Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ

ΑΪΝ ΡΑΝΤ

«Ο άτλας επαναστάτησε: Η αντίφαση»

μετ. Χ. Σαμαρά,

(εκδ. Ωκεανίδα)

ΤΙ ΘΑ συνέβαινε αν τα πιο ευφυή και παραγωγικά μέλη μιας κοινωνίας αποφάσιζαν να κατεβάσουν τους «διακόπτες», να σταματήσουν τις μηχανές και να στερήσουν τα υπόλοιπα από κάθε ίχνος καινοτομίας εκδηλώνοντας έμπρακτα την αντίθεσή τους στους ελεγκτικούς κρατικούς μηχανισμούς που, στα δικά τους μάτια, λειτουργούν ως ανάχωμα στην πρόοδο υπό το πρόσχημα του κοινού καλού; Ιδού το θέμα που διαπραγματεύεται το επικό μυθιστόρημα της Αϊν Ραντ «Ο άτλας επαναστάτησε», ο πρώτος από τρεις τόμους του οποίου -«Η αντίφαση»- μόλις κυκλοφόρησε από την «Ωκεανίδα» (μετ. Χρ. Σαμαρά).

Εργο αναφοράς για τους απανταχού οπαδούς του νεοφιλελευθερισμού και για όσους ομνύουν στην αξία του ατόμου, ο «Ατλας...» πρωτοκυκλοφόρησε το 1957, και μολονότι διαχρονικά κατακρεουργημένος από την κριτική, εξακολουθεί να προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες νέους αναγνώστες. Τοποθετημένο σε μια απροσδιόριστη εποχή, μπολιασμένο με στοιχεία θρίλερ κι επιστημονικής φαντασίας, μ' έναν μεγάλο έρωτα στο επίκεντρό του, με ήρωες που καλύπτουν ολόκληρη την κοινωνική γκάμα, και με χαρισματικά, φιλόδοξα όσο και απρόβλεπτα πλάσματα για βασικούς πρωταγωνιστές, το «Ο άτλας επαναστάτησε» θεωρείται το πιο φορτισμένο ιδεολογικά μυθιστόρημα της Αϊν Ραντ, διαποτισμένο από τη θεωρία του «αντικειμενισμού» που η ίδια επινόησε και την οποία ο Γκορ Βιντάλ χαρακτήρισε «σχεδόν τέλεια στην ανηθικότητά της».

Η κοσμοθεωρία της Ραντ πριμοδοτεί την ελευθερία της ανθρώπινης βούλησης αποδεχόμενη τις συνέπειες της ατομικής ευθύνης, αντιμετωπίζει τη λογική ως μοναδικό μέσο απόκτησης γνώσης, απορρίπτει κάθε μορφή θρησκείας, πίστης και αλτρουισμού, ενώ σε πολιτικό επίπεδο υπερασπίζεται ακραιφνώς την ελεύθερη καπιταλιστική αγορά. Ενας άλλωστε από τους πιο ένθερμους οπαδούς του «αντικειμενισμού», ήδη από τα νεανικά του χρόνια, είναι ο Αλαν Γκρίνσπαν, πρώην πρόεδρος της αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, στην εικοσαετή θητεία του οποίου απελευθερώθηκαν πλήρως οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και δημιουργήθηκαν οι μεγαλύτερες φούσκες των τελευταίων δεκαετιών...

Γεννημένη στην Πετρούπολη το 1905, όπου σπούδασε φιλοσοφία, ιστορία και κινηματογράφο, η Αλίσια Ζινόβγεβνα Ρόσενμπαουμ, όπως ήταν το αληθινό όνομα της Ραντ, διάλεξε το 1925 να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ, έχοντας εξασφαλίσει μια θέση αναγνώστριας σεναρίων για λογαριασμό του Σεσίλ ντε Μιλ. Η τραυματική της εμπειρία από την Οκτωβριανή Επανάσταση πέρασε στο πρώτο της μυθιστόρημα «Εμείς οι ζωντανοί» (1936) κι ακολούθησε το «Κοντά στον ουρανό» (1943), με πρωταγωνιστή έναν αλύγιστο-σαν-γρανίτη αρχιτέκτονα, το οποίο φίλοι και εχθροί της συγγραφέως αναγνωρίζουν ως το καλύτερο πεζό της (και τα δύο από την «Ωκεανίδα»).

Μετά τον «Ατλαντα...», κι ώς τον θάνατό της το 1982, αφοσιώθηκε στη διάδοση της φιλοσοφικής της σκέψης, γράφοντας σχετικά δοκίμια και δίνοντας διαλέξεις σε κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα της Αμερικής. Οποιος ανατρέξει στο μυθιστόρημα του Τομπάιας Γουλφ «Το παλιό σχολείο» (εκδ. Πόλις), θα εντοπίσει το πιο σπαρταριστό ίσως πορτρέτο της, δοσμένο υπό την οπτική γωνία ενός νεαρού επίδοξου συγγραφέα που στην αρχή γοητεύεται αλλά στη συνέχεια την απορρίπτει ολοκληρωτικά.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

ΛΟΡΑΝ ΓΚΟΝΤΕ

«Στο έλεος του κυκλώνα»,

μετ. Κλερ Νεβέ, Εύη Σιούγγαρη,

(εκδ. Μεταίχμιο)

ΕΝΑ συνταρακτικό γεγονός, ο κυκλώνας Κατρίνα που κατέστρεψε το 2005 τη Νέα Ορλεάνη, δεν άφησε αδιάφορο τον γάλλο συγγραφέα Λοράν Γκοντέ. Τα αποκόμματα των εφημερίδων και οι φωτογραφίες που συνέλεξε έδωσαν τροφή στο μυθιστόρημά του «Στο έλεος του κυκλώνα» που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά.

Ο βραβευμένος με Γκονκούρ συγγραφέας (για το βιβλίο του «Κάτω από τον ήλιο του Νότου») αυτή τη φορά στήνει ένα σκηνικό αγωνίας και ψυχολογικής πίεσης καθώς ο τρομερός κυκλώνας πλησιάζει και οι περισσότεροι κάτοικοι εγκαταλείπουν τη Νέα Ορλεάνη για να σωθούν. Οσοι μείνουν πίσω, άνθρωποι στο περιθώριο της κοινωνίας και της ζωής, θα βρεθούν αντιμέτωποι με την οργή του ουρανού.

Ενας απ' αυτούς είναι η Ζοζεφίν, μια μαύρη ηλικιωμένη, η οποία έχει ζήσει στο πετσί της τις φυλετικές διακρίσεις, δεν φοβάται ούτε θεούς ούτε δαίμονες και ανυπομονεί να αντιμετωπίσει τον τρελό αέρα. Με ανοιχτές όλες της τις αισθήσεις συστήνεται στον αναγνώστη σαν ιέρεια μιας μυστικής θρησκείας: «Εγώ, η Ζοζεφίν Λινκ Στίλσον, νέγρα εδώ και σχεδόν εκατό χρόνια, σήμερα το πρωί, την ώρα που οι άλλοι κοιμούνταν ακόμη, άνοιξα το παράθυρο, οσφράνθηκα τον αέρα και είπα: "Μυρίζει σκύλα". Ενας Θεός ξέρει πόσες και πόσες τέτοιες έχω ζήσει, άλλες μικρές, άλλες βιτσιόζες, αλλά τούτη εδώ που έρχεται, είπα, ξεπερνά όλες τις άλλες, είναι μια παλιοβρόμα και οι βάλτοι σε λίγο θα αρχίσουν να παφλάζουν, όπως οι λακκούβες του νερού όταν ζυγώνει το τρένο».

Η Ζοζεφίν, χαλύβδινη και ωμή, που είδε να λιντσάρουν τον άντρα της σε νεαρή ηλικία, κουβαλάει τη μνήμη της αντίστασης των μαύρων και των αντιρατσιστικών αγώνων. Πλέον η ευχαρίστησή της είναι να ανεβαίνει -κι ας μην έχει καμία δουλειά- κάθε πρωί στο λεωφορείο, «αυτό που παίρνουν οι λεφτάδες» και να στριμώχνεται ανάμεσα στους ηλικιωμένους λευκούς για να τους ενοχλεί με τη «νέγρικη μυρωδιά» της.

