Έντυπη Έκδοση

Είναι στενόμυαλοι και αλαζόνες οι βραβευμένοι βρετανοί συγγραφείς

Μπορεί ορισμένα ονόματα συγγραφέων να είναι ηχηρά στον λογοτεχνικό κόσμο, ωστόσο ο Gabriel Josipovici, επιφανής ακαδημαϊκός, διακηρύσσει ότι σημαντικοί σύγχρονοι βρετανοί συγγραφείς, όπως ο Salman Rushdie,ο Ian McEwan και ο Julian Barnes, δεν αξίζουν τις τιμές που απολαμβάνουν.

Με ειλικρινή κριτική διάθεση, ο Gabriel Josipovici, ο πρώην καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, χαρακτήρισε ρηχά τα έργα σημαντικών εκπροσώπων του σύγχρονου αγγλικού μυθιστορήματος. Τόνισε μάλιστα ότι οι συγγραφείς αυτοί συμπεριφέρονται σαν μαθητούδια, τα οποία έχουν την τάση να επιδεικνύονται. Κατά την άποψή του, πρόκειται για άτομα που δεν διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τις ικανότητες και τις φιλοδοξίες.

Ο Josipovici υποστηρίζει στην εφημερίδα Guardian ότι δεν μπορεί να καταλάβει και θεωρεί μυστήριο πώς τέτοιοι συγγραφείς κέρδισαν τόσα πολλά βραβεία, και προσθέτει: «Το κοινό δεν έχει παιδεία και άγεται και φέρεται από τα ΜΜΕ, τα οποία διαμορφώνουν την άποψη για το τι είναι μεγάλη τέχνη».

Αυτήν την τοποθέτηση την ασπάζονται και άλλοι κριτικοί, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι τα τελευταία έργα των Martin Amis, McEwan και Rushdie απουσιάζουν ηχηρά από τη μεγάλη λίστα των Βραβείων Booker, η οποία ανακοινώθηκε πρόσφατα.

«Ζούμε σε μια πολύ στείρα εποχή», συνεχίζει ο Josipovici, «και το σύγχρονο αγγλικό μυθιστόρημα είναι βαθύτατα απογοητευτικό, καθώς οι δεσμοί του με το έργο των πρωτοπόρων μοντερνιστών είναι αδύναμοι». Και συνεχίζει: «Διαβάζοντας Barnes, όπως και πολλούς άλλους συγγραφείς της γενιάς του, τον Martin Amis, τον McEwan, έχω την αίσθηση ότι ο κόσμος μας, αλλά και εγώ ο ίδιος, έχουμε φτωχύνει, έχουμε γίνει μικροί και ασήμαντοι. Η ειρωνεία που πρώτα έφερνε χαμόγελο, η ακρίβεια της γλώσσας που δημιουργούσε κάποτε ικανοποίηση, ο κυνισμός που παλιά χρησιμοποιούνταν μόνο και μόνο για να στηλιτευτούν οι μεγάλες βλέψεις, στο τέλος αποδεικνύονται ότι δεν είναι τίποτε άλλο παρά στοιχεία που περιορίζουν, που εκφράζουν τον φόβο να ανοιχτεί κανείς στον κόσμο.

«Αναρωτιέμαι, ωστόσο», συνεχίζει, «πώς προήλθε αυτή η μικροαστική ανησυχία, αυτός ο τρόμος ότι θα χάσεις τον αυτοέλεγχο, αυτή η μαθητική τάση να καυχιέσαι και να προκαλείς. Τέτοια αρνητικά στοιχεία παρουσιάζονται λιγότερο στην ιρλανδική, αμερικανική, αλλά και ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Το μυθιστόρημα του Laurence Sterne, Tristram Shandy, ένα έργο του 18ου αιώνα, παραμένει πιο πρωτοποριακό από την αποκαλούμενη πρωτοπορία της εποχής μας», προσθέτει ο Josipovici. «Ο Salman Rushdie παίρνει από τον Sterne όλα τα έξυπνα "κλειδιά", χωρίς να διακρίνει το σκότος που υποβόσκει. Ετσι, νιώθει κανείς ότι ο Rushdie επιδεικνύει περισσότερο, παρά προσφέρει την αίσθηση αυθεντικής διερεύνησης».

Ο Josipovici, που τον τελευταίο καιρό εργάζεται ως ερευνητής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Sussex, ελπίζει ότι οι κριτικές, οι οποίες συγκροτούν το υπό έκδοση βιβλίο με τον τίτλο «Τι συνέβη με τον Μοντερνισμό;», θα προκαλέσουν εκτενείς συζητήσεις σχετικές με την αξιολόγηση της σύγχρονης αγγλικής λογοτεχνίας.

Συνεχίζει να μας λέει ότι, ενώ σπουδαία μυθιστορήματα ασχολούνται με σύνθετα γεγονότα που δεν γίνονται κατανοητά από τους χαρακτήρες, αλλά και από τον αναγνώστη, πάρα πολλά σύγχρονα έργα ακολουθούν παραδοσιακή πλοκή με καλοφτιαγμένο τέλος.

