Έντυπη Έκδοση

ΒΙΒΛΙΟ

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΤΟΝΙ ΜΠΛΕΡ

«Ενα ταξίδι»

(μετ. Ε. Συλογίδου, εκδ. Ψυχογιός)

Η μαρτυρία του βρετανού πολιτικού για τη φύση και τη διαχείριση της πολιτικής εξουσίας κατά τις τρεις πρωθυπουργικές θητείες του, σ'έναν τόμο 960 σελίδων που, το περασμένο φθινόπωρο, αγοράστηκε σαν φρέσκο ψωμάκι στην πατρίδα του, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων διεθνώς. Αμετανόητος για τον πόλεμο του Ιράκ, ο Μπλερ αναπτύσσει τα επιχειρήματά του και γι' άλλες παρεμβάσεις με «ηθικό» υπόβαθρο, όπως στο Κόσοβο, τη Σιέρα Λεόνε και το Αφγανιστάν, αναφέρεται στα εσωτερικά των Εργατικών και στις σχέσεις του με άλλα πολιτικά πρόσωπα στάζοντας δηλητήριο για τον Γκόρντον Μπράουν και, σκιαγραφώντας τις καλές και τις κακές στιγμές της καριέρας του, επιχειρεί να δείξει τον άνθρωπο που κρύβεται πίσω από τον πολιτικό και τον διπλωμάτη.

ΧΑΡΗΣ Κ. ΣΚΑΡΛΑΚΙΔΗΣ

«Αγιον Φως»

(εκδ. Ελαία)

Η τελετή του Αγίου Φωτός εξακολουθεί ν' αποτελεί κορυφαίο γεγονός της ανατολικής ορθόδοξης Εκκλησίας κι είναι χιλιάδες οι πιστοί που προστρέχουν κάθε Μεγάλο Σάββατο στην Ιερουσαλήμ για να την παρακολουθήσουν. Η εμφάνιση του Αγίου Φωτός στον τάφο του Χριστού, γι' άλλους, όπως ο συγγραφέας, αποτελεί θαύμα, γι' άλλους όχι.

Στη συγκεκριμένη μελέτη, πάντως, η οποία σύμφωνα με τον πρωτοπεσβύτερο Θεόδωρο Ζήση, ομότιμο καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ που την προλογίζει, «δεν έχει ούτε απολογητικό ούτε πολεμικό στόχο και σχεδιασμό», ενσωματώνονται 45 μαρτυρίες γι' αυτό το «θαυμαστό γεγονός», καλύπτοντας μια περίοδο από τον 9ο ώς τον 16ο αιώνα.

ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΡΟΥ

«Ινδιάνικος χειμώνας»

(εκδ. Πάπυρος,

μετ. Γ. Στρίγκος)

Βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα, το μυθιστόρημα του γάλλου συγγραφέα και τεχνοκριτικού μιλάει για την απόπειρα μιας φούχτας μελών της ξεχασμένης ινδιάνικης φυλής Μάκα, στριμωγμένης στο βορειοδυτικό άκρο των ΗΠΑ μεταξύ φτώχειας, εγκληματικότητας και αλκοολισμού, να διεκδικήσει μια θέση στον σύγχρονο κόσμο ξαναρχίζοντας το κυνήγι της φάλαινας που είχαν εγκαταλείψει οι πρόγονοί της μισόν αιώνα νωρίτερα. Ο Ρου περιγράφει την άνιση μάχη των Μάκα με τις οικολογικές οργανώσεις, τη συντηρητική άρχουσα τάξη και την υποκρισία των λευκών Αμερικανών, δίνοντας ένα ωμό «γουέστερν της θάλασσας», που διαβάζεται και ως πικρή παρωδία του «Μόμπι Ντικ».

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΕΤΡΟΥ-

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΝΕΛΛΗΣ

«Παραρλάμα και άλλες ιστορίες του Δημοσθένη Βουτυρά»

(εκδ. Τόπος)

Μοναδική περίπτωση στη νεοελληνική λογοτεχνία, ο πρωτοπόρος διηγηματογράφος Δ. Βουτυράς (1871-1958) αντιλαμβανόταν την κοινωνία σαν μια κόλαση και την ευτυχία σαν ένα όμορφο ψέμα που κοιμίζει συνειδήσεις, άποψη που συμμερίζονταν πολλοί ευρωπαίοι συγγραφείς της εποχής του. Και οι παράξενες, σκοτεινές ιστορίες του έχουν για πρωταγωνιστές ταπεινές φιγούρες που εξεγείρονται με απελπισμένη αγριότητα, αποκτώντας έτσι διαστάσεις τραγικών ηρώων. Εικονογραφημένη από τον Θ. Πέτρου, με κείμενα του Δ. Βανέλλη και υπό την επίβλεψη του Βάσια Τσοκόπουλου, η έκδοση αποτελεί ένα γραφιστικό αφήγημα, βασισμένο σε εννιά διηγήματά του, με κυρίαρχα θέματα την απληστία, την προδοσία, τον ανεκπλήρωτο έρωτα και τον μεταφυσικό τρόμο.