Υπάρχουν όμως κι άλλοι χαρακτήρες: Ο Κιάνου, που έχει αφήσει τη δουλειά του στην εξέδρα άντλησης πετρελαίου στα ανοιχτά του Κόλπου του Μεξικού και αναζητά απεγνωσμένα την αγαπημένη του Ρόουζ, την οποία εδώ και χρόνια έχει εγκαταλείψει. Εκείνη μεγαλώνει μόνη της ένα παιδί. Είναι και οι φυλακισμένοι που επωφελούνται από την καταστροφή για να δραπετεύσουν, γνωρίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται ποτέ να αποδράσουν από τη μοίρα τους. Είναι και οι αφιερωμένοι στον Θεό που ελπίζουν να αποδείξουν ότι τον υπηρετούν, μέσα στην καταστροφή.

Τελικά σε τι πιστεύει, τι ελπίζει ο άνθρωπος όταν επικρατεί το χάος; Ο Γκοντέ περιγράφει το ξέσπασμα της φύσης και το φόβο του αφανισμού, δημιουργώντας εικόνες Αποκάλυψης. Ισορροπεί ανάμεσα στην ένταση της τραγωδίας και την παραμυθία της αφήγησης για να περιγράψει την ανώτερη δύναμη, αλλά και τη δύναμη του ανθρώπου.

«Χτίζω χαρακτήρες που δεν παραδίδονται. Δεν έχουν ξεφύγει, αλλά παραμένουν όρθιοι», έχει πει ο ίδιος. Δηλώνει επίσης ανίκανος να δημιουργήσει ιστορίες με πρόσωπα που κινούνται μέσα στην καθημερινότητά τους: «Εχω ανάγκη να τα βυθίσω σε κάτι που θα τα κάνει να βγουν έξω από την ίδια τους τη ζωή. Μπορεί αυτό να είναι ο πόλεμος, η μετανάστευση, όλες εκείνες οι καταστάσεις, που τα ξεγυμνώνουν κάπως. Μέσα σ' έναν κυκλώνα, το μόνο που μένει είναι οι άνθρωποι που προσπαθούν να επιβιώσουν».

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΛΙΑ ΔΑΝΙΟΛΟΥ

«Αστικά σπίτια της Ανδρου»

(εκδ. Μίλητος)

Ολη η ομορφιά των αρχοντικών της Ανδρου, με τις νεοκλασικές προσόψεις τους, τις γαλλικής αισθητικής σάλες τους, τα εντυπωσιακά γεωμετρικά πλακάκια, τα σπάνια έπιπλα και τα άψογα επιζωγραφισμένα ταβάνια, σ' ένα αντίστοιχα καλαίσθητο λεύκωμα, γεμάτο αναμνήσεις όσων είχαν την τύχη να τα κατοικήσουν. Τις μαρτυρίες συνέλεξε η Ανδριώτισσα Λία Δανιόλου και ενοποίησε η Ράνια Τζιφοπούλου-Κωνσταντινίδου, ενώ τις φωτογραφίες υπογράφει η Ιωάννα Νικολαρεΐζη. Ενας ευτυχής συγκερασμός λόγου και εικόνων, με τον οποίο αναδεικνύεται τόσο το ύφος της αστικής κοινωνίας στο νησί στις αρχές του 20ού αιώνα όσο και οι παραδόσεις τις οποίες οι Ανδριώτες φροντίζουν να κρατούν μέχρι σήμερα ζωντανές.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΡΑΜΜΗΣ

«Η έρημος και η ζούγκλα»

(εκδ. ΑΩ)

Η ιστορία ενός ανθρώπου δίχως πατρίδα ή ιδεολογία που, χωρίς τίποτε το ηρωικό στη συμπεριφορά του, περιπλανιέται στην «έρημο και τη ζούγκλα» εκπροσωπώντας έναν έμπορο όπλων, και κρατάει αποστάσεις ασφαλείας όχι μόνο από την προβλέψιμη κι ανιαρή για τον ίδιο «μάζα των ανθρώπων», αλλά και από τον ίδιο του τον εαυτό. Με τρεις ποιητικές συλλογές στο ενεργητικό του, και μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού «Κουκούτσι», ο 36χρονος συγγραφέας κάνει το πεζογραφικό του ντεμπούτο εξερευνώντας τα ζωώδη ένστικτα της ανθρώπινης φύσης και τα όρια μεταξύ τρέλας και αυτογνωσίας.

ΤΙΝΑ ΟΚΠΑΡΑ

«Το τίμημα της ζωής μου»

μετ. Θ. Σκάσσης,

(εκδ. Μοντέρνοι Καιροί)

Η αληθινή ιστορία μιας δωδεκάχρονης Νιγηριανής που έζησε αιχμάλωτη σε προάστιο της Γαλλίας, γνωρίζοντας τη φρίκη στο πρόσωπο εκείνων που την υιοθέτησαν. Ορφανή από μητέρα, η Τίνα Ομάκου στάλθηκε από τον πατέρα της το 2001 στο Παρίσι, υπό την προστασία του ποδοσφαιριστή Γκόνγουιν Οκπάρα, αστέρα τότε της Παρί-Σεν Ζερμέν. Αντί να μορφωθεί, όμως, έμελλε να υποστεί ξυλοδαρμούς, ταπεινώσεις και στερήσεις, ενώ από ένα σημείο κι έπειτα, βιαζόταν από τον θετό της πατέρα καθημερινά... Μια συγκλονιστική μαρτυρία για την παιδική δουλεία στον σύγχρονο κόσμο, γραμμένη με τη βοήθεια του δημοσιογράφου Σιρίλ Γκουινέ.

ΜΑΡΙΟΛΙΝΑ ΒΕΝΕΤΣΙΑ

«Χίλια χρόνια που ζω εδώ»

μετ. Δ. Κατσιμάνη,

(εκδ. Καστανιώτη)

Οικογενειακή σάγκα που διατρέχει την περίοδο από την ένωση της Ιταλίας το 1861 έως και την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989, κι εστιάζει στην καθημερινότητα και τις περιπέτειες πέντε γυναικών από πέντε διαφορετικές γενιές, με φόντο ένα χωριό του ιταλικού Νότου. Πόλεμοι, προσφυγιά, πείνα, σκάνδαλα, αγώνες αλλά και ερωτικά πάθη σ' ένα μυθιστόρημα, το πρώτο της Βενέτσια, που απέσπασε το Βραβείο Καμπιέλο 2007 και έκτοτε μεταφράστηκε σχεδόν παντού.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ατζέντα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
24ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Αφιερωμένες εξαιρετικά
Θέατρο
Έγκλημα και τιμωρία
Κινηματογράφος
Σινεμά με το τίποτα
Τα καλά νέα έρχονται από έξω
Λογοτεχνία
Μικρά πάθη μεγάλων συνθετών
Μουσική
Κοστέλο «Solo» στο Μέγαρο
Οι τέχνες στην Κατοχή
Τέχνη, η ελεύθερη πολιορκημένη
Συνέντευξη: Ανούσκα Σανκάρ
Ταξιδεύοντας με τη Σανκάρ
Συνέντευξη: Κάρλα Μπλεϊ
«Φέτος εσείς, του χρόνου εμείς»
Συνέντευξη: Κωνσταντίνος Γιάνναρης
«Η ταινία δεν έπρεπε να πάει στο Βερολίνο»
Συνέντευξη: Μενέλαος Καραμαγγιώλης
«Η Ιστορία γράφεται στα μονόστηλα»
Συνέντευξη: Τομ Τίκβερ
«Απλώς προσφέρω ερωτήματα»
Συνέντευξη: Φίλιππος Τσίτος
«Οι καλοί άνθρωποι προτιμούν τη σιωπή»
Φωτογραφία
Οι διάσημοι αλλιώς