Έντυπη Έκδοση

Εικονογραφώντας το ανεπαίσθητο

Η αδιόρατη πλευρά της πραγματικότητας με ένα γλυκόπικρο χιούμορ. Ανδρέας Μήτσου, «Η ελεημοσύνη των γυναικών».

Τις καλύτερες ώρες της διηγηματογραφικής του παραγωγής, η οποία αντιπροσωπεύει και το μεγαλύτερο κομμάτι της πεζογραφίας του, ο Ανδρέας Μήτσου τις έχει επιτύχει διά της προσφυγής στο θαυμαστό και στο παράδοξο.

Χάρη στα λιτά γλωσσικά του μέσα, αλλά και στην προσεκτικά υπαινικτική του σκηνοθεσία, ο Μήτσου καταφέρνει, όποτε περνά στον προθάλαμο της λογοτεχνίας του φανταστικού (γιατί η αφήγησή του δεν υπερβαίνει ποτέ κάποια κοινώς αποδεκτά λογικά όρια), να εικονογραφήσει ελλειπτικά το ανεπαίσθητο, προβάλλοντας (ή μάλλον επινοώντας) μιαν αδιόρατη πλευρά της πραγματικότητας, που μεταβάλλεται σ' ένα είδος έωλης και εσκεμμένα ανολοκλήρωτης παραμυθίας.

Την ίδια επιτυχία σημειώνει ο Μήτσου και σε όλα τα ανάλογα κείμενα της καινούριας συλλογής διηγημάτων του, που τιτλοφορείται «Η ελεημοσύνη των γυναικών» (εκδόσεις Καστανιώτη).

Αντρες που ανακαλύπτουν νεκρά ερπετά στο χωριάτικο σπίτι της παιδικής τους ηλικίας ύστερα από τον θάνατο της μάνας τους («Μια μπλε γραμμή σε σχήμα φιδιού»), αβγά που μετατρέπονται σε κροτίδες στα αχούρια πεθαμένων παπάδων («Να τρως φρέσκα αβγά»), αγόρια που παθαίνουν αλλεργία μπροστά σε μια σφαγμένη γουρούνα («Ο κάγιας») ή δρομείς που δεν αλλάζουν ταχύτητα και μετά το κόψιμο της κορδέλας του τερματισμού τους, προσηλωμένοι σε έναν υπέρτερο, κρυφό για τα μάτια των υπολοίπων στόχο («Δρομέας πλάι στη θάλασσα»).

Με μικρές παραβιάσεις της λογικής, που τον βγάζουν στην περιοχή μιας έκκεντρης ποιητικής πρόζας, διαποτισμένης από το υπόγειο και γλυκόπικρο χιούμορ του αφηγητή, ο Μήτσου κατορθώνει εν προκειμένω μια σειρά από πυκνές λειτουργικές συνθέσεις, οι οποίες προδίδουν άνεση, αλλά και ωριμότητα.

Επιτυχής είναι ο συγγραφέας και σε δύο διηγήματα που ανασκαλεύουν μέσω μιας λεπτής ανατριχίλας το κοινωνικό και το ατομικό κακό: το κοινωνικό με τη δεξιότητα ενός νεαρού να γράφει γράμματα για λογαριασμό τρίτων, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, στη Βασιλική Πρόνοια («Η Αμερικάνικη Βοήθεια») και το ατομικό με τη ροπή ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού προς μια μορφή διαστροφής η οποία δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει νομικές κατηγορίες («Το ψέμα»).

Τα υπόλοιπα κομμάτια του τόμου εφαρμόζουν το πνεύμα ενός πεπατημένου ρεαλισμού και δεν αποφεύγουν τον εύκολο συναισθηματισμό, τη σχηματοποίηση των καταστάσεων και το έστω συγκρατημένο μελόδραμα. Είναι φανερό πως ο Μήτσου δεν αναπνέει εδώ στον φυσικό του χώρο, σπαταλώντας άσκοπα, μια και έχει ήδη ορίσει με σαφήνεια το ζωτικό του πεδίο, τις δυνάμεις του.

Θρηνώντας για την απώλεια της ομορφιάς

Ο ποιητικός κόσμος της Παυλίνας Παμπούδη αποτελεί εδώ και μία τριακονταπενταετία (η πρώτη της εμφάνιση στα γράμματα γίνεται το 1964) έναν παντελώς αδιακόσμητο και απροσχημάτιστο κόσμο, όπου τα πράγματα μετρούν ως ακριβώς έχουν, χωρίς να επηρεάζονται από καμία εξωτερική συνθήκη - ακόμη κι αν κάτι τέτοιο τα στρέφει κάποτε ολοκληρωτικά στον εαυτό τους, για να τα σπρώξει αμέσως σ' έναν γενικευμένο ξεσηκωμό εναντίον του.

Στην καινούρια συλλογή της, που επιγράφεται «Τα χίλια φύλλα» (εκδόσεις «Κέδρος»), η Παμπούδη δοκιμάζει μια περαιτέρω απογύμνωση του λόγου της, συγκεντρώνοντας την προσοχή της στη δράση του ουσιαστικού, το οποίο παίζει ρόλο καταλύτη για τα περισσότερα ποιήματα του βιβλίου. Με μιαν έκφραση η οποία δεν κρύβει την καταγωγή της από το παράλογο και τον υπερρεαλισμό («Ρίζα από την άβυσσο / Μπλεγμένη τώρα στα μαλλιά μου / Βυθομετρά / Συστρέφεται / Γραμμένα φύλλα με τα άγραφα / Ανεβάζει / Να ξεφυλλίζει ανάστατος ο άνεμος»), η Παμπούδη δείχνει με ποιον τρόπο η καθημερινή ύπαρξη σφάζεται με το μπαμπάκι, προσπαθώντας επί ματαίω να αναπνεύσει σε ένα φύσει αρτηριοσκληρωτικό και άξενο περιβάλλον.

Με ασθματικές διατυπώσεις, από τις οποίες, όμως, δεν λείπει ένα στοιχείο μαγείας και ονείρου, η ποιήτρια δεν θητεύει ακριβώς στη θλίψη: θρηνεί για την απώλεια της ομορφιάς - κι αυτό δίνει στον στίχο της μιαν όλως ξεχωριστή δύναμη και υπόσταση.

Νέες εκδόσεις

«Οι χαμένες ψυχές»

ΙΡΣΑ ΣΙΓΚΟΥΡΔΑΝΤΟΤΙΡ

Μετάφραση: Μαρία Μπεζεντάκου.

Εκδόσεις «Διήγηση».

Φαντάσματα σε τουριστικό θέρετρο της Ισλανδίας; Αυτή είναι η υπόθεση την οποία καλείται να διερευνήσει η Θόρη, παρά τον έντονο κατ' αρχάς σκεπτικισμό της. Ατμόσφαιρα μυστηρίου και παιχνίδι ανάμεσα στο είναι και το φαίνεσθαι σ' ένα ευφυώς σκηνοθετημένο μυθιστόρημα.

«Η σιωπή του Μωάμεθ»

SALIM BACHI

Μυθιστόρημα.

Μετάφραση: Νίκος Σταμπάκης.

Εκδόσεις «Νεφέλη».

Η γέννηση, η ζωή και ο θάνατος του Μωάμεθ μέσα από τις αφηγήσεις της πρώτης του γυναίκας, του στενότερου φίλου του, του ισχυρότερου στρατηγού του, και της νεότερης συζύγου του. Ενα μυθιστόρημα, με ζωηρή δράση για τον θεμελιωτή του μουσουλμανισμού.

«Μιλώντας στο γιο μου για την ηθική και την ελευθερία»

ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΣΑΒΑΤΕΡ

Μετάφραση: Αγαθή Δημητρούκα.

Εκδόσεις Πατάκη.

Ο ισπανός φιλόσοφος μιλάει στο παιδί του για την ανεξαρτησία της έκφρασης, την ελευθερία της γνώσης και την αξία της ηθικής. Υποδειγματική, αφτιασίδωτη αφήγηση σ' ένα πρότυπο κριτικού στοχασμού.

«Ηρωες και Εραστές»

ΠΟΛ ΓΟΥΟΤΕΡΣ

Μετάφραση: Λύο Καλοβρυνάς.

Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Στο τέλος του 3ου αι. π.Χ. ο Μάρκος χάνει τον πατέρα του ενόσω ταξιδεύει από τη Ρώμη προς την Κέρκυρα, για να μπλεχτεί αμέσως στην πολιτικο-στρατιωτική αντίθεση Ελλάδας και Ιταλίας. Ιστορικό μυθιστόρημα με πολλές ανατροπές και ιδιαιτέρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες.

«Τα φτερά της πεταλούδας»

ΑΝΤΡΕΑ ΚΑΜΙΛΕΡΙ

Μετάφραση: Φωτεινή Ζερβού.

Ενα γυναικείο πτώμα, ένα τατουάζ και ο επιθεωρητής Μονταλμπάνο, που μπαίνει σ' έναν κόσμο διπλών συμβόλων μέχρι να καταφέρει να βάλει σε τάξη το υλικό του και να βρει τον δολοφόνο. Ο Καμιλέρι αποτελεί εγγύηση και τα «Φτερά της πεταλούδας» το επιβεβαιώνουν.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βιβλίο
Πολιτισμός στο παγκόσμιο χωριό
Ο δημοσιογραφικός κόσμος σε μια ματιά
Με φόντο την Ιστορία
Το βιβλίο των βιβλίων
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά
Ενα θέατρο ξαναγεννιέται
Εικαστικά
Ερωτικά εικονογραφημένα
Ζωγραφίζοντας για τη σκηνή
Πινό τέχνας κατεργάζεται
Επέτειος της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου
Γκρεμίζοντας το Τείχος ακόμα μια φορά
Θέατρο
Ο «Αμλετ» στον δρόμο
Κινηματογράφος
Προσεχώς φθινόπωρο
Η περιπέτεια μιας ταινίας
Αμερικανική απόβαση στη Βενετία
Λεύκωμα
Διαβάζοντας μετά μουσικής
Μουσική
Ενα συγκρότημα μεγαλώνει στο Μπρούκλιν
Η afroκρεμα του τραγουδιού
Συνέντευξη Αύρα Γεωργίου & Ερση Δάνου
Οι δικοί μας στο Χόλιγουντ
Συνέντευξη Λουθ Καζάλ
Επιστροφή με μπολέρο