Έντυπη Έκδοση

Ανοίγοντας τις πόρτες με τα μουσικά κλειδιά

Από τις πιο συχνές απορίες της εποχής μας είναι το «πώς θα καταφέρουμε να ανοίξουμε κάποια πόρτα», για να ξεπεράσουμε εμείς ή κάποιος από τους δικούς μας τη δύσκολη κατάσταση που βιώνουμε, όχι μόνο στα οικονομικά, αλλά σχεδόν σε όλα τα επίπεδα της δραστηριότητάς μας, όπου λες και έχουν συσσωρευτεί τα προβλήματα πολλών ετών και κάποιος αποφάσισε να ανοίξει την κερκόπορτα και να μας τα παρουσιάσει όλα μαζεμένα οδηγώντας μας, κανείς δεν ξέρει μέχρι πότε, σε αδιέξοδο.

Η επιλογή τού να ανοίξει κάποιος τη σωστή πόρτα, την κατάλληλη στιγμή, σίγουρα δεν είναι ιδιαίτερα εύκολη και απαιτεί, μεταξύ άλλων, και αρκετή τύχη, αφού το να οδηγηθεί κάποιος στον Παράδεισο ή στην Κόλαση, πολλές φορές είναι θέμα στιγμιαίας επιλογής.

Στο τραγούδι, διάσημοι έγιναν οι Doors που εμπνεύστηκαν το όνομά τους από το βιβλίο του Aldous Huxley Οι πύλες της ενόρασης. Ο Huxley, με τη σειρά του, είχε εμπνευσθεί τον τίτλο από το βιβλίο τού William Blake The Marriage Of Heaven and Hell.

Στα δικά μας ξεχωρίζει βέβαια το τώρα που φεύγω Απ' τη ζωή ή, όπως έγινε πιο γνωστό, Δυο πόρτες έχει η ζωή, σε στίχους της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, από το 1958, με ερμηνευτή τον Στέλιο Καζαντζίδη, ο οποίος μέσα από τους στίχους του περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, το πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει η ζωή μας σε μια στιγμή: Εκεί που πάω δεν περνά το δάκρυ και ο πόνος,

τα βάσανα και οι καημοί εδώ θα μείνουν στη ζωή κι εγώ θα φύγω μόνος.

Ολα είναι ένα ψέμα...

Δυο πόρτες έχει η ζωή, άνοιξα μια και μπήκα, σεργιάνισα ένα πρωινό

κι ώσπου να 'ρθει το δειλινό από την άλλη βγήκα.

Μερικά χρόνια αργότερα, το 1961, πάλι ο Στέλιος εκλιπαρούσε την αγαπημένη του στο Την πόρτα μη μου κλείνεις: Την πόρτα μη μου κλείνεις, άνοιξε μέσα για να μπω

κι απ' έξω μη μ' αφήνεις. Οπως οι στάλες της βροχής βρέχουνε το κορμί μου

και το πικρό το δάκρυ μου ποτίζει την ψυχή μου.

Την πόρτα μη μου κλείνεις, το σφάλμα μου συγχώρεσε και μη με κατακρίνεις.

Από τότε μέχρι το πρόσφατο Ο τελευταίος να κλείσει την πόρτα του Κώστα Λειβαδά, λίγα πράγματα έχουν ουσιαστικά αλλάξει: Αν η καταιγίδα δεν με ξεκάνει, η κυβέρνηση τότε θα το κάνει, είναι η άποψη του Λειβαδά γι' αυτά που συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας.

Πολλά δράματα έχουν εξελιχθεί ύστερα από ένα βραδινό χτύπημα στην πόρτα. Μερικά από αυτά θα είχε στη σκέψη του ο Νίκος Γκάτσος όταν έγραφε τον στίχο για ένα από τα πρώτα τραγούδια του Δήμου Μούτση, το 1968, Μη μου χτυπάς τα μεσάνυχτα την πόρτα, για τον Σταμάτη Κόκοτα: Μη μου χτυπάς τα μεσάνυχτα την πόρτα, μη μου μιλάς, να σ' ακούσω δεν μπορώ,

Αν μ' αγαπάς, μη γυρίζεις πίσω, άσε να κρατήσω τον πόνο συντροφιά.

Πιο προσγειωμένος, ο Μάνος Ελευθερίου δύο χρόνια αργότερα είχε συνειδητοποιήσει το τέλος μιας σχέσης στο τραγούδι του Λουκιανού Κηλαηδόνη Μη χτυπάς σ' ένα σπίτι κλειστό: Μη χτυπάς, να σ' ανοίξουνε μη χτυπάς σ' ένα σπίτι κλειστό, που κανείς δεν σ' ακούει, τώρα μιαν αγάπη ζητάς και γι' αυτή ξενυχτάς

κι επιμένεις ακόμη, δρόμοι δεν υπάρχουν φορές που γυρίζουν ξανά για τις ίδιες χαρές.

Ποτέ μη χτυπάς μια πόρτα κλειστή, μια πόρτα για σένα χαμένη,

ο δρόμος αυτός κι αν είναι στενός, δεν είναι για σένα στερνός.

Η Βίκυ Μοσχολιού στο Ξενύχτησα στην πόρτα σου του Γιώργου Χατζηνάσιου, το 1976, έδειχνε ότι δεν είχε χάσει το κέφι της: Ξενύχτησα στην πόρτα σου και σιγοτραγουδώ, εδώ είναι ο Παράδεισος κι η Κόλαση εδώ.

Το 1979 ο Τάκης Μουσαφίρης έγραφε ένα από τα πιο γνωστά σύγχρονα λαϊκά τραγούδια, το Μια ζωή πληρώνω, που τραγούδησε η Ρίτα Σακελλαρίου, η οποία, αφού έπαθε, σύμφωνα βέβαια με το τραγούδι, έμαθε να μην ανοίγει την πόρτα της:

Μια ζωή πληρώνω αμαρτίες αλλωνών, τέρμα ώς εδώ, άλλο δεν μπορώ.

Από σήμερα παλιόπαιδο θα γίνω και θα αλλάξω χαρακτήρα και ζωή,

σημασία δεν θα δίνω, θα 'χω την πόρτα μου κλειστή.

Πριν από περίπου 60 χρόνια, το 1951, η ζωή ήταν εντελώς διαφορετική και δεν φαινόταν περίεργη η συμπεριφορά κάποιου που χτύπαγε την πόρτα της αγαπημένης του σχεδόν χαράματα, για να πάρει ένα λουλούδι από τον κήπο της, όπως τραγουδούν στο Γκιουλ μπαξέ ο Θανάσης Ευγενικός και η Σούλα Καλφοπούλου:

Θα 'ρθω στην πόρτα σου μικρή το χάραμα πρωί πρωί, για να μου δώσεις μενεξέ

μέσα απ' το γκιουλ μπαξέ.

Λάτρης του παρελθόντος, ο Σταμάτης Κραουνάκης αναβιώνει στην Κουτσομπόλα, σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου, από την παράσταση του 1991 Το έκτο πάτωμα, που τραγουδά η Αννα Παναγιωτοπούλου, τη συνήθεια που είχαν και έχουν πολλοί να κρυφακούνε πίσω από τις κλειστές πόρτες:

Ολα ,θέλω να τα ξέρω όλα, όχι επειδή είμαι κουτσομπόλα, δεν το κάνω από κακό,

θέλω να 'χω υλικό κι ας μου τρώει η περιέργεια τη σόλα. Ολα, λες κι οι τοίχοι έχουν κόλλα και κολλάω εγώ τ' αυτί τι είπε αυτός και τι είπε αυτή.

Ποια πόρτα άνοιξε; Ποια σκάλα έτριξε; Ποιος έτρεξε, τι έτρεξε;

Ποια πόρτα άνοιξε και ποιο κουβάρι έμπλεξε;

Ποια πήγε κι άπλωσε τα ρούχα στην ταράτσα; Ε, ε;

Η δύσκολη εποχή που ζούμε έχει ήδη πολλά άγνωστα θύματα που για διάφορους λόγους δεν μπόρεσαν να αντέξουν τη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι και θα παραμείνουν άγνωστοι για μας, αφού περισσότερο από ποτέ οι άνθρωποι έχουν αποξενωθεί μεταξύ τους και συνήθως δεν γνωρίζουμε αυτόν που κατοικεί δυο σπίτια πιο κάτω απ' το δικό μας. Το 1953 ο Τάκης Μπίνης τραγουδούσε το Ενας αλήτης πέθανε, των Κώστα Μάνεση και Κώστα Καπλάνη, τραγούδι πολύ γνωστό στους περισσότερους από εμάς, που όμως αγνοούμε... τον «(αλήτη)» που υποφέρει καθημερινά δίπλα μας, μη έχοντας τη δυνατότητα να ανταποκριθεί οικονομικά και στα πιο αναγκαία για να ζήσει:

Ενας αλήτης πέθανε στου πάρκου την πλατεία, μα ούτε μάτια εδάκρυσαν ούτε καρδιές εράγισαν.

Αραγε άραγε ποιος να 'ναι αιτία, αχ, κακούργα, κακούργα κοινωνία.

Για κάποιο παραστράτημα, για μια συκοφαντία οι φίλοι τον μισήσανε κι οι πόρτες όλες κλείσανε.

Αντιθέτως, ο Γιώργος Ζαμπέτας έδειχνε να ξέρει τους γειτόνους του το 1978 με τον Κυρ Αλέκο: Μια γυναίκα αγαπώ κι εγώ, που 'ναι μέσα στο Βοτανικό.

Κάθεται στη γειτονιά σου, πέντε πόρτες δεξιά σου,

κυρ' Αλέκο, κυρ' Αλέκο, με το πράσινο γελέκο.

Την παράξενη συχνά συμπεριφορά των ανθρώπων θα ήθελε να τονίσει ο Γιώργος Σκούρτης με τους στίχους του στο Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί, του Γιάννη Μαρκόπουλου, στο άλμπουμ Διάλειμμα, του 1971: Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί,

τις πόρτες σπάσαν οι οχτροί κι εμείς γελούσαμε στις γειτονιές την πρώτη μέρα.

Το 1955 η Σοφία Βέμπο στην ταινία Στέλλα του Μιχάλη Κακογιάννη, που έχει γράψει και τους στίχους, τραγουδούσε το Ο μήνας έχει 13, του Μάνου Χατζιδάκι, που λίγες εβδομάδες αργότερα θα ηχογραφήσει και η Μελίνα Μερκούρη, που ήταν η πρωταγωνίστρια της ταινίας: Σαν ξημερώνει δεκατρείς δεν βγαίνω απ' το κρεβάτι,

κλειδώνω πόρτες και παράθυρα, μα πού να κλείσω μάτι.

Πριν από 20 χρόνια ο Διονύσης Τσακνής, στις Ρωγμές, τραγουδούσε:

Αμέτρητες πόρτες στην πλάτη μου κλείνουν, ρωγμές στο κορμί μου παντού.

Και εγώ ξενυχτάω, φουμάρω και πίνω μ' αυτό το ρεφρέν του χαμού.

Ολες οι πόρτες είναι μπροστά στους σημερινούς νέους, αλλά ορισμένοι μόνον από αυτούς έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν τον στόχο τους μπαίνοντας από την... πίσω πόρτα, όπως τραγουδούσαν οι Doors στο Back Door Man και οι Creedence Clearwater Revival στο Lookin' out my back door.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Σχετικά θέματα: Από τις 4:00 στις 6:00
Αξιος του ονόματός του
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Γυναίκες τύπου μπονσάι
Θραύσματα Μνήμης και Ιστορίας
Οι Ινκας μας δείχνουν τα ποιήματά τους
Ερωτες στον Παράδεισο
Ακανθώδη ερωτήματα για κάθε εποχή
Τρεις ευτυχείς στιγμές της Μικρής Αρκτου
Δημοκρατία ή καπιταλισμός; Το θανάσιμο δίλημμα
Ποίηση και εικόνα
Βιβλία από την Κρήτη για όλο τον κόσμο
Με τα φαντάσματα ή τις σκιές της βιβλιοθήκης
Το περίστροφο του Μαγιακόφσκι φωτίζει τρεις νέους έλληνες ποιητές
Ενα βιβλίο - μία (ή πολλές) ιστορία
Βιβλία σε στόματα λεόντων τις γιορτές
Συνέντευξη: Γιώργος Αλισάνογλου
Εκδόσεις ΣΑΙΞΠΗΡΙΚόΝ, Θεσσαλονίκη
Η τρίτη ανάγνωση
Αγαθόν το εξομολογείσθαι
Litteraterra
Ενα περιοδικό στη Γη της Λογοτεχνίας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ανοίγοντας τις πόρτες με τα μουσικά κλειδιά
Αξιος του ονόματός του
Άλλες ειδήσεις
Στο δυνατό φώς των πρώτων εντυπώσεων
Μάθημα Ελπίδας στο Πανεπιστήμιο;
Καρτ ποστάλ Πρωτοχρονιά 2011
Ημιτελικός
Είναι στενόμυαλοι και αλαζόνες οι βραβευμένοι βρετανοί συγγραφείς
Κυοφορούμε τους νεκρούς για να υπάρξουμε απ' αυτούς
Οταν έρχονται τα σύννεφα