Μεσαίωνα
«Strega»: ένα βραβείο από λικέρ
Η δύναμη της αγάπης
«Μας άφησαν χωρίς χρήματα και δουλειά»
«Φωτιά, φίλη της μνήμης»
Ο Ιταλο Σβέβο του μελοδράματος
Ανησυχητικό, αντιφατικό και εξαιρετικά σύνθετο
Άλλες ειδήσεις
«Ποιοι θα κάνουν την επανάσταση;»