ΜΑΪΚΛ ΧΑΡΝΤ-ΑΝΤΟΝΙΟ ΝΕΓΚΡΙ

«Πλήθος»

(εκδ. Αλεξάνδρεια,

μετ. Γ. Καράμπελας)

Πολλοί ισχυρίζονται ότι ο μονομερής πόλεμος των ΗΠΑ κατά της τρομοκρατίας αποδεικνύει ότι ο παλαιάς σχολής ιμπεριαλισμός παραμένει ακμαιότατος. Ωστόσο, οι συγγραφείς της «Αυτοκρατορίας» (εκδ. Printa, 2000), δύο από τους πιο ενεργούς πολιτικούς φιλοσόφους του καιρού μας, υποστηρίζουν εδώ ακριβώς το αντίθετο: οι θλιβερές αποτυχίες των αμερικανικών σχεδίων επιβεβαιώνουν ότι η χρήση εργαλείων μιας προηγούμενης ιστορικής φάσης για την αντιμετώπιση σύγχρονων προβλημάτων οδηγεί σε αυξανόμενη σύγκρουση, ανασφάλεια και αστάθεια. Και, επιχειρώντας ένα πάντρεμα ρεαλισμού και ιδεαλισμού, οραματίζονται ένα «πλήθος» στον αντίποδα των σιωπηλών, καταπιεσμένων μαζών, μια οικουμενικά διαδικτυωμένη κοινότητα ικανή να χαράξει έναν δημοκρατικό εναλλακτικό δρόμο.

Ο ΝΤΟΣΤΟΓΕΦΣΚΙ ΣΤΗ ΣΙΒΗΡΙΑ

«ΕΦΕΡΑ ΜΑΖΙ ΜΟΥ από τα στρατόπεδα τόσα πρόσωπα του λαού, τόσους ήρωες! Τόσες ιστορίες για αλήτες, περιπλανώμενους, ληστές, ιστορίες μιας σκοτεινής και πικρής ζωής. Θα μπορούσα να γεμίσω τόμους ολόκληρους», έγραφε ο Ντοστογέφσκι στον αδελφό του μετά την απελευθέρωσή του από το στρατόπεδο της Σιβηρίας όπου είχε φυλακιστεί κατηγορούμενος για συνωμοσία κατά του τσάρου Νικολάου του Α'. Η εβδομάδα των παθών για τον ρώσο κλασικό κράτησε τέσσερα ολόκληρα χρόνια (1850-1854), αλλά αντί να τον εξουθενώσει, τον έσωσε.

Και ακριβώς σ' αυτήν αναφέρεται ο βραβευμένος μεταφραστής Πίτερ Κονσταντάιν στο νέο τεύχος του περιοδικού «(δε)κατα», παρουσιάζοντας 75 από τις 486 εγγραφές του «Σημειωματάριου της Σιβηρίας», ανέκδοτες ως τώρα στη γλώσσα μας.

Ιδού σαν πρόγευση μερικά αποσπάσματα από το άρθρο του, διαφωτιστικά για τις πρακτικές που ακολουθούσε ο συγγραφέας -ήδη διάσημος χάρη στους «Φτωχούς» και τον «Σωσία»- ενώ η διοίκηση του στρατοπέδου παρακολουθούσε συνεχώς τις κινήσεις του, και πένες, μολύβια και χαρτιά απαγορεύονταν αυστηρά.

Πολύ συχνά ανέκριναν τον Ντοστογέφσκι για να τον αναγκάσουνε να τους πει πού έκρυβε τα γραπτά του. Κι αυτός απαντούσε σταθερά: «Στο κεφάλι μου». Ο Ντοστογέφσκι κατέγραφε τα θραύσματα διαλόγων που φτάνανε στ' αφτιά του μέσα στο στρατόπεδο - τις κρυπτογραφικές και γεμάτες αποχρώσεις συνομιλίες των χωρικών και την αργκό και τη συνθηματική γλώσσα των ρώσων, ουκρανών, τατάρων και εβραίων συγκρατουμένων του κακοποιών. Εγραφε τις σημειώσεις του σε κομματάκια από χαρτόνι και χαρτί τα οποία έραβε μεταξύ τους σφιχτά με χοντρό σπάγκο, κι έβαζε αριθμούς σε κάθε σημείωση (...).

