Έντυπη Έκδοση

Ζωγραφίζοντας για τη σκηνή

Οταν το 1909 ο Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, ιδρυτής της ομάδας των Ρωσικών Μπαλέτων, προσκάλεσε σε συνεργασία διάσημους καλλιτέχνες για τον σχεδιασμό των σκηνικών και των κοστουμιών των παραγωγών του, εγκαθιδρύοντας έτσι την κυρίαρχη τον 20ό αιώνα τάση της σύζευξης καλών τεχνών και θεατρικού ντιζάιν, πολλοί το αντιμετώπισαν με σκεπτικισμό.

Θεώρησαν, παρά τον μεγάλο ενθουσιασμό με τον οποίο έγιναν αποδεκτές οι παραγωγές της ομάδας, ότι η σκηνογραφία διέτρεχε τον κίνδυνο να πάψει να υπηρετεί τη σκηνική δράση, μεταλλασσόμενη σε μια ιδιόρρυθμη θεατρική έκθεση έργων διάσημων εικαστικών.

Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι αναμφισβήτητα εντυπωσιακό, αφού οι καλλιτέχνες που δουλεύουν για τα Ρωσικά Μπαλέτα δεν είναι άλλοι από τούς Πικάσο, Ματίς, Λεζέ, Μπρακ, Ουτρίγιο, Ντιφί, Νταλί, Μασόν, Μπενουά, Μπακστ, Μιρό, Γκοντσάροβα, Ντε Κίρικο και Σανέλ.

Στην έκθεση με τίτλο «Stage Pictures: Drawing for Performance», που λειτουργεί στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, παρουσιάζονται περίπου 150 έργα ζωγραφικής από τη συλλογή του μουσείου, φιλοτεχνημένα για το θέατρο, τον χορό και την όπερα.

Η έκθεση επικεντρώνεται σε μελέτες σκηνικών και κοστουμιών, καθώς και σε πιο αφηρημένες προτάσεις φωτισμού και ατμόσφαιρας, από τις παραστάσεις των Ρωσικών Μπαλέτων και το Μπάουχαους μέχρι τις ποπ περφόρμανς και τη σύγχρονη επική όπερα. Τα έργα, πολλά εκ των οποίων σπανίως εκτίθενται, καλύπτουν έναν αιώνα οπτικού πειραματισμού στη σκηνή, εξηγώντας πώς οι εικαστικοί καλλιτέχνες έχουν χρησιμοποιήσει στρατηγικές ζωγραφικής για να «μεταφράσουν» κείμενα σε δραματικά σκηνικά, να «αρθρώσουν» το φως και τη σκιά, να φανταστούν τη μορφή και την παρουσίαση των χαρακτήρων, να χειριστούν τα σώματα στον χώρο.

Τα έργα καλλιτεχνών όπως οι Μαρκ Σαγκάλ, Σόνια Ντελονέ Τερκ, Τζιμ Ντάιν, Τζορτζ Γκρος, Ντέιβιντ Χόκνι, Ουίλιαμ Κέντριτζ, Φερνάν Λεζέ, Λιούμποφ Πόποβα, Ντιέγκο Ριβέρα, Οσκαρ Σλέμερ και Ρόμπερτ Ουίλσον φιλοξενούνται μαζί με έργα επαγγελματιών σχεδιαστών σκηνικών και κοστουμιών. Παράλληλα, στην έκθεση προβάλλονται βίντεο από παραστάσεις.

Παρ' όλο που τα έργα της έκθεσης ποικίλλουν -από αυτά που έχουν τις ρίζες τους στις φολκλορικές παραδόσεις ή την αισθητική της βιομηχανίας ως εκείνα που αμφισβητούν την αρχιτεκτονική της σκηνής, που κάνουν τις αφηρημένες μορφές τρισδιάστατες ή που οραματίζονται ένα σύνολο καλλιτεχνικών έργων σε μια επική κλίμακα- όλα αντικατοπτρίζουν την επιθυμία για δημιουργία κάτι καινούριου:

* Οι φολκλορικές παραδόσεις χρησιμοποιήθηκαν και τροποποιήθηκαν από καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν με τα Ρωσικά Μπαλέτα του Ντιαγκίλεφ, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίδας Ναταλία Γκοντσάροβα, η οποία δημιούργησε ένα αστικό τοπίο εμπνευσμένο από τα έντονα περιγράμματα των ρωσικών αγιογραφιών και των αφηρημένων σχεδίων των παραδοσιακών εργόχειρων για την αναβίωση της όπερας «Le Coq d'or» από το Ρωσικό Μπαλέτο του Μόντε Κάρλο το 1937. Μία μελέτη γι' αυτό το περίτεχνο φόντο εκτίθεται, επίσης, στις γκαλερί του ΜΟΜΑ.

* Εμπνευσμένοι από τον κόσμο της βιομηχανοποίησης, πολλοί καλλιτέχνες επικεντρώθηκαν στη λειτουργία της μηχανής, συμπεριλαμβανομένου του Γάλλου Φερνάν Λεζέ και του Γερμανού Οσκαρ Σλέμερ. Για την παραγωγή του «Skating Rink» το 1922 από το Σουηδικό Μπαλέτο, τα μηχανικά κοστούμια του Λεζέ αντικατόπτρισαν τη γοητεία που ασκούσαν στον καλλιτέχνη ο ρυθμός της βιομηχανίας και ο θόρυβος της μοντέρνας πόλης.

Για το Τριαδικό Μπαλέτο του Σλέμερ, το οποίο έδωσε την πρώτη του παράσταση το 1922, ο καλλιτέχνης δημιούργησε κοστούμια που μεταμόρφωναν τους χορευτές από ανθρώπους σε μηχανοποιημένες μαριονέτες. Σχέδια των κοστουμιών του Σλέμερ προβάλλονται παράλληλα στο ΜΟΜΑ σε μια μαγνητοσκοπημένη αναπαράσταση του μπαλέτου από το 1970.

* Οι φολκλορικές παραδόσεις συγχωνεύονται με την αισθητική του βιομηχανικού σε έργα όπως τα σχέδια για κοστούμια της Ρωσίδας Λιούμποφ Πόποβα για την παραγωγή του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», στη Μόσχα το 1921. Γι' αυτό το σχέδιο, η Πόποβα δημιούργησε ένα κοστούμι πανοπλίας από μπλε πολύγωνα με σκληρές άκρες, που προσομοιάζει σε φύλλα μετάλλου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα κοστούμι το οποίο είναι παράλληλα μεσαιωνικό αλλά και βιομηχανικό. Ο Μεξικανός Ντιέγκο Ριβέρα, πάντως, έδωσε έμφαση στην ένταση μεταξύ βιομηχανίας και φύσης στα σχέδιά του για την παραγωγή του Η.Ρ. (Horsepower) από τη Philadelphia Civic Opera Company το 1932. Στα σχέδια που εκτίθενται στο ΜΟΜΑ, τα κοστούμια του Ριβέρα συνταιριάζουν τροπικά φρούτα με ράβδους από χρυσάφι και ασήμι, ενώ στα σκηνικά του συνυπάρχουν λουλούδια και μηχανές.

* Η μετέπειτα επιρροή της ποπ αρτ μπορεί να διαπιστωθεί σε πολύχρωμα σχέδια κολάζ του Αμερικανού Τζιμ Ντάιν και του Βρετανού Ντέιβιντ Χόκνεϊ. Ο Ντάιν χρησιμοποίησε την παλέτα χρωμάτων του ουράνιου τόξου σε μια σειρά έργων ζωγραφικής για την παράσταση «Ονειρο θερινής νυκτός» το 1966.

Σε επική κλίμακα

* Πιο πρόσφατα πρότζεκτ από καλλιτέχνες όπως ο Αμερικανός Ρόμπερτ Ουίλσον και ο Νοτιοαφρικανός Ουίλιαμ Κέντριτζ δείχνουν την προσπάθειά τους να δημιουργήσουν παραγωγές πολυμέσων σε μια επική κλίμακα. Στην έκθεση παρουσιάζεται ένα έργο ζωγραφικής από τη σειρά «Preparing the Flute» (2005), το σχέδιο για το σκηνικό του Κέντριτζ για την όπερα του Μότσαρτ «Ο Μαγικός Αυλός». Για να προετοιμαστεί για την παραγωγή, ο καλλιτέχνης δημιούργησε έργα ζωγραφικής σε μαύρο και άσπρο, που μιμούνται τα αρνητικά των φωτογραφιών, για να τονίσει το σκοτάδι και το φως, ως δύο σημαντικά θέματα της όπερας.

* Ακριβώς έξω από τις γκαλερί του μουσείου υπάρχουν αναδημιουργίες των κοστουμιών του Πάμπλο Πικάσο για την παραγωγή από τα Ρωσικά Μπαλέτα του 1917 της παράστασης «Parade». Σε αυτή τη θρυλική παράσταση ο Πικάσο δημιούργησε σχέδια για τα κοστούμια και τα σκηνικά προκειμένου να συνοδεύσει το σενάριο του Ζαν Κοκτό, τη μουσική του Ερίκ Σατί και τη χορογραφία του Λεονίντ Μασίν. Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τις 25 Αυγούστου. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Θέατρο
Σχετικά θέματα: Εικαστικά
Ερωτικά εικονογραφημένα
Πινό τέχνας κατεργάζεται
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βιβλίο
Πολιτισμός στο παγκόσμιο χωριό
Ο δημοσιογραφικός κόσμος σε μια ματιά
Με φόντο την Ιστορία
Το βιβλίο των βιβλίων
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Ενα θέατρο ξαναγεννιέται
Εικαστικά
Ερωτικά εικονογραφημένα
Ζωγραφίζοντας για τη σκηνή
Πινό τέχνας κατεργάζεται
Επέτειος της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου
Γκρεμίζοντας το Τείχος ακόμα μια φορά
Θέατρο
Ο «Αμλετ» στον δρόμο
Κινηματογράφος
Προσεχώς φθινόπωρο
Η περιπέτεια μιας ταινίας
Αμερικανική απόβαση στη Βενετία
Λεύκωμα
Διαβάζοντας μετά μουσικής
Μουσική
Ενα συγκρότημα μεγαλώνει στο Μπρούκλιν
Η afroκρεμα του τραγουδιού
Συνέντευξη Αύρα Γεωργίου & Ερση Δάνου
Οι δικοί μας στο Χόλιγουντ
Συνέντευξη Λουθ Καζάλ
Επιστροφή με μπολέρο