Έντυπη Έκδοση

Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων

**Εύα Στάμου

Μεσημβρινές συνερεύσεις

εκδόσεις Μελάνι, σ. 145, 13 ευρώ

Μια αιχμηρή, προκλητική γραφή, που καταγίνεται με την ιστορία της σεξουαλικότητας και την περιπέτεια του ερωτισμού, αλλά όχι με τον ίδιο τον έρωτα. Η συγγραφέας διερευνά τις παράπλευρες ανθρώπινες ψυχικές δομές που συνήθως αποκλίνουν από την κανονικότητα, διεκδικώντας το δικό τους μερίδιο στην καθημερινή ζωή και στη διαπλοκή των σχέσεων. Αν και οι ιστορίες, ο διάκοσμος και οι αφηγηματικές τακτικές συγκεράζονται σε μια απλή φόρμα, η ίδια η εσωτερική ζωή των ηρώων, ως κεντρικό γεγονός, φορτίζεται έντονα από το οξυδερκές βλέμμα της Ε.Σ., η οποία μέσα από τα επιστημονικά της βιώματα (είναι ψυχοθεραπεύτρια) τείνει να διαχειριστεί τα βαθύτερα στρώματα των πραγμάτων και των αισθημάτων, πλειοδοτώντας υπέρ της λογοτεχνίας.

Οι συνευρέσεις, τα σώματα, οι σκοτεινοί ψυχισμοί, οι πτυχές της σεξουαλικότητας, ο φόβος απέναντι στο μυστηριακό γεγονός της αληθινής ερωτικής ένωσης και της συναισθηματικής επαφής (το τραύμα, που εντέλει παριστά την ανεπίδοτη αγάπη κατά την παιδική ηλικία) είναι μερικά από τα βασικά μοτίβα του παρόντος βιβλίου.

Η Ε.Σ. κρατάει με μαεστρία τον ρόλο του παρατηρητή σε μια συνήθως πρωτοπρόσωπη αφήγηση, αποφεύγοντας τις συναισθηματολογίες (με εξαίρεση ίσως το αρχικό κείμενο), προσηλωμένη σε ιδιαίτερες λεπτομέρειες, με τις οποίες πλάθει μεθοδικά τις ατμόσφαιρές της. Πρωταγωνιστής, σχεδόν σε όλα τα διηγήματα, το ίδιο το σώμα, η σάρκα ως πηγή απολαύσεων, λαγνείας, φαντασιώσεων αλλά και τόπος εξουσίας και μέσο χειρισμού του ερωτικού συντρόφου. Και σ' ένα παράλληλο επίπεδο οι θρυμματισμένες ζωές των ηρώων, απώλειες, κατακερματισμοί, ματαιώσεις, ευαισθησίες μεταμφιεσμένες σε σκληρότητα, περιστατικά έμφασης της ψυχικής βίας, τα οποία ζουν με φυσικότητα σε πρώτο πλάνο διεκδικώντας την κατανόησή μας.

Ενα βιβλίο για την περσόνα του μοναχικού σύγχρονου ανθρώπου που καταλήγει έγκλειστος στον εαυτό του, αδυνατώντας να σχετιστεί ουσιαστικά και να εκτεθεί στη διακινδύνευση με το έτερο. Οκτώ κείμενα για τη σαρκική επαφή, τη φαντασίωση, την απελπισία, την ανάγκη, τις ιδιομορφίες των μοναχικών ανθρώπων, τη συναισθηματική ανικανότητα.

**Βιβή Βασιλείου

Αν ήξερα...

εκδόσεις Αστάρτη, σ. 157, 14 ευρώ

Οταν ένα βιβλίο δεν μπορεί να εντάξει στη σκοπιμότητα της αφήγησης και κάποιο αισθητικό διακύβευμα, αισθάνομαι ότι δεν ενδιαφέρει διόλου τη λογοτεχνία. Ωστόσο, τελευταία όλο και πιο συχνά συναντάμε περιπτώσεις ανθρώπων που χρησιμοποιούν τη συγγραφή για να απελευθερωθούν από βασανιστικές εμμονές του παρελθόντος και υπό την έννοια αυτή, η αφήγηση μπορεί να αποτελέσει μια θεραπευτική μέθοδο, ακόμα και τότε που δεν λυτρώνει τον γράφοντα από τα φαντάσματά του αλλά από την επιθυμία του να γίνει συγγραφέας.

