Έντυπη Έκδοση

Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο

Rosa Montero

Η ιστορία του Διάφανου Βασιλιά

ιστορικό μυθιστόρημα

μτφρ.: Ντίνα Σιδέρη

εκδόσεις Αγκυρα, σ. 608, 19,50 ευρώ

Η φανταστική ιστορία του Διάφανου Βασιλιά είναι μια αλληγορία για τη δύναμη της αλήθειας να δημιουργεί κόσμους, αλλά και για τη δύναμη του ψέματος να τους ακυρώνει. Ο αλαζόνας πρίγκιπας, ο νάρκισσος, ο μεθυσμένος με εξουσία, χτίζει το βασίλειό του πάνω στο ψέμα, στο αίμα και στην απάτη. Με τη μεγάλη πειθώ που διαθέτει βγάζει τον πατέρα του τρελό, τον φυλακίζει με κωφάλαλους υπηρέτες, και του παίρνει τον θρόνο. Σκοτώνει όποιον ευγενή ή πολεμιστή του αντισταθεί και του κλέβει την περιουσία. Γίνεται πανίσχυρος, αφού μπορεί -με τα λόγια- να κάνει το άσπρο να φαίνεται μαύρο. Μέχρι που μια ημέρα ανακαλύπτει ότι ολόκληρα τμήματα των τειχών εξαφανίζονται. Τα σπαθιά γίνονται αόρατα λίγο πριν οι μονομάχοι επιτεθούν ο ένας στον άλλον. Και σαν να μην έφταναν όλ' αυτά, αρχίζει και ο ίδιος να μετατρέπεται σε ένα άχρωμο ζελέ, δυσδιάκριτο στο ανθρώπινο μάτι, παρ' όλο που βαυκαλίζεται πως είναι ο Ηλιος επί της Γης, ορατός σε όλα τα έμβια όντα. Πηγαίνει στον Δράκοντα, το αρχαιότερο πλάσμα πάνω στη γη, για να του ζητήσει το γιατρικό στη σπάνια πάθησή του, κι εκείνος -όπως η Σφίγγα θέτει ένα αίνιγμα στον Οιδίποδα- τον παγιδεύει, ή τον διευκολύνει, με ένα αίνιγμα: «Οταν με ονομάζεις δεν είμαι πια». Τι είναι; Ο θάνατος; Η ζωή; Ο Ηλιος; Η Σελήνη; Η ανθρώπινη ύπαρξη; Ο κόσμος;

Η βραβευμένη ισπανίδα δημοσιογράφος Rosa Montero συνθέτει ένα αχρονικό φανταστικό μυθιστόρημα με φόντο τον δυτικό Μεσαίωνα, τον οποίο θεωρεί όπως λέει η ίδια (σελ. 593 κ.ε.), ως την πραγματική Αναγέννηση: «Δίχως άλλο, αυτό που αποκαλούμε σήμερα Αναγέννηση δεν είναι άλλο από τα κατάλοιπα του ναυαγίου της πραγματικής και κοινωνικής και πνευματικής αναγέννησης του Μεσαίωνα, που έλαβε χώρα τον 12ο αιώνα και στις αρχές του 13ου. Σε κάτι περισσότερο από εκατό χρόνια, φάνηκε σαν να τρελάθηκε ως διά μαγείας, από μια έκρηξη εκσυγχρονισμού και ελευθερίας. [...] Αυτή η έκρηξη της πρωτο-δημοκρατίας και του συγχρονισμού έλαβε χώρα μέσα σ' ένα θρησκευτικό πλαίσιο, γιατί τότε όλα περνούσαν από τον Θεό και ο αθεϊσμός ήταν αδιανόητος. Και οι χριστιανοί που συνόδεψαν αυτή την επανάσταση ήταν οι Καθαροί, που η ευθυκρισία και ο πολιτισμός τους μού φαίνονται αξιοθαύμαστα. Για έναν αιώνα, περίπου, ο κόσμος έζησε αυτό το όνειρο της προόδου. Κι ύστερα, νίκησε η καταστολή. Ωστόσο, η εξουσία απορροφά πάντα ένα μέρος από αυτό που συντρίβει και αυτό ξαναβλάστησε στην Αναγέννηση: τα κατάλοιπα εκείνης της φωτεινής εποχής». Ιδού λοιπόν μια πρωτότυπη μυθιστορηματική προσέγγιση των «σκοτεινών» χρόνων του Μεσαίωνα. Η συγγραφέας επιλέγει ως motto του βιβλίου της τη ρήση «Το φως θα γεννηθεί από το σκότος...» (Ησαΐας, 58, 10). Κι αυτό δείχνει το στίγμα και την προβληματική της.