Μάλιστα, αναφερόμενος σε αποφοίτους του φημισμένου Τμήματος Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστημίου East Anglia, όπως στον McEwan, ο Josipovici σημειώνει: «Ολοι αυτοί διηγούνται καλοστημένες ιστορίες, αλλά το πιο δυσάρεστο είναι ότι το προσεκτικό στήσιμό τους μου φαίνεται ρηχό».

Ξεχωρίζει ο Josipovici το βιβλίο του McEwan The Comfort of Strangers (Η παρηγοριά των ξένων), μια ιστορία για τις εμμονές, το οποίο διαβάζεται εύκολα, μολονότι από αυτό απουσιάζουν η έννοια του πεπρωμένου και κόσμοι που υποδεικνύονται, αλλά που βρίσκονται πέρα από τις λέξεις. Κάτι που βλέπουμε στα έργα του Proust και του Henry James. «Το μυθιστόρημα του McEwan το διαβάζει κανείς για να περάσει τον χρόνο του», λέει και συμπληρώνει: « Τέτοια μυθιστορήματα στερούνται οράματος και έχουν περιορισμένους ορίζοντες. Οταν διαβάζει κανείς αυτού του είδους βιβλία στο τέλος αναρωτιέται: "Και λοιπόν;" Ενώ πόσο διαφορετικά είναι τα πράγματα εξαιτίας της ταραχής που νιώθεις όταν διαβάζεις τη νουβέλα του Herman Melvill Bartleby ή το μυθιστόρημα του William Golding The Inheritors (Οι κληρονόμοι)».

Και συνεχίζει παραπέμποντας στο έργο του V.S. Naipul με τον τίτλο Guerrillas (Αντάρτες), μια ιστορία που γράφτηκε το 1975 για την αποικιοκρατία, και η οποία, αν και είναι λεπτά επεξεργασμένη για να μην αποκαλυφθούν τα κρίσιμα σημεία, δεν θα μας προκαλούσε να την ξαναδιαβάσουμε. Συμπληρώνει, επίσης, ότι τα έργα του Barnes αποπνέουν υπεροψία που μειώνει την ποιότητά τους.

Μάλιστα, ο Josipovici επεκτείνει την κριτική του και στον Philip Roth, ένα από τα «τέρατα» της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας.

«Παρ' όλο το παιγνιώδες ύφος του, που είναι αδέξιο ακόμα και στις καλύτερες στιγμές, ο Roth ποτέ δεν αμφιβάλλει για την αξία της δουλειάς του ή για την ικανότητά του να ανακαλύπτει την κατάλληλη για τις απαιτήσεις του γλώσσα. Ετσι, μπορεί τα έργα του να είναι ευχάριστα, προκλητικά, αλλά μόνο στον βαθμό που η καλή δημοσιογραφία μπορεί να είναι ευχάριστη και προκλητική. Επιπλέον, ενώ όσοι γράφουν σαν τον Κάφκα βασανίζονται από έλλειψη αυτοπεποίθησης, οι σύγχρονοι μιμητές του είναι αλαζονικοί και αυτάρεσκοι, και αυτό είναι ελαφρώς δυσάρεστο».

The Guardian, 28 Ιουλίου 2010

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Γυναίκες τύπου μπονσάι
Θραύσματα Μνήμης και Ιστορίας
Οι Ινκας μας δείχνουν τα ποιήματά τους
Ερωτες στον Παράδεισο
Ακανθώδη ερωτήματα για κάθε εποχή
Τρεις ευτυχείς στιγμές της Μικρής Αρκτου
Δημοκρατία ή καπιταλισμός; Το θανάσιμο δίλημμα
Ποίηση και εικόνα
Βιβλία από την Κρήτη για όλο τον κόσμο
Με τα φαντάσματα ή τις σκιές της βιβλιοθήκης
Το περίστροφο του Μαγιακόφσκι φωτίζει τρεις νέους έλληνες ποιητές
Ενα βιβλίο - μία (ή πολλές) ιστορία
Βιβλία σε στόματα λεόντων τις γιορτές
Συνέντευξη: Γιώργος Αλισάνογλου
Εκδόσεις ΣΑΙΞΠΗΡΙΚόΝ, Θεσσαλονίκη
Η τρίτη ανάγνωση
Αγαθόν το εξομολογείσθαι
Litteraterra
Ενα περιοδικό στη Γη της Λογοτεχνίας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ανοίγοντας τις πόρτες με τα μουσικά κλειδιά
Αξιος του ονόματός του
Άλλες ειδήσεις
Στο δυνατό φώς των πρώτων εντυπώσεων
Μάθημα Ελπίδας στο Πανεπιστήμιο;
Καρτ ποστάλ Πρωτοχρονιά 2011
Ημιτελικός
Είναι στενόμυαλοι και αλαζόνες οι βραβευμένοι βρετανοί συγγραφείς
Κυοφορούμε τους νεκρούς για να υπάρξουμε απ' αυτούς
Οταν έρχονται τα σύννεφα