Έντυπη Έκδοση

Από τη Σαπφώ, στη Γη της Επαγγελίας ή στο Φανάρι

Ερωτες στον Παράδεισο

Σαπφώ

Ποιήματα

επιλογή-μτφρ.: Τασούλα Καραγεωργίου, εκδ. Γαβριηλίδης, σ. 96

Δεν λέω κάτι καινούργιο υποστηρίζοντας ότι η αξία των κλασικών συγγραφέων αποκαλύπτεται στη μετάφρασή τους. Μια δύσκολη αναμέτρηση με το πρωτότυπο, που ιδιαίτερα στους αρχαίους λυρικούς και τραγικούς ποιητές πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στο παλιό και στο σύγχρονο. Η Τασ. Καραγεωργίου, που είναι ποιήτρια και φιλόλογος και αντιμετωπίζει με ευαισθησία την ελληνική γραμματεία, αρχαία και νέα, μας προσφέρει μια νέα απόδοση των ποιημάτων και θραυσμάτων της Σαπφούς ισορροπώντας θαυμάσια ανάμεσα σ' αυτές τις δύο τάσεις. Είναι ένα είδος στοιχήματος, χάρη στο οποίο ανανεώνεται η σχέση μας με τη γλώσσα και τις εικόνες-μεταφορές της αρχαίας ποίησης, καθιστώντας την ποίηση αυτή -26 χρόνια μετά την απόδοση του Ελύτη- αληθινή και ζωντανή.

«Αυτά τα ρόδα άγγιξε η Σαπφώ», γράφει. «Επικεφαλής μιας ποιητικής συντεχνίας μουσοπόλων γυναικών, κατάφερε να αιχμαλωτίσει τους πιο αρμονικούς ήχους από το υπόγειο ποτάμι μιας πανάρχαιης παραδοσιακής ποίησης και να τους μετατρέψει σε μελωδία εξαίσια, που συνεχίζει ακόμα και σήμερα το πτερόεν ηδύφωνο ταξίδι της απ' το νησί της Μυτιλήνης, του τέλους του 7ου αιώνα και των αρχών του 6ου αιώνα π.Χ. στα πέρατα του τόπου και του χρόνου».

Το βιβλίο που παρουσιάζει το αρχαίο κείμενο και δίπλα τη μετάφρασή του, ακολουθεί ξένες φιλολογικές εκδόσεις των έργων της Σαπφούς και χωρίζεται σε τρία μέρη: 1) [τα εκτενή] ποιήματα, 2) τα επιθαλάμια και 3) τα αποσπάσματα στίχων της που βρέθηκαν σε βιβλία διαφόρων συγγραφέων μεταγενέστερης εποχής. Η μεταφράστρια στην απόδοση των στίχων αλλά και της μετρικής της αρδεύει από τον πλούτο της γλώσσας μας και της ποιητικής μας παράδοσης χρησιμοποιώντας λέξεις της καθαρεύουσας όσο και της δημοτικής. Προσεγμένη είναι επίσης η επιλογή των επιθέτων της, ενώ σε πολλά σημεία μας θυμίζει το δημοτικό τραγούδι.

Στις σελίδες των Σχολίων της που ακολουθούν στο τέλος, μας αποκαλύπτει κοινά σημεία που συνδέουν τους στίχους της λέσβιας ποιήτριας με τους ανώνυμους τραγουδιστές των δημοτικών μας τραγουδιών, επιβεβαιώνοντας έτσι την αδιάπτωτη συνέχεια της αρχαίας ελληνικής ποίησης με τη μεσαιωνική και τη σύγχρονη.

Γκυ Γκοφέτ

Η ζωή της Επαγγελίας

ποίηση, εκδ. Απειρον-Λαγουδέρα, σ. 120

Ο,τι κι αν λέγεται, όσο κι αν δηλώνεται ο θάνατος της ποίησης στις μέρες μας, τόσο κάθε τρεις και λίγο θα συναντάμε έναν άγνωστό μας ποιητή να μας αιφνιδιάζει και να μας γοητεύει. Αυτή τη φορά είναι ο γαλλόφωνος ποιητής του Βελγίου Γκυ Γκοφέτ, που τον ανακάλυψε το φιλέρευνο πνεύμα του Μάριου Ηλιάννη (φιλολογ. ψευδώνυμο του Ι. Ιορδανίδη, ηθοποιού, συγγραφέα, μεταφραστή κι εκδότη), για να μας τον παραδώσει στη γλώσσα μας στο ιδιαίτερα φροντισμένο βιβλίο του εκδοτικού του οίκου. Ο Γκυ Γκοφέτ έχει εκδώσει 15 ποιητικές συλλογές στη Γαλλία, ορισμένες από τις οποίες τιμήθηκαν με βραβεία, και κυκλοφορούν στην έγκυρη σειρά της ποίησης στις εκδόσεις Γκαλιμάρ, όπου κι εργάζεται. Υστερα από ένα σύντομο βιογραφικό και βιβλιογραφικό σημείωμα ακολουθεί, εν είδει προλόγου, η μαρτυρία της προσωπικής γνωριμίας του μεταφραστή με τον ποιητή και ακολουθούν τα μεταφρασμένα ποιήματα. Η συλλογή χωρίζεται σε τρία μέρη και το καθένα απ' αυτά σε υποενότητες, οι οποίες στο σύνολό τους είναι δέκα. Ποίηση εξομολογητική, παγανιστική αλλά και υπαρξιακή, σε κάθε της σημείο υμνεί τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις της, βομβαρδίζοντας τον αναγνώστη με πρωτότυπες μεταφορές και έντονες εικόνες. Χαρακτηριστικά που εντοπίζονται στο έργο των νεοσυμβολιστών ποιητών. Η μετάφραση, που αποτελεί έκφραση εκτίμησης του μεταφραστή προς τον ποιητή, έχει αρκετές ωραίες στιγμές. Θα περιμένουμε κι ένα δεύτερο βιβλίο του ποιητή.

Ευάγγελος Γαλάνης

«Εκ Φαναρίου» Τα ανάγραπτα της Πόλης, Επιγραφές

εκδ. Μίλητος, σ. 212

Ο εκδοτικός οίκος Μίλητος ειδικεύεται στην εκτύπωση και κυκλοφορία καλλιτεχνικών εκδόσεων υψηλής ή συλλεκτικής αξίας πάνω σε θέματα ιδιαίτερης ελληνικής ευαισθησίας. Το παρόν πόνημα είναι μια συλλογή, ακριβέστερα: η συλλογή όλων των επιγραφών που έχουν χαραχθεί στις εκκλησίες, στα μοναστήρια και γενικά στα κτίσματα που ανήκουν στο Ελληνικό Πατριαρχείο. Επιγραφές που συντάχτηκαν από τον συγγραφέα, μητροπολίτη Πέργης, (Αττάλεια), Ευάγγελο Γαλάνη.

«Η επιγραφή δεν είναι οπωσδήποτε και επίγραμμα. Το επίγραμμα αγκαλιάζει την επιγραφή. Και η επιγραφή εισχωρεί στο επίγραμμα», σημειώνει στο εισαγωγικό του σημείωμα που τιτλοφορεί «Είσοψη». Και συνεχίζει: «Οι επιγραφές μου δανείζονται την πλοκή τους και σοβαρεύονται μπροστά στη γραμματολογική τους σύμπραξη. Και το ειδικότερο, δεν γενικεύουν το σύνθεμά τους. Οφείλουν να το περιορίσουν στο θέμα τους. Και να το προσωποποιήσουν. Σε σημείο ώστε να γίνονται αναθηματικές».

Η συλλογή περιέχει 46 επιγραφές που χαράχτηκαν με την ευκαιρία θεμελίωσης και εγκαινίων διαφόρων κτηρίων. Από τις 46 αυτές επιγραφές, οι δύο πρώτες χαράχτηκαν επί πατριαρχίας Δημητρίου (1989) και οι υπόλοιπες 42 επί πατριαρχίας Βαρθολομαίου (1991). Στην αριστερή σελίδα παρατίθεται συνοπτική ιστορία του κτίσματος, στη δεξιά, η ακριβής χαρακτική αναπαράστασή του από τον Ακύλα Μήλλα ή από τον Γ. Δούσμανη και τον Γ. Αλέξανδρου. Ακολουθεί στην επόμενη 3η σελίδα, αριστερά, η καλλιτεχνική αναγραφή της επιγραφής και δεξιά (4η σελ.), τυπωμένη απλά, ώστε να μπορεί απρόσκοπτα να τη διαβάζει ο αναγνώστης.

Εκτός από τις ενδοπατριαρχικές επιγραφές του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τις επιγραφές πατριαρχικών και σταυροπηγιακών μονών, τις επιγραφές των ιερών ναών της Αρχιεπισκοπής Κων/πόλεως, υπάρχουν και αυτές που χαράχτηκαν σε ναούς και χώρους εκκλησιαστικούς σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Η γοητεία της ιδιότυπης γλώσσας τους (ένα κράμα αρχαιοπρεπών και βυζαντινών ελληνικών σε επιμέλεια αρχιμ. Ευδ. Καρακουλάκη), η πιστή αναπαραστατική απόδοση των κτισμάτων σε ασπρόμαυρο σχέδιο μέσω της εξαιρετικής τέχνης των καλλιτεχνών που προαναφέραμε, προσδίδει στο βιβλίο μια ιστορική και καλλιτεχνική αξία. Η απουσία μετάφρασης των επιγραφών αυτών σε σύγχρονα ελληνικά ίσως να καθιστά το βιβλίο δύσληπτο στους νεαρούς νεοέλληνες (ενδεχομένως και στους νοελληνιστές αναγνώστες και μελετητές της λογοτεχνίας και της ιστορίας μας). Ελπίζουμε σε επανέκδοση του βιβλίου να συμπεριληφθούν και οι μεταφράσεις τους. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Γυναίκες τύπου μπονσάι
Θραύσματα Μνήμης και Ιστορίας
Οι Ινκας μας δείχνουν τα ποιήματά τους
Ακανθώδη ερωτήματα για κάθε εποχή
Τρεις ευτυχείς στιγμές της Μικρής Αρκτου
Δημοκρατία ή καπιταλισμός; Το θανάσιμο δίλημμα
Ποίηση και εικόνα
Βιβλία από την Κρήτη για όλο τον κόσμο
Με τα φαντάσματα ή τις σκιές της βιβλιοθήκης
Το περίστροφο του Μαγιακόφσκι φωτίζει τρεις νέους έλληνες ποιητές
Ενα βιβλίο - μία (ή πολλές) ιστορία
Βιβλία σε στόματα λεόντων τις γιορτές
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Γυναίκες τύπου μπονσάι
Θραύσματα Μνήμης και Ιστορίας
Οι Ινκας μας δείχνουν τα ποιήματά τους
Ερωτες στον Παράδεισο
Ακανθώδη ερωτήματα για κάθε εποχή
Τρεις ευτυχείς στιγμές της Μικρής Αρκτου
Δημοκρατία ή καπιταλισμός; Το θανάσιμο δίλημμα
Ποίηση και εικόνα
Βιβλία από την Κρήτη για όλο τον κόσμο
Με τα φαντάσματα ή τις σκιές της βιβλιοθήκης
Το περίστροφο του Μαγιακόφσκι φωτίζει τρεις νέους έλληνες ποιητές
Ενα βιβλίο - μία (ή πολλές) ιστορία
Βιβλία σε στόματα λεόντων τις γιορτές
Συνέντευξη: Γιώργος Αλισάνογλου
Εκδόσεις ΣΑΙΞΠΗΡΙΚόΝ, Θεσσαλονίκη
Η τρίτη ανάγνωση
Αγαθόν το εξομολογείσθαι
Litteraterra
Ενα περιοδικό στη Γη της Λογοτεχνίας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ανοίγοντας τις πόρτες με τα μουσικά κλειδιά
Αξιος του ονόματός του
Άλλες ειδήσεις
Στο δυνατό φώς των πρώτων εντυπώσεων
Μάθημα Ελπίδας στο Πανεπιστήμιο;
Καρτ ποστάλ Πρωτοχρονιά 2011
Ημιτελικός
Είναι στενόμυαλοι και αλαζόνες οι βραβευμένοι βρετανοί συγγραφείς
Κυοφορούμε τους νεκρούς για να υπάρξουμε απ' αυτούς
Οταν έρχονται τα σύννεφα