Σε αυτό το α-χρονικό (όπως το αποκαλεί η ίδια στη σελ. 595), περιπετειώδες, φανταστικό «ιστορικό» μυθιστόρημα, που ευτύχησε να μεταφραστεί σε ελληνική, λαγαρή λαλιά από την Ντίνα Σιδέρη, η Ρόζα Μοντέρο μάς ξεναγεί σε μια μυθική εποχή, όπου το αλλόκοτο, το αλλοπρόσαλλο και το παράλογο κυκλοφορούν στους δρόμους των ρημαγμένων, από την πανούκλα της βίας, πόλεων της (ανύπαρκτης) τότε Ευρώπης. Μοναχές που ανταλλάσουν ερωτικές επιστολές με τους ηγούμενους άλλων μονών (όπως τα περίφημα γράμματα της Ελοΐζας και του Αβελάρδου), παρενδυτικοί, δίφυλοι ή αμφιφυλόφιλοι ιππότες, ευγενείς και βασιλιάδες, μάγοι και μάντισσες, τρελοί και σαλοί, άγιοι και δαιμονισμένοι παρελαύνουν σε αυτό το αξιοθαύμαστο τσίρκο που ζωντανεύει εμπρός στα μάτια μας χάρη στην απαράμιλλη πεζογραφική τέχνη και τεχνική της έμπειρης δημοσιογράφου. Δεν υπάρχει καμιά απαίτηση ιστορικής ακρίβειας, αφού -ποιητική αδεία- γεφυρώνονται ιστορικά γεγονότα που τα χωρίζουν αιώνες ή συναντιούνται στο χαρτί πρόσωπα που δεν είχαν ποτέ συναντηθεί στον ίδιο τόπο και χρόνο. Ομως αυτό δεν είναι θανάσιμο αμάρτημα για έναν λογοτέχνη που επιδιώκει να ψυχαγωγήσει και να διδάξει τον αναγνώστη του, σκαρώνοντας παραβολές, κι επινοώντας -ή διασκευάζοντας- μύθους με φιλοσοφικές, θρησκευτικές και υπαρξιακές προεκτάσεις.

Αλλά, ας δώσουμε τον λόγο και πάλι στην ίδια τη συγγραφέα, αφού είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικός των προθέσεών της: «Το πιο περίεργο είναι ότι, ενώ ο 12ος αιώνας σηματοδοτεί την αρχή του εκσυγχρονισμού μας, είναι ταυτόχρονα και ένας κόσμος τόσο μακρινός και παράξενος, σαν πλανήτης των Αλιεν. Κι έτσι, πολλές από τις στρεβλές λεπτομέρειες του μυθιστορήματος είναι αυστηρώς αυθεντικές, όπως, για παράδειγμα, η ύπαρξη αυτού του εκκεντρικού ιππότη, του Ούλριχ φον Λίχτενστάιν, ο οποίος, μεταξύ 1227 και 1240, έκανε τις δύο ξακουστές περιοδείες του στην Ευρώπη μεταμφιεσμένος σε Αρθούρο και μετά σε Αφροδίτη, με ψεύτικες κοτσίδες και μ' ένα διχτυωτό με μαργαριτάρια πάνω στον θώρακα. Βέβαιο είναι επίσης ότι ο καημένος ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος προέβη σε πολλές δημόσιες τιμωρίες, ομολογώντας παρά φύσιν αμαρτήματα. Και υπήρχαν πράγματι κάποιοι άρχοντες ντε Αρντρ, και κάποιοι κόμητες ντε Γκινές που πέρασαν πάνω από έναν αιώνα πολεμώντας ο ένας τον άλλον, κάθε μέρα, εκτός κι αν έβρεχε ή έριχνε χαλάζι. Για πολλά χρόνια διάβασα με μεγάλη απόλαυση, πολλά βιβλία μεσαιωνικής ιστορίας που επηρέασαν αναμφίβολα τούτο το μυθιστόρημα» (σελ. 597).

Και λίγα λόγια για την υπόθεση: η κεντρική ηρωίδα αυτής της αφήγησης είναι η Λεόλα, μια χωριατοπούλα στην εφηβεία, η οποία ξεμοναχιάζεται με τον αρραβωνιαστικό της, χωρίς όμως να του επιτρέπει να δρέψει τον ανθό της παρθενίας της -σίγουρα όχι πριν από τον επικείμενο γάμο- και η οποία μετατρέπεται, από φόβο, ανασφάλεια και αγωνία, σε σιδερόφρακτο ιππότη. Βιώνει λοιπόν και τα δύο φύλα -από κοινωνικής, ψυχολογικής, και άλλης πλευράς- και ζει έναν περιπετειώδη βίο, ώσπου, γεμάτη εμπειρίες και γνώσεις, να μπορεί να δει την εποχή της σαν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό, όπου το Φως αντιμάχεται το Σκοτάδι, και η Αλήθεια παλεύει αενάως με το Ψεύδος.

Ενα «πληθωρικό» μυθιστόρημα, που διαβάζεται με κομμένη την ανάσα. Γι' αυτό μην ξεκινήσετε να το διαβάζετε αργά τη νύχτα, αν πρέπει να ξυπνήσετε νωρίς το πρωί για να πάτε στη δουλειά σας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Φωνή, δημιουργός κόσμων
Από τις 4:00 στις 6:00
Σκύλος: φίλος του ανθρώπου και πηγή έμπνευσης
Τραγουδίστρια για όλες τις εποχές
Εικαστικά
Οι άνθρωποι του Βλάση Κανιάρη
Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Ο καλός μεταφραστής πρέπει να έχει αυτί μουσικού
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς