Έντυπη Έκδοση

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

Συνδημιουργώντας το μέλλον

«Η ομότιμη παραγωγή ανατρέπει την κυρίαρχη πίστη ότι ο άνθρωπος ως ορθολογικό ον, προσπαθεί αποκλειστικά για τη μεγιστοποίηση του προσωπικού του χρηματικού κέρδους. Στις ομότιμες πλατφόρμες, εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες (οι ομότιμοι) συνεργάζονται προς έναν κοινό στόχο», διακηρύττει ο ιδρυτής του P2P Lab Βασίλης ΚωστάκηςΤαυτόχρονα σε παγκόσμια και τοπική κλίμακα, εκατοντάδες εγχειρήματα «ομότιμης δημιουργίας» λαμβάνουν χώρα, αναδεικνύοντας νέους τρόπους παραγωγής, ιδιοκτησίας και διακυβέρνησης.

Είτε πρόκειται για έργα ελεύθερου λογισμικού και λογισμικού ανοιχτού κώδικα (Linux, Mozilla κ.λπ.) και τη συνεργατική εγκυκλοπαίδεια Wikipedia, είτε για κοινότητες ανοιχτού σχεδιασμού και κολεκτίβες των «hackerspace». Ολα αυτά συνθέτουν ένα «ομότιμο κίνημα» που «δημιουργεί τον κόσμο που θέλει, μέσα στον κόσμο που θέλει να ξεπεράσει».

«Είναι πολύ πιθανότερο κάποιος να (συν)δημιουργήσει το μέλλον, παρά να το προβλέψει», επισημαίνει ο 27χρονος Βασίλης Κωστάκης, πολιτικός οικονομολόγος, ιδρυτής του Ρ2Ρ Lab στα Ιωάννινα και συγγραφέας του «Ομότιμου Μανιφέστου».

Οπως εξηγεί ο ίδιος, «τρία πράγματα διακρίνουν το ομότιμο κίνημα: είναι συνεργατικό, είναι ανοιχτό, και ό,τι παράγεται είναι ελεύθερο. Είναι εμπνευσμένο από τα ομότιμα (peer-to-peer) δίκτυα, όπως είναι το ίδιο το Διαδίκτυο, όπου δεν υπάρχει ένας κεντρικός κόμβος, αλλά όλοι διασυνδέονται με όλους. Πρόκειται για μια μορφή σχέσης όπου ο καθένας συνεισφέρει ανάλογα με τις δυνατότητές του και λαμβάνει ανάλογα με τις ανάγκες του»...

Ανατροπή

Σύμφωνα με το «Ομότιμο Μανιφέστο», «η ομότιμη παραγωγή ανατρέπει την κυρίαρχη πίστη ότι ο άνθρωπος, ως ορθολογικό ον, προσπαθεί αποκλειστικά για τη μεγιστοποίηση του προσωπικού του χρηματικού κέρδους. Στις ομότιμες πλατφόρμες, εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες (οι ομότιμοι) συνεργάζονται, συνεισφέροντας ο καθένας κάτι από τις δυνατότητές του προς έναν κοινό στόχο. Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ανήκει στη δημόσια σφαίρα και διατίθεται ελεύθερα πίσω στην κοινότητα και σε όλο τον κόσμο. Η ομότιμη παραγωγή δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός μέσα στην ιστορική συγκυρία. Πολλές πτυχές της ανθρώπινης έκφρασης πάντοτε διέπονταν από το πνεύμα του εθελοντισμού και της συνεργασίας, και η ομότιμη παραγωγή μάς το δείχνει ξεκάθαρα: οι κυρίαρχες θεωρίες υπάρχουν για να ανατρέπονται».

Στο ομότιμο κίνημα συναντάμε «ετεραρχίες» και «καλοκάγαθους δικτάτορες». «Υπάρχει η αντίληψη ότι στα ομότιμα εγχειρήματα η μορφή οργάνωσης είναι πάντα ένα δίκτυο χωρία καμία ιεραρχία, ότι αποτελούν την ενσάρκωση της άμεσης δημοκρατίας. Δεν είναι όμως μόνο έτσι. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα άτομα μέσα στην εκάστοτε κοινότητα που έχουν δείξει από τη μέχρι τώρα προσφορά τους ότι έχουν περισσότερες ικανότητες που αφορούν ένα συγκεκριμένο θέμα, παίρνουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες και σχηματίζονται μικρές ιεραρχίες (οι λεγόμενες "ετεραρχίες"), προκειμένου να φέρουν εις πέρας τα διάφορα εγχειρήματα. Οι ιεραρχίες αυτές στη συνέχεια θα διαλυθούν και θα επανέλθει η δικτυακή μορφή οργάνωσης», αναφέρει ο Βασίλης Κωστάκης.

«Αντίστοιχα, οι "καλοκάγαθοι δικτάτορες" είναι άτομα που έχουν παίξει καταλυτικό ρόλο στο ξεκίνημα ομότιμων έργων και παρεμβαίνουν όταν χρειάζεται να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον του συγκεκριμένου εγχειρήματος. Δεν ξέρουμε κατά πόσον αποφασίζουν δημοκρατικά ή όχι, γι' αυτό υπάρχει αυτός ο όρος». Ωστόσο, όπως διευκρινίζει ο συγγραφέας του «Ομότιμου Μανιφέστου», σε περιπτώσεις που «οι καλοκάγαθοι δικτάτορες κάνουν κακή χρήση της εξουσίας τους, τότε παρατηρούμε μαζική έξοδο συμμετεχόντων από το εγχείρημα».

Ελλείψει κράτους

Στην Ελλάδα βλέπουμε περιπτώσεις ομότιμης παραγωγής «εκεί που το κράτος δεν μπορεί. Μία τέτοια περίπτωση είναι η πλατφόρμα "Τήλαφος", η οποία δεν λειτουργεί πλέον, αλλά έχει δώσει μια μεγάλη βάση δεδομένων σχετικά με τα καμένα δάση. Αλλο ένα παράδειγμα είναι το εγχείρημα "Μνημεία υπό Απειλή" (The MuA Project), μία πλατφόρμα όπου οι πολίτες μπορούν να καταχωρίσουν φωτογραφίες και πληροφορίες για τα αρχαία μνημεία που βρίσκονται υπό απειλή. Υπό ένα ευρύτερο πρίσμα, ομότιμη προσπάθεια είναι και τα εναλλακτικά νομίσματα, όπως εκείνο του Βόλου».

Linux, Wikipedia και Mozilla είναι τα πιο γνωστά δημιουργήματα του ομότιμου κινήματος. Η ελληνική συνεισφορά είναι μεταξύ άλλων το εγχείρημα «Μνημεία υπό Απειλή» (The MuA Project) Linux, Wikipedia και Mozilla είναι τα πιο γνωστά δημιουργήματα του ομότιμου κινήματος. Η ελληνική συνεισφορά είναι μεταξύ άλλων το εγχείρημα «Μνημεία υπό Απειλή» (The MuA Project) Η ομότιμη παραγωγή, όμως, εξαρτάται από τον καπιταλισμό. «Εχει γεννηθεί μέσα από τα διάκενα του καπιταλισμού και έχει δυνατότητες να τον ξεπεράσει. Αλλά αυτή τη στιγμή βαδίζει χέρι χέρι μαζί του και, αν την αφήσει, θα πέσει και θα γκρεμοτσακιστεί.

»Ο λόγος είναι γιατί υπάρχει, θα λέγαμε, μία "κρίση αξίας". Μπορεί το ομότιμο εγχείρημα να είναι βιώσιμο συλλογικά, όμως δεν είναι ατομικά. Δίνει ανταπόδοση σε αξία χρήσης, αλλά δεν δίνει χρήματα, οπότε όσοι συμμετέχουν χρειάζονται και μια δουλειά που έχει σχέση με τον καπιταλισμό, για να συντηρηθούν. Ωστόσο και ο καπιταλισμός έτσι ξεκίνησε: φυτοζωούσε μέσα στο προηγούμενο σύστημα για πολλά χρόνια, και αν τον άφηνε η φεουδαρχία από τα χέρια της, θα έπεφτε. Αλλά κατάφερε και μεγάλωσε, δυνάμωσε και την ξεπέρασε».

Το Ρ2Ρ Lab φέρνει την επανάσταση της 3D εκτύπωσης στα σχολεία

Ο Βασίλης Κωστάκης είναι ο ιδρυτής του Ρ2Ρ Lab στα Ιωάννινα, ενός ερευνητικού κέντρου «όπου μας ενδιαφέρουν οι τεχνολογίες που βασίζονται σε ανοιχτά πρότυπα, τεχνολογίες οι οποίες δεν είναι εγκλωβισμένες πίσω από ένα μανδύα πατέντας ή copyright, τις οποίες θέλουμε να μελετήσουμε, να αναβαθμίσουμε, να προωθήσουμε, να εξετάσουμε τις δυναμικές τους και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης έκφρασης και δραστηριότητας.

Κάνουμε, λοιπόν, πρωτότυπη διεπιστημονική έρευνα, και τη γνώση που παράγουμε τη μεταδίδουμε στον κόσμο μέσα από ανοιχτά σεμινάρια και εργαστήρια».

Το Ρ2Ρ Lab συντονίζει παράλληλα ένα πειραματικό εγχείρημα σε σχολεία, το οποίο χρησιμοποιεί την τρισδιάστατη εκτύπωση ως μέσο μάθησης και επικοινωνίας. Η τρισδιάστατη εκτύπωση είναι μια τεχνική προσθετικής κατασκευής που δημιουργεί αντικείμενα στρώμα στρώμα, βασισμένη σε τρισδιάστατα σχεδιασμένα μοντέλα, ενώ οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές ανοιχτού κώδικα, σύμφωνα με τον Βασίλη Κωστάκη, ανοίγουν νέους ορίζοντες για την ομότιμη παραγωγή στον υλικό κόσμο.

«Ενα από τα πιο ουσιαστικά πράγματα που έχουν να προσφέρουν οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές χαμηλού κόστους (ανοιχτού κώδικα) είναι επαναστατική αναβάθμιση στην εκπαίδευση. Το εγχείρημα ξεκίνησε ως πείραμα σε δύο σχολεία στα Ιωάννινα. Εξηγήσαμε στους μαθητές τι είναι η τρισδιάστατη εκτύπωση και τι κάνει ο εκτυπωτής που έχουμε. Στη συνέχεια τους δώσαμε μία πλατφόρμα για να σχεδιάσουν τρισδιάστατα αντικείμενα και τους ζητήσαμε τα αντικείμενα αυτά να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τυφλά παιδιά, καθώς σε εκείνα θα τα στέλναμε μετά την εκτύπωσή τους. Γιατί θέλαμε να εξετάσουμε την τρισδιάστατη εκτύπωση όχι μόνο ως μέσον μάθησης, αλλά και ως μέσον επικοινωνίας».

«Τα παιδιά μάς εξέπληξαν. Μεταξύ άλλων, έφτιαξαν μία ξύστρα η οποία έχει οδηγίες χρήσης στη γραφή Μπράιγ, το πλανητικό μας σύστημα σε τρεις διαστάσεις, όπου στον κάθε πλανήτη υπάρχει το αρχικό γράμμα του ονόματός του σε γραφή Μπράιγ, αλλά και μία κλεψύδρα φτιαγμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να λειτουργεί με μικρούς βόλους οι οποίοι κάνουν θόρυβο και το τυφλό παιδί ακούει πότε τελειώνει ο χρόνος!».

Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα, ο 16χρονος μαθητής Μάριος Παπαχρήστου προσπαθεί να φτιάξει έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή, βασιζόμενος στα σχέδια του RepRap (του πιο γνωστού εκτυπωτή ανοιχτού κώδικα), χρησιμοποιώντας lego! «Πιστεύω ότι μέσα στους επόμενους μήνες θα τον ολοκληρώσει, και φυσικά τα σχέδιά του θα διανεμηθούν ελεύθερα στο Διαδίκτυο», αναφέρει ο Βασίλης Κωστάκης.

Καινοτομία για όλους

Σύμφωνα με τον ίδιο, το ομότιμο κίνημα προσφέρει και ευκαιρίες έναντι της κρίσης. «Τα πιο βαθιά προβλήματα συνήθως χρήζουν των πιο προηγμένων τεχνολογικά λύσεων. Υπάρχει η ανάγκη να χρηματοδοτηθεί η έρευνα, η οποία θα παραχθεί με άδειες ομότιμες. Να δημιουργηθεί ένα γνωσιακό κοινό, με βασικούς τροφοδότες τα ελληνικά πανεπιστήμια και την ερευνητική κοινότητα, εντός και εκτός Ελλάδας, στο οποίο θα μπορεί κάθε πολίτης να έχει εύκολα και ελεύθερα πρόσβαση, αλλά και τη δυνατότητα να το χρησιμοποιήσει ως πρώτη ύλη. Να χτίσει πάνω σε αυτό και να φτιάξει κάτι καινοτόμο σε τομείς όπου οι τεχνολογίες αιχμής είναι απαραίτητες».

Οπως επισημαίνει ο συγγραφέας του «Ομότιμου Μανιφέστου», το ομότιμο κίνημα είναι η απάντηση στην ερώτηση «Πώς μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο;». Το κίνημα που προσπαθεί να συνδημιουργήσει το μέλλον βάζοντας ως στόχο την Ουτοπία, «εκείνη την ιδέα που ποτέ δεν θα αγγίξεις, στην πορεία να τη φτάσεις, όμως, θα πας ένα βήμα μπροστά».

Μία από τις ιδέες των μαθητών για να βοηθήσουν τους τυφλούς: μία κούπα με γραφή Μπράιγ... Μία από τις ιδέες των μαθητών για να βοηθήσουν τους τυφλούς: μία κούπα με γραφή Μπράιγ...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Πληροφορική και διαδίκτυο
Τεχνολογία/Εφαρμογές
Σχετικά θέματα: Πληροφορική και διαδίκτυο
Tablet και... Διαδίκτυο για τους φτωχούς
Το Ρ2Ρ Lab φέρνει την επανάσταση της 3D εκτύπωσης στα σχολεία
Για το ίδιο θέμα
Το Ρ2Ρ Lab φέρνει την επανάσταση της 3D εκτύπωσης στα σχολεία
Wikitheatre: Θέατρο ανοιχτού κώδικα
Φεστιβάλ των Κοινών στην Κρήτη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Αλιεία
Οταν το χέλι δεν μπορεί να ξεγλιστρήσει
Τους φράζουμε το δρόμο προς την... επιβίωση
Ναυτιλία και ακτοπλοΐα
Χαράζουν νέα «ΡΟΤΑ» στο Αιγαίο
Ψαλιδισμένη «Συνεργασία»
Επιστημονικές έρευνες και μελέτες
Χημεία και τέρατα στον Θερμαϊκό
Ενέργεια Καύσιμα
Δειλά βήματα για τη βιοαιθανόλη
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Τα «καλά» βακτήρια
Η μέντα, όπλο για καλύτερο μεταβολισμό
Διατροφή
Υγιεινή διατροφή με... λουκάνικα
Παιδεία
Κυψέλες μάθησης για εφήβους
Πληροφορική και διαδίκτυο
Tablet και... Διαδίκτυο για τους φτωχούς
Συνδημιουργώντας το μέλλον
Το Ρ2Ρ Lab φέρνει την επανάσταση της 3D εκτύπωσης στα σχολεία