Έντυπη Έκδοση

«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»

Ράντυ Πάους (σε συνεργασία  με τον Τζέφρυ Ζάζλοου)

Η τελευταία διάλεξη

μτφρ.: Ηλιοφώτιστη Παπαστεφάνου

εκδόσεις Πατάκη, σ. 283, 14 ευρώ

Ο θεσμός της τελευταίας διάλεξης (The last lecture) αποτελεί κοινή πρακτική σε πολλά κολέγια της Αμερικής. Συνήθως απευθύνεται σε προσωπικότητες της επιστήμης ή της τέχνης που καλούνται να ανακαλέσουν την πείρα που αποκόμισαν και να επικεντρωθούν σε όσα απέκτησαν γι' αυτούς τη μεγαλύτερη αξία. Μια παρόμοια διάλεξη κλήθηκε να δώσει ο Ράντυ Πάους, καθηγητής της Επιστήμης των υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Carnegy Mellon, ένας από τους πρωτεργάτες του Alice Project, πρωτοποριακού τρόπου εισαγωγής των εφήβων στην επιστήμη των υπολογιστών.

Ενώ θα περίμενε κανείς από τον Πάους να μιλήσει γύρω από τον θάνατο, μια που πρόσφατα είχε προσβληθεί από ανίατο καρκίνο, ο ίδιος επέλεξε ως θέμα του την καταγραφή των παιδικών του ονείρων. Η τελευταία του διάλεξη είχε τίτλο: «Πραγματοποιώντας τα παιδικά σου όνειρα» και αφορούσε τη ζωή και τη σημασία που έχει για τον καθένα να ξεπερνά τα εμπόδια και να κερδίζει τον χρόνο που του δίδεται, αξιοποιώντας κάθε στιγμή. Επειδή «ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε. Και ίσως μια μέρα ανακαλύψουμε ότι έχουμε λιγότερο απ' όσο νομίζουμε».

Τη συγκεκριμένη διάλεξη παρακολούθησε και κατέγραψε ο Τζέφρι Ζάζλοου, αρθρογράφος στη Wall Street Journal, συμπυκνώνοντας το έργο και την προσωπική εμπειρία ενός σοφού των ημερών μας. Πρόκειται για μια ουσιαστική προσέγγιση στο οικουμενικό θέμα του θανάτου, στου οποίου τον πυρήνα δεν βρίσκεται παρά ο φόβος. Ο αναγνώστης του βιβλίου ενθαρρύνεται να κοιτάξει μακριά, να ζει γενναιόδωρα και να μεγιστοποιεί τη χαρά της κάθε μέρας του. Η συγκινητική προσωπική ιστορία ενός ανθρώπου που στο κατώφλι του θανάτου ανακαλύπτει το μεγάλο του κέρδος από τη ζωή, την πραγματοποίηση των παιδικών ονείρων, λειτουργεί καταλυτικά: «Η μοναδικότητά μου, συνειδητοποίησα, βρισκόταν στις λεπτομέρειες όλων των ονείρων -από τα απίστευτα σημαντικά ώς τα εντελώς ιδιόρρυθμα- που καθόριζαν τα σαράντα έξι χρόνια της ζωής μου», ανακαλύπτει ο Πάους μέσα σε μια αίθουσα αναμονής στο νοσοκομείο Τζον Χόπκινς. Συνεπαρμένος από την αποκάλυψη επιλέγει τον τίτλο της διάλεξής του και στρώνεται στον υπολογιστή. Το θέμα του επικείμενου θανάτου, αν και προϋποθέτει την ανθρώπινη ύπαρξη σε μια εντελώς μοναχική αναμέτρηση, παύει να αποτελεί για τον ίδιο γεγονός έσχατου τέλους και καθίσταται πραγματικότητα καθημερινή, βιωμένη ως ευθύνη αυτοσυνείδησης.