Ως νεοφερμένος τρόφιμος έμαθε αναγκαστικά την κάπως εξωτική και συχνά ακαταλαβίστικη διάλεκτο του στρατοπέδου. «Τραβάω την πράσινη κατηφόρα», λ.χ., σήμαινε να φας πολλά χτυπήματα με το μαστίγιο. Τα «σιδερένια μουσούδια» ήταν οι κρατούμενοι με αριστοκρατική καταγωγή, όπως και ο ίδιος. Οι κρατούμενοι που «είχανε ξεκάνει τον ψόφο της γελάδας» ήταν εκείνοι που είχαν σκοτώσει ένα συγχωριανό τους που είχε καταραστεί την αγελάδα τους και η αγελάδα τους πέθανε (...).

Ο Ντοστογέφσκι δεν εμφανίζεται καθόλου ως πρόσωπο στις εγγραφές αυτές. Δεν κάνει καμία ρητή αναφορά στο πρόσωπό του και δεν εκφράζει καμία προσωπική γνώμη. Παρά ταύτα κατορθώνει να σχεδιάσει έναν τοπογραφικό χάρτη των βιωμάτων του μέσα από τις διάφορες ασύνδετες φράσεις των πολυάριθμων ανθρώπινων χαρακτήρων με τους οποίους ήρθε σε επαφή. Θα ήταν επικίνδυνο να γράψει σε περισσότερο προσωπικό τόνο. Οι σημειώσεις είναι γραμμένες με τέτοιον τρόπο, ώστε αν τις ανακάλυπτε κανείς δεν θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ταυτότητα του συγγραφέα.

Το «Σημειωματάριο της Σιβηρίας» ξεχωρίζει μέσα απ' όλα τα σημειωματάρια του Ντοστογέφσκι για την ισχυρή επίδραση που άσκησε στο υπόλοιπο γράψιμό του. Η αληθινή, ζώσα ομιλία των χαρακτήρων του είχε μεγάλη σημασία γι' αυτόν. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που έκανε εκτεταμένη χρήση των εγγραφών αυτών μέσα στο έργο του, στα μυθιστορήματά του.

Στο πρώτο κεφάλαιο από τις «Αναμνήσεις από το Σπίτι των Πεθαμένων», ο αφηγητής συνοψίζει τις «ηθικές αρχές» που κυριαρχούσαν στο στρατόπεδο-φυλακή, κάνοντας μια αναφορά στην εγγραφή αρ. 5: «Αφού δεν άκουγες τον πατέρα σου και τη μάνα σου, άκου τώρα να βαράει το ταμπούρλο». Εξάλλου, η εγγραφή αρ. 4 -«Πάψε να πιθηκίζεις ψηλομύτηδες»- είναι ακριβώς η φράση που εκστομίζει ένας οργισμένος μοναχός στους «Αδελφούς Καραμαζώφ». (...)

Σε όλο το κείμενο των «Αναμνήσεων από το Σπίτι των Πεθαμένων», οι ήρωες που γλιτώνουνε από το στρατόπεδο αναφέρονται συχνά στην εγγραφή αρ. 38 -«Γύρισα τη μοίρα μου τα πίσω μπρος», που στην αργκό του στρατοπέδου σήμαινε «Κατόρθωσα να ξεφύγω»- μέσα σε διάφορα συμφραζόμενα. Η ίδια εγγραφή εμφανίζεται και στους «Δαίμονες» όταν ο Νικολάι Βσεβολόντιτς ρωτάει τον Εγκάθειρκτο Φέντκα, «Είσαι σκαστός από καταναγκαστικά έργα;»

Και ο Φέντκα απαντάει: «Γύρισα τη μοίρα μου τα πίσω μπρος».

Η ΑΘΩΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ

ΕΜΑ ΝΤΟΝΑΧΙΟΥ

«Το δωμάτιο»

(μετάφραση-επίμετρο Εφης Τσιρώνη, εκδόσεις "Ψυχογιός")

Η ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ υπόθεση Φριτζλ του αιμομείκτη πατέρα ο οποίος είχε φυλακισμένη επί 24 χρόνια την κόρη του στο υπόγειο του σπιτιού, ενώ απέκτησε μαζί της επτά παιδιά, έδωσε αφορμή στην Εμα Ντόναχιου να γράψει «Το δωμάτιο». Η συναρπαστική ιστορία εγκλεισμού, σωματικής και ψυχολογικής βίας που αφηγείται άγγιξε και την επιτροπή των Μπούκερ, με αποτέλεσμα το μυθιστόρημα να μπει στη βραχεία λίστα του 2010. Τώρα κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Ψυχογιός» σε μετάφραση-επίμετρο Εφης Τσιρώνη.

Η ιρλανδή συγγραφέας δίνει φωνή σε ένα πεντάχρονο αγόρι και γροθιά στο στομάχι του αναγνώστη που παρακολουθεί τον μικρό Τζακ κλεισμένο σε ένα δωμάτιο λίγων τετραγωνικών. Εκεί γεννήθηκε, εκεί τρώει, εκεί κοιμάται, εκεί παίζει και μαθαίνει με τη μαμά του. Γι' αυτόν το δωμάτιο κρύβει αμέτρητα θαύματα που τρέφουν τη φαντασία του: ο Αυγοφίδης στο «Κάτω από το κρεβάτι», φτιαγμένος από τσόφλια αυγών, ο φανταστικός κόσμος της Τηλεόρασης, η παρηγορητική ζεστασιά της Ντουλάπας.

Κάτω από τα κρεμασμένα ρούχα της ντουλάπας η μητέρα του τον ασφαλίζει τα βράδια, για την περίπτωση που ο δυνάστης της, με το χαρακτηριστικό παρατσούκλι ΣαταΝίκ τους επισκεφθεί. Για τον Τζακ, που δεν έχει δει ποτέ το φως του ήλιου, το δωμάτιο είναι ο κόσμος όλος. Για τη μητέρα του όμως δεν είναι παρά η φυλακή όπου είναι κλεισμένη από τα δεκαεννιά της -εφτά χρόνια τώρα. Το μητρικό ένστικτο, όμως, η απέραντη αγάπη της για το παιδί, η θαυμαστή ψυχραιμία και το πείσμα της την κάνουν να προσπαθεί να δημιουργήσει μια «φυσιολογική» ζωή για τον Τζακ. Οσο όμως μεγαλώνει η έμφυτη λαχτάρα του μικρού να εξερευνήσει τον κόσμο τόσο γιγαντώνεται και η απελπισία της.

«Ποτέ μου δεν διανοήθηκα κάποια διαφορετική οπτική» έχει δηλώσει η Ντόναχιου στο περιοδικό «The Economist» για την επιλογή της να χρησιμοποιήσει έναν ανήλικο αφηγητή στο μυθιστόρημά της. «Η επιλογή μου να βάλω στη θέση του αφηγητή ένα τόσο μικρό παιδί ήλπιζα ότι θα προσέδιδε αυθεντικότητα σ' αυτό το φρικτό θέμα, εμπλέκοντας σε βάθος τον αναγνώστη αλλά και βοηθώντας τον ν' αντέξει τη φρίκη· τουλάχιστον εν μέρει, η αθωότητα του Τζακ θα προστάτευε τον αναγνώστη κατά τη διάρκεια της κοινής καθόδου τους στην άβυσσο».

Σκοτεινό και αποκαλυπτικό, το βιβλίο γίνεται γλυκόπικρο και τρυφερό χάρη στην αθωότητα του παιδιού και στο πρωτότυπο εύρημα της συγγραφέως, που βάζει τον μικρό Τζακ να προσωποποιεί τα αντικείμενα του δωματίου και να τους προσδίδει διαφορετικά γένη: από το Κρεβάτι μέχρι το Σετ Ραπτικής και το Κουτάλι. Τουλάχιστον η τραγωδία που ξετυλίγεται έχει αισιόδοξο τέλος, δίνοντας το μήνυμα ότι ακόμα και μετά το σκοτάδι της κόλασης υπάρχει το φως της ελευθερίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ατζέντα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Επιστροφή στις πρίζες
Η αντάρτισσα του φλαμένκο
Νίκος Παπάζογλου
Η αποκατάσταση της γιορτής
Λογοτεχνία
Και οι τοίχοι έχουν μιλιά
Ο Βρετανός από το Ναγκασάκι
Τα αιρετικά «Ευαγγέλια»
Όταν η Μπίλι Χολιντεϊ συνάντησε τον Ακη Πάνου
Ελεύθερος πολιορκημένος
Ελεύθερος πολιορκημένος
Θέατρο
ΔΗΠΕΘΕ: Αλλάζουν ή βουλιάζουν;
Ενας γάμος στη σκηνή
Κινηματογράφος
Το εγώ του Κολόμβου
Τα καρτούν των ενηλίκων
Ταξίδι στη μέση ηλικία
Εικαστικά
Ο εφευρέτης του μοντερνισμού
Μόδα
Τα τέρατα είναι στη μόδα
8η Διεθνές Έκθεση Βιβλίου
Η θηλυκή πλευρά της αμφισβήτησης