Καλλιτέχνης είναι κάποιος που επείγεται να απελευθερωθεί από τις συγκινήσεις του (υποστηρίζει ο, σημαντικότερος ίσως ζωγράφος του 20ού αιώνα, Pablo Picasso). Ολοι μας βέβαια ξέρουμε ότι το ζητούμενο είναι ο «τρόπος» που αυτή η συγκίνηση ενσαρκώνεται (π.χ. ο Picasso έγραψε τα Τέσσερα κοριτσάκια σε απόλυτη σύνδεση με την καλλιτεχνική του συνέπεια). Στο παρόν βιβλίο η ζωγράφος και γλύπτρια Βιβή Βασιλείου, κινούμενη σε μια παράπλευρη αναζήτηση έκφρασης, προσπαθεί να στοιχειοθετήσει μέσω της γραφής τον δικό της συγκινησιακό τόπο, που ωστόσο δεν γίνεται αρκετά γοητευτικός ώστε να μας προσκαλέσει ως αναγνώστες.

Η παιδική ηλικία (με την οποία ασχολείται εδώ η συγγραφέας) αποτελεί ένα κεφάλαιο πολυχρησιμοποιημένο, γι' αυτό και η υποστήριξη μιας ανάλογης θεματολογίας είναι δύσκολη υπόθεση εξαρχής. Το δραματικό πλαίσιο που συνοδεύει το στόρι του βιβλίου (οι φυσικοί γονείς της ηρωίδας που την αφήνουν «στα ξένα χέρια» επ' αμοιβή, η ανάδοχη μητέρα που αποδεικνύεται ατελής άνθρωπος, παρά τις καλές της προθέσεις, το «μυστικό» μιας καταγωγής που έρχεται τελικά στο φως) δεν αξιοποιούνται εις τρόπον ώστε να παραχθούν οι σπινθηρισμοί ενός ολοκληρωμένου λογοτεχνικού σώματος.

Χωρίς να το θέλω, σκέφτομαι το θαυμάσιο βιβλίο της Μαργαρίτας Καραπάνου, Η Κασσάνδρα και ο λύκος, εκεί όπου η παιδική ηλικία χτίζεται ως σύνοψη βιτριολικής έμπνευσης, και όπου η πρωτοτυπία, οι υπερβάσεις, οι ανατροπές (αλλά και η βαθιά γνώση της λογοτεχνίας) προτείνουν όλα όσα λείπουν από την παρούσα αφήγηση.

**Γιάννης Σπαβέρας

Οι πεταλούδες από το Μπαλικπαπάν

εκδόσεις Libro, σ. 197, 12 ευρώ

Ο έρωτας, γι' άλλη μια φορά πολυμήχανος, φέρνει κοντά δύο ανθρώπους από το παρελθόν για να ολοκληρώσουν το παιχνίδι με τον ίδιο τον χρόνο και τη φαντασιακή επένδυση που αποτελεί τον καμβά κάθε ερωτικής ιστορίας. Ο Γιάννης Σπαβέρας έχει ασχοληθεί με πολλά είδη λόγου (ποίηση, μυθιστόρημα, ταξιδιωτικά, νουβέλες). Στο βιβλίο αυτό κατασκευάζει την ελλειπτική εικόνα μιας σχέσης που κάποτε δεν τόλμησε να προχωρήσει στην εκπλήρωση για να μην απομαγευτεί. Ωστόσο, μια τυχαία συνάντηση των δύο εραστών στον συρμό Eurocity 194, με κατεύθυνση την Ελβετία, θα τους υποχρεώσει να πιάσουν το νήμα από την αρχή.

Οι σιδηροδρομικές γραμμές, οι μνήμες, οι ανολοκλήρωτες συναισθηματικές επενδύσεις, οι προσδοκίες, ο παραλληλισμός του κυριολεκτικού ταξιδιού με το ταξίδι της ίδιας της ζωής και την περιπέτεια της ύπαρξης, αποτελούν τον καμβά αυτής της ιστορίας, που διαρκεί όσο και η κίνηση του συρμού. Η σύνδεση των ψυχικών διακλαδώσεων των ηρώων με τις ράγες των τρένων που έχουν πάντα τον ίδιο προορισμό, χωρίς διαφυγή, είναι προφανής. Η ηρωίδα κ. Βάγκνερ, λίγο πριν καταλήξει σε μια κλινική ευθανασίας στη Ζυρίχη, θα πει: Ας αφήσουμε τη ζωή να ταξιδέψει χωρίς πιέσεις, χωρίς επεμβάσεις· δεν μπορούμε να αλλάξουμε τίποτε.

Ο αφηγητής, τρυφερός, απολογητικός, άλλοτε βαθιά λυπημένος, αλλά πάντοτε ποιητικός, με μια ωριμότητα που τείνει να αποκαταστήσει τα ρήγματα του παρελθόντος, διεκδικεί την τελευταία ερωτική χειρονομία που θα του ξαναδώσει πίσω την εύθραυστη ομορφιά μιας φευγαλέας πνοής. «Ζήσαμε πάντοτε αλλού και μόνον όταν κάποιος μας αγαπήσει ερχόμαστε για λίγο», γράφει ο Τάσος Λειβαδίτης (στίχους του οποίου χρησιμοποιεί ο συγγραφέας ως πρόσημο για τους σταθμούς-κεφάλαια του βιβλίου του).

Ενας έρωτας απέναντι ακριβώς από το άλλο του πρόσωπο (τον θάνατο), ο οποίος διεκδικεί, έστω και εκ των υστέρων, την ομορφιά, τη μαγεία, τη φλόγα, την εξιδανίκευση, όλο εκείνο το θαύμα της πρώτης ματιάς που αθανατίζει τις στιγμές.

**Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη

Για την αγάπη των άλλων

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 397, 17,70 ευρώ

Με φόντο την ιστορία της ιταλοκρατούμενης Δωδεκανήσου, η Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη επιχειρεί να αναπαραστήσει μια ολόκληρη εποχή και τα ήθη της, καταγράφοντας τον βίο των ανθρώπων σε σχέση με τον σκληρό αγώνα της επιβίωσης αλλά και τα πανίσχυρα κοινωνικά κατεστημένα, τις αξίες και τις ιεραρχήσεις τους.

Κεντρικό σημείο αναφοράς, το ηφαίστειο στη Νίσυρο, γύρω από το οποίο αναπτύσσονται οι ζωές των κατοίκων, οι συναισθηματικοί δεσμοί και οι αποτυχίες τους, η ερωτική διεκδίκηση, η ματαίωση, η αξιοπρέπεια και η ευθύνη, τα αναβράζοντα πάθη που ζουν μυστικά και υπόκωφα. Οι περσόνες δύο γυναικών, μητέρας και κόρης, οι οποίες βαρύνονται από την ίδια μοίρα μιας αναμονής χωρίς δικαίωση, δεσπόζουν σε αυτό τον καμβά των προσδοκιών και των διαψεύσεων, επαναλαμβάνοντας το κλασικό αρχαιοελληνικό μοτίβο της Πηνελόπης των μετόπισθεν.

Η ρομαντική επένδυση, η ανέφικτη σχέση, η προδοσία αλλά και η θυσία και η απάρνηση, καθώς και το οδυνηρά πικρό θέμα της μετανάστευσης με όλο το πλέγμα των συμβάσεων που την ακολουθούν, είναι δραματουργικά κλειδιά που η συγγραφέας δεν κατορθώνει να τα χρησιμοποιήσει εύστοχα πάντα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Φωνή, δημιουργός κόσμων
Από τις 4:00 στις 6:00
Σκύλος: φίλος του ανθρώπου και πηγή έμπνευσης
Τραγουδίστρια για όλες τις εποχές
Εικαστικά
Οι άνθρωποι του Βλάση Κανιάρη
Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Ο καλός μεταφραστής πρέπει να έχει αυτί μουσικού
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς