Έντυπη Έκδοση

Συγκρατημένος, ηρωικός θρήνος

Οταν το γυμνό εγώ συνειδητοποιεί τη φθορά και σπεύδει να διακηρύξει με γενναιότητα τη μοναξιά του. Γ. Βαρβέρης, «Ο άνθρωπος μόνος».

Κατά τη διάρκεια της τριανταπεντάχρονης ποιητικής του διαδρομής, ο Γιάννης Βαρβέρης παραιτήθηκε βαθμιαία από τον διαρκή και απηνή σαρκασμό, τις πολύμορφες φασματικές φιγούρες και τα ποικιλότροπα λεκτικά και ηχητικά παιχνίδια υπέρ της καυτής οδύνης ενός εξοντωτικά πολύπαθου ήρωα, ο οποίος μπορεί στη συνέχεια της διαδρομής να μείωσε κάπως τα παθήματά του, αύξησε, όμως, την εσωτερική του ένταση, παράγοντας έναν λόγο με άκρως δραματικό και, ταυτοχρόνως, βαθιά ειρωνικό χαρακτήρα.

Η δραματική ειρωνεία επανακάμπτει στην καινούργια ποιητική συλλογή του Βαρβέρη, που τιτλοφορείται «Ο άνθρωπος μόνος» (εκδόσεις «Κέδρος») και αντλεί τα πρόσωπα, τα σκηνικά και τη γλώσσα της από το τοπίο της Αγίας Γραφής, με σαφή προτίμηση στα επεισόδια της Καινής Διαθήκης και στα πάθη του Ιησού. Ο ποιητής μπαίνει στην περιοχή της χριστιανικής μυθολογίας όχι για αναζητήσει λυτρωτικό καταφύγιο στα ονόματά της, αλλά, αντιθέτως, για να υποδείξει το κενό το οποίο συσσωρεύεται και μόνον διά της εκφοράς τους. Σκοπός, ωστόσο, του Βαρβέρη δεν είναι να καταλήξει σε ένα κήρυγμα αθεΐας, που φιλοσοφικά (ως στάση απόλυτης βεβαιότητας απέναντι στη ζωή και στον κόσμο) ελάχιστα διαφέρει από την οποιαδήποτε θρησκευτική πίστη, αλλά να αναρωτηθεί γύρω από την αστάθεια και τη ρευστότητα των πραγμάτων.

Στον πυρήνα του ποιητικού στοχασμού του Βαρβέρη βρίσκεται η ανθρώπινη φθορά. Μακριά από τον θρίαμβο του θεού, έξω από το άκαμπτο μαρτύριο του θεανθρώπου, πέρα από την ελπίδα της σωτηρίας («το πιο φριχτό ναυάγιο θα ήταν να σωθούμε», γράφει σ' έναν σπαραχτικό του στίχο ο μεσοπολεμικός Κώστας Ουράνης), το γυμνό, φυσικό εγώ οφείλει να παλέψει με όλα τα μαρτύρια και τα αδιέξοδά του μέχρι να εξασφαλίσει, έστω και βαριά τραυματισμένο, την αυτονομία του. Ετσι, άλλωστε, είναι πιθανόν να μετατραπεί σε ένα είδος μικρού θεού: ενός θεού που έχει υποβάλει κατ' επανάληψη σε βάσανο το σώμα και την ψυχή του κι έχει μάθει να νιώθει και τους πιο ανεπαίσθητους κραδασμούς της καρδιάς του.

Κρατώντας από το ιερό ύφος της Αγίας Γραφής τον σεβαστικό και εσχατολογικό της τόνο και υπονομεύοντας με ελαφρές νοηματικές μετατοπίσεις, που συχνά έρχονται κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, τα συμβολικά της στερεότυπα, ο Βαρβέρης δίνει στην ειρωνεία του τη μορφή όχι μιας επαναστατικής αποκαθήλωσης, αλλά ενός χαμηλόφωνου, συγκρατημένου θρήνου για μιαν αναπόφευκτη πορεία εξανδραποδισμού, η οποία δίνει στη μοναξιά της ύπαρξης ένα σαφώς ηρωικό (αν και σταθερά έκπτωτο) περιεχόμενο. Ποίηση, δίχως αμφιβολία, ώριμη και προχωρημένη, με μιαν ευαισθησία της οποίας οι αιχμές ηλεκτρίζουν.

Η μιζέρια του να είσαι καθωσπρέπει

«Λαϊκή περιπέτεια» χαρακτηρίζει ο Τάκης Σπετσιώτης το αφήγημά του «Γραμματικός σ' ένα παιδί του δρόμου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Αγρα». «Λαϊκή περιπέτεια», επειδή η τριτοπρόσωπη, αντικειμενική αφήγηση αναλαμβάνει να ξετυλίξει το νήμα του βίου μιας αρσενικής πόρνης, ενός νεαρού ο οποίος

εγκαταλελειμμένος από μικρός από το οικογενειακό του περιβάλλον, υποφέρει τα πάνδεινα: εκδίδεται σε οικονομικά και κοινωνικά επιτυχημένους άντρες, προσπαθεί να επιβιώσει ως μικροπωλητής, μπαινοβγαίνει στις φυλακές, παντρεύεται, χωρίζει (αδυνατώντας να υπομείνει τη γυναίκα του) και ερωτεύεται (ερωτεύεται, άραγε, στ' αλήθεια;) έναν καθηγητή αγγλικών, ο οποίος δοκιμάζει κάποια στιγμή να συνθέσει τη βιογραφία του.

Το εγχείρημα θα μείνει ανολοκλήρωτο, όπως και η ζωή των δύο εραστών. Ο Νικήτας (το λαϊκό παιδί) θα καταλήξει για πάντα πίσω από τα σίδερα και ο καθηγητής των αγγλικών (ο γραμματικός του) θα αναγκαστεί να πιεί ολόκληρο το πικρό ποτήρι της καταστροφής του ερωμένου του. Ο Σπετσιώτης αποδίδει με δυνατά χρώματα την έκλυτη ψυχή του Νικήτα και αποφεύγοντας τον οποιονδήποτε συναισθηματισμό πετυχαίνει να φτιάξει έναν έκτυπο και ολοζώντανο χαρακτήρα, ο οποίος συμπυκνώνει στις εξαιρετικά παρορμητικές αντιδράσεις του όλη την υπόγεια βία μιας κοινωνίας, η οποία το μόνο που κατορθώνει να βγάλει προς τα έξω είναι ο μίζερος καθωσπρεπισμός της.

Νέες εκδόσεις

«Ο παράνομος εαυτός του»

ΠΙΤΕΡ ΚΑΡΕΙ

Μυθιστόρημα.

Μετάφραση: Γιάννος Πολυκανδριώτης.

Επιμέλεια - επίμετρο: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου.

Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα».

Ο Τσε και η Ντάιαλ θα βιώσουν στις παρυφές του αυστραλιανού τροπικού δάσους μιαν εμπειρία μακριά απ' ό,τι έχουμε συνηθίσει να ονομάζουμε πολιτισμό, σε μια κοινότητα όπου τα πάντα δείχνουν διαφορετικά κι όπου ο καθένας έχει τη δυνατότητα να ανασυγκροτήσει τον εαυτό του.

«Το πρόσωπο της Σάρα»

ΜΕΛΒΙΝ ΜΠΕΡΤΖΕΣ

Μετάφραση: Γιάννης Παπαδημητρίου.

Εκδόσεις «Πατάκη».

Η Σάρα επιθυμεί να γίνει διάσημη. Ποιο ακριβώς, όμως, είναι το αντίτιμο που πρέπει να καταβάλει προκειμένου να κάνει μια πλαστική εγχείρηση η οποία θα τα αλλάξει όλα; Ενα βίαιο, καθηλωτικό θρίλερ, στο οποίο η οπτική γωνία του αφηγητή μεταβάλλεται συνεχώς.

«Χείλη σαν βελούδο»

ΣΑΡΑ ΟΥΟΤΕΡΣ

Μετάφραση από τα αγγλικά: Αύγουστος Κορτώ.

Εκδόσεις «Καστανιώτη».

Η Νάνσι ξεκινάει, στα τέλη του 19ου αιώνα, από ένα αγγλικό ψαροχώρι, για να μπει γρήγορα στους καλλιτεχνικούς κύκλους του Λονδίνου και να πέσει, λίγο αργότερα, στην πορνεία. Ενα μυθιστόρημα για τον αγώνα της γυναίκας για χειραφέτηση.

«Πού πάμε μπαμπά;»

ΖΑΝ-ΛΟΥΙ ΦΟΥΡΝΙΕ

Μετάφραση: Εφη Κορομηλά.

Εκδόσεις «Μελάνι».

Ο Ζαν-Λουί Φουρνιέ εικονογραφεί, χωρίς μελοδραματισμό, τον κόσμο των δύο βαριά ανάπηρων παιδιών του. Το χιούμορ εναλλάσσεται με το δράμα και η κωμωδία με την τραγωδία, σε μια γραφή που συλλαμβάνει την ανθρώπινη ύπαρξη στις λεπτότερες αποχρώσεις της.

«Το βιβλίο του Αλλου»

ΖΕΪΝΤΙ ΣΜΙΘ (Επιμέλεια)

Μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου.

Εκδόσεις «Τόπος».

Είκοσι τρεις σύγχρονοι άγγλοι συγγραφείς επινοούν, με την προτροπή της Ζέιντι Σμιθ, έναν χαρακτήρα και προβάλλουν μέσα απ' αυτόν ποικίλα χαρακτηριστικά της κοινωνίας τους. Σημαντικές φωνές με εξαιρετικά ενδιαφέροντα κείμενα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη
Η επιστροφή της Ρ.J. Harvey
Απαιτήσεις καλλιτεχνών
Ζήτα μου ό,τι θες
Ντοκιμαντέρ «Home»
Μια ταινία στον αέρα
Συνέντευξη: Τζέιν Κάμπιον
«Να σκηνοθετείς είναι σαν να υπηρετείς»
Αρχαίο δράμα
Δελφοί: η εικόνα του ξένου
Βιβλίο
Η πρόοδος ως πλιάτσικο
Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης
Με επίκεντρο την Ιστορία
Θέατρο
Η σεζόν φεύγει, οι νέοι έρχονται
Κινηματογράφος
Αφροδίτη από τα Σκόπια
Κόμικς
Ολα τα κόμικς του προέδρου
Εθνικισμός για γέλια
Μπιενάλε Βενετίας
Στα κανάλια της τέχνης
Οι «Tango passion» στην Αθήνα
Πάθος για τάνγκο
Συνέντευξη: Γιαν Φαμπρ
«Δεν προκαλώ. Εξερευνώ»
Συνέντευξη: Γκίλιαν Φλιν
Η συγγραφέας που τρόμαξε τον Στέφεν Κινγκ
Συνέντευξη: Νίκολας Καζάν
Καζάν ο νεότερος
Συνέντευξη: Ρομέο Καστελούτσι
«Πάντως, δεν θα έχουμε βεγγαλικά»
Συνέντευξη: Φράνσις Φορντ Κόπολα
«Μέχρι τα 50 ήμουν σκλάβος των στούντιο»
Τζέιν Φόντα
«Οι αποτυχίες μας λυτρώνουν»
Χάουαρντ Ζιν
Ζιν επικινδύνως