Η τελευταία ομιλία μετατρέπεται σε πρόκληση. Δεν εστιάζει στην προσωπική του περιπέτεια, αλλά απευθύνεται σε όλους εκείνους που ψάχνουν τον δρόμο της πραγματοποίησης των ονείρων τους και πάνω απ' όλα, στα τρία του παιδιά, τα οποία, όπως και ο ίδιος, κέρδισαν το «γονικό λαχείο». Παιδιά που πραγματοποιούν τα όνειρά τους και μαθαίνουν από μικρά, όχι μόνο τον τρόπο να γίνονται χρήσιμα στους άλλους, αλλά και το πώς να τους κάνουν να μαθαίνουν αυτό που θέλουν τα ίδια να μάθουν»· είναι τυχερά γιατί πραγματοποιούν «έναν κρυφό στόχο». Γονείς που συνδυάζουν αυστηρότητα, γενναιοδωρία και ανεκτικότητα δεν είναι καθόλου φειδωλοί σε επαίνους και συνήθως αποδέχονται τις επιθυμίες των παιδιών τους, όσο κι αν φαίνονται υπερβολικές. Από το βάψιμο ενός παιδικού δωματίου από το ίδιο το παιδί, στου οποίου τα μάτια φαντάζει εξωτική περιπέτεια, μέχρι την προσπάθεια του γονιού να ωθήσει το παιδί του να βρει το δικό του μονοπάτι προς την ολοκλήρωση. «Παιδιά, μην προσπαθείτε να βρείτε τι θα ήθελα να γίνετε. Θέλω να γίνετε αυτό που εσείς θέλετε να γίνετε».

Η αξιοπρεπής αποδοχή ενός επικείμενου θανάτου από ανίατη ασθένεια προϋποθέτει εκτός από νηφαλιότητα χαρακτήρος και βαθιά παιδεία. Το να συνεχίζεις να νιώθεις νηφάλιος μαθαίνοντας ότι κάθε λεπτό που ζεις μπορεί να είναι και το τελευταίο σου, το να μαθαίνεις ότι η ξαφνική ασθένεια δεν πρόκειται να σου επιτρέψει να εξαργυρώσεις τις προσπάθειές σου και ότι τα τεσσαρακοστά έβδομα είναι τα τελευταία γενέθλια που μπορείς να γιορτάσεις με αυτούς που αγαπάς, δεν είναι απλώς μια δυνατή αφυπνιστική εμπειρία. Ο Πάους έχοντας απολύτως αποδεχτεί ότι «το θέμα δεν είναι πώς θα πραγματοποιήσεις τα όνειρά σου, αλλά πώς θα ζήσεις τη ζωή σου», αποφασίζει να εκθέσει με τρόπο ευχάριστο και χαριτωμένα χιουμοριστικό όσα υπήρχαν μέσα του κι έπρεπε απεγνωσμένα να βγουν προς τα έξω, ως απόσταγμα συναισθημάτων για το επικείμενο τέλος της ζωής του. Ο θάνατος είναι απροσπέλαστος, αλλά η ανθρώπινη συμπεριφορά υπόκειται σε κανόνες που δεν ερμηνεύονται από κανένα ορθολογικό σύστημα.

Το βιβλίο αυτό των εκδόσεων Πατάκη, στη σειρά «Ντοκουμέντα-βιογραφίες», δεν αποτελεί απλώς μια ουσιαστική προσέγγιση στο θέμα της διαχείρισης του αιφνίδιου θανάτου αλλά και μια πολύτιμη εκδοτική συμβολή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Φωνή, δημιουργός κόσμων
Από τις 4:00 στις 6:00
Σκύλος: φίλος του ανθρώπου και πηγή έμπνευσης
Τραγουδίστρια για όλες τις εποχές
Εικαστικά
Οι άνθρωποι του Βλάση Κανιάρη
Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Ο καλός μεταφραστής πρέπει να έχει αυτί μουσικού
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς