Έντυπη Έκδοση

Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς

Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι σάς συμβουλεύουμε να ακολουθήσετε τα έθιμα ή όλο και κάποια εορταστική συνταγή που θα βρείτε σε όποιο περιοδικό ή εφημερίδα κι αν ανοίξετε αυτές τις μέρες.

Εμείς έχουμε ιδιόρρυθμους φίλους που θα μας ζητήσουν, επειδή ζουν μόνοι και ακριβώς γι' αυτό έρχονται να περάσουν τα Χριστούγεννα μαζί μας, να τους θυμίσουμε τις γεύσεις της παιδικής τους ηλικίας, παρ' όλο που τότε τις απολάμβαναν τα καλοκαίρια: τηγανητές πατάτες, μελιτζάνες, πιπεριές, κολοκυθάκια, αβγά μάτια, χωριάτικη σαλάτα και φέτα χωριστά, με μπόλικο λάδι και ρίγανη. Οσο για τα μελομακάρονα και τα τσουρέκια που θέλουν τα παιδιά, θα τα πάρουμε και φέτος από τη Σουζάνα.

Τι καλά! Μας μένει χρόνος να ταξιδέψουμε μέχρι τον 170, 16ο ακόμα και 15ο αιώνα της ισπανικής λογοτεχνίας, να μεταφράσουμε τραγούδια και ποιήματα για τη γέννηση του Θεανθρώπου και να προλάβουμε να γυρίσουμε για τις γιορτές. Φυσικά, η ποίηση δεν μεταφράζεται, πόσω μάλλον σε χρόνους εφήμερους, γι' αυτό μόνο μια γεύση θα σας δώσουμε και την ευχή «Καλά Χριστούγεννα!».

Γκόμεθ Μανρίκε (1412-1490)

Τραγούδι για να σωπάσει το παιδί1

Σώπαινε, Κύριε,

και Λυτρωτή μας,

δεν θα κρατήσει

ο πόνος σου πολύ.

Σώπαινε, το μικρό μου.

Αγγέλοι τ' ουρανού,

παρηγοριά να δώστε

σε τούτο το παιδάκι

το όμορφο, τον Ιησού.

Ηταν για να 'βρει γιατρειά

και ας του κόστισε ακριβά

εκείνος ο πικρός λαός

αιχμάλωτος στην Αίγυπτο.

*

Χιλ Βιθέντε (1465;-1536;)

Τραγούδι που τραγουδούν οι αγγέλοι για να μην κλαίει ο μικρός Χριστός2

Θεέ και Λυτρωτή μας, νάνι να

μην κλαίς μη δίνεις πόνο, νάνι νάνι / στην Παναγιά Παρθένο / που σε γέννησε! / Παιδί, γιε του Θεού μας, νάνι να, / γιε του πατρός των πάντων, νάνι νάνι, / άσε τα δάκρυά σου, νάνι να: / η μάνα σου δεν κλαίει, νάνι νάνι, / σε γέννησε χωρίς ωδίνες, νάνι να. / Τη λύπη μην της δίνεις, νάνι να! / Είσαι παιδάκι ακόμα, νάνι νάνι. / Θεέ και Λυτρωτή μας, νάνι να / μην κλαίς μη δίνεις πόνο, νάνι νάνι / στην Παναγιά Παρθένο που σε γέννησε!

Χουάν δελ Ενθίνα (1469;-1529;)

Τραγούδι προς τους τρεις Μάγους3

Ω, βασιλιάδες άγιοι που ήρθατε / τον ύψιστο να δείτε Βασιλιά / τα δώρα σας που του χαρίσατε / σημάδια πως αναγνωρίσατε / τη γέννηση του Θεανθρώπου. / Για την υπόσταση τη θεία ο λίβανος / και ο χρυσός γιατ' είναι Βασιλιάς / κι η σμύρνα που θνητός γεννήθηκε, / σε κείνο το φτωχό που κρύφτηκε / κατώφλι, ο θησαυρός του κόσμου. / Μεγάλα σάς αξίζουν τώρα στέμματα / που υπηρετήσατε έτσι το Θεό: / τα δώρα σας που του χαρίσατε / σημάδια πως αναγνωρίσατε / τη γέννηση του Θεανθρώπου.

Βιγιανθίκο4

Εδώ, βοσκέ, να 'ρθεις

το Λυτρωτή να δεις.

Εδώ να ρθεις, Μινγκίγιο,

παράτα το κοπάδι

και πάρε το σουραύλι,

την γκλίτσα, το ταγάρι,

ατρόμητοι να βγούμε

το Λυτρωτή να δούμε.

Μ' αν δώρο δεν κρατάμε

εμείς δεν προχωράμε

αλλά τι να του πάμε;

Για πες, Γιοριέντε, εσύ:

τι πάει πιο πολύ

σε τέτοιο Λυτρωτή;

Εγώ δεν ξέρω άλλα

μα βούτυρο και γάλα,

μαντίλιες αρκετές

να έχει για φασκιές,

μ' αγάπη θέλω εγώ

τον Λυτρωτή να δω.

Αγιος Ιωάννης του Σταυρού (1542-1591)

(Της Γέννησης)5

Οταν το πλήρωμα του χρόνου

είχε έρθει για να γεννηθεί

εξήλθε από τον θάλαμό του,

ωσάν νυμφίος που κρατεί

στα χέρια του τη σύζυγό του,

ο που τον έφερε στη γη

μητέρα κεχαριτωμένη,

που μες σε φάτνη σε παχνί

τον έβαλε να τον ζεσταίνει

των ζώων η αναπνοή

εκεί που άνθρωποι κι αγγέλοι

τραγούδαγαν όλοι μαζί

γιορτάζοντας τον αρραβώνα

που είχε κιόλας τελεστεί,

να κλαίει ο Θεός ακόμα

συνέχιζε μες στο παχνί

όπου είχε φέρει τα στολίδια

η σύζυγος για τη γιορτή

του αρραβώνα κι όπου η μάνα

κοιτούσε μ' έκπληξη βουβή

μιαν αλλαγή να συντελείται

η πιο παράξενη αλλαγή:

μ' ανθρώπου κλάμα ο Θεός

και με χαρά ο άνθρωπος.

Λουίς δε Γκόνγκορα (1561-1627)

Στη γέννηση του Κυρίου ημών Χριστού [1621]6

Επεσε ένα γαρίφαλο

από το στήθος της Αυγής:

τι δόξα δέχτηκε το άχυρο

που πάνω του έπεσε!

Οταν σιωπή κατείχε

τα πάντα επί της γης,

στεφανωμένη με τους πάγους

βασίλευε η κρύα νύχτα,

και στην ηγεμονία

του πιο σκληρού σκοταδιού,

έπεσε ένα γαρίφαλο

Με μόνο ένα γαρίφαλο ζωσμένη,

αυγή ωραία, η Παρθένος

τον έφερε στον κόσμο

κι απόμεινε όπως πριν ολάνθιστη·

και στην πορφύρα την πεσμένη

το άχυρο μονάχα έμεινε πιστό.

Το άχυρο που αξιώθηκε

παρά τα τόσα χιόνια

να δει στα ελαφρά του χέρια

αυτή τη θεία ροδαυγή,

στην κλίνη έγινε λινό

χρυσάφι μες στη φάτνη.

Λόπε δε Βέγα (1562-1635)

Οι βοσκοί της Βηθλεέμ [1612]7

Η κόρη όπου κεχαριτωμένη

την έλεγε ο άγγελος μια μέρα

και της ανάγγελνε να περιμένει / ότι Θεού θα γίνονταν μητέρα, / σ' ένα παχνί τον βλέπει τον κοιτάζει / να κλαίει με τρυφερά τα δάκρυά του, / το να 'ναι άνθρωπος τον αναγκάζει / να 'χει τα βάσανα τ' ανθρωπινά του. / «Τι έχεις, Ιησού Χριστέ γλυκέ μου;» / σκύβει του λέει η όμορφη κοπέλα / «τόσο νωρίς, ματάκια μου, έχεις νιώσει / της φτώχειας μου τον πόνο και την τρέλα; / Δεν έχω ούτε παλάτι ούτε σπίτι / να σε δεχτώ εκεί μ' όσα σου πρέπουν / την αγκαλιά μου έχω και τα στήθη / να κανακεύουν σε και να σε τρέφουν. / Δεν έχω, δεν μπορώ, αγάπη μου, άλλο / γιατί αν μπορούσα στη ζωή ετούτη

ο ουρανός σου, ξέρεις, ο μεγάλος / θα ζήλευε τα τόσα μου τα πλούτη». / Το βρέφος λέξη δεν της λέει καμία / τη γλώσσα δεν σαλεύει την αγνή του, / αν κι είναι η τεράστια σοφία / του αιωνίου του πατρός δική του, / μα την απάντηση αποκαλύπτει / μες στης Παρθένου την ψυχή κι εκείνο / τα μάτια του τ' αστέρια του καλύπτει / στην αγκαλιά της μ' όνειρο και ύπνο. / Και τότε εκείνη κάνει τη φωνή της / πιο απαλή πιο τρυφερή πιο θεία / έτσι που σταματά μπρος στη δική της / και τ' ουρανού ακόμα η μελωδία:

Αγγέλοι που δοξαστικά / στις φοινικιές γυρνάτε, / κρατήστε λίγο τα κλαδιά. / ο γιόκας μου κοιμάται. / Στις φοινικιές της Βηθλεέμ / που σειούνται και λυγίζουν / απ' τους τρελούς αέρηδες / που γύρω τους σφυρίζουν: / μην κάντε τόσο σαματά / και μη φτεροκοπάτε: / κρατήστε λίγο τα κλαδιά, / ο γιόκας μου κοιμάται. / Ας είναι του Θεού παιδί / κατά γραφή και γράμμα / κουράστηκε να κλαίει στη γη· / το τρυφερό του κλάμα / να σταματήσει μια σταλιά, / αγγέλοι μου, βοηθάτε: / κρατήστε λίγο τα κλαδιά, / ο γιόκας μου κοιμάται. / Σκληροί της νύχτας παγετοί / το έχουν περιζώσει· / πού να βρω ρούχο και σκουτί / το κρύο να γλιτώσει; / Αγγέλοι του Θεού γλυκά / εκεί καθώς πετάτε / κρατήστε λίγο τα κλαδιά, / ο γιόκας μου κοιμάται.

1,2. Cancionero y romancero esp'anol, φιλολογική έκδοση D'amaso Alonso, SALVAT, Εστέγια (1982)

3,4. Juan del Encina, Poes£a l£rica y cancionero musical, φιλ. έκδοση R. Ο. Jones και Carolyn R. Lee, CASTALIA, Μαδρίτη (1972)

5. San Juan de la Cruz, Poes£a, φιλ. έκδοση Domingo Yndur'ain, CATEDRA, Μαδρίτη (1984)

6,7. Poes£a l£rica del Siglo de Oro, φιλ. έκδοση El£as L. Rivers, CATEDRA, Μαδρίτη (1985)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Φωνή, δημιουργός κόσμων
Από τις 4:00 στις 6:00
Σκύλος: φίλος του ανθρώπου και πηγή έμπνευσης
Τραγουδίστρια για όλες τις εποχές
Εικαστικά
Οι άνθρωποι του Βλάση Κανιάρη
Κριτική βιβλίου
Ψυχοσυναισθηματικές πλεύσεις
Οι πρώτες αντηχήσεις
Στολίζοντας το σκοτάδι
Η βουλιμική ενέργεια του Ορσον Γουέλς
Αγάπη για την ποίηση
Εκλιπαρώντας τη μνήμη
Παίδων και εφήβων μύθος στην Ελλάδα
Το ζέον ρήμα
Γελώντας μπροστά στην έλλειψη νοήματος
Παιγνιώδης παραμυθική Νέκυια
«Ο χρόνος είναι το μόνο που έχουμε»
Σώματα και πεταλούδες για την αγάπη των άλλων
Το ψέμα ακυρώνει τον κόσμο
Στο τέλος μιας μεγάλης διαδήλωσης ή μιας μεγάλης ελπίδας
Οι Κώδικες της Κρήτης και οι σπουργίτες των πεζοδρομίων
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Ο καλός μεταφραστής πρέπει να έχει αυτί μουσικού
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς