Έντυπη Έκδοση

ΑΦΙΕΡΩΜΑ Αστυνομικό Μυθιστόρημα

Αστυνομικά βιβλία από τα ράφια των βιβλιοπωλείων

***Πέτρος Μαρτινίδης

Ο θεός φυλάει τους άθεους

εκδόσεις Νεφέλη, σ. 291, ευρώ 15,64

Τα βιβλία του Μαρτινίδη τροφοδοτούνται από την επικαιρότητα που παρέχει αφειδώς «κύματα εγκληματικότητας» (crime waves) και συνδυάζουν κατά βάση τα μοτίβα του αστυνομικού είδους με διανοούμενους ήρωες και κλισέ του αστυνομικού μυθιστορήματος (στα πρώτα του μυθιστορήματα πρωταγωνιστεί ένας ιστορικός τέχνης, πανεπιστημιακός, που ξεκαθαρίζει τους λογαριασμούς του με την πανεπιστημιακή κοινότητα), ενώ διακωμωδούνται έντεχνα νοοτροπίες και ήθη. Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα αφηγηματική αφορμή γίνεται η επικαιρότητα των νοσηρών συζητήσεων περί σκανδάλων στους κόλπους της Εκκλησίας (αρχές του 2005). Με τον ήρωα να προφυλάσσεται εγκαίρως από τις εναντίον του επιθέσεις και να λύνει το ανεξήγητο μυστήριο κάποιων φόνων και εξαφανίσεων, ο συγγραφέας επιδίδεται κατά τη συνήθειά του στη χαρτογράφηση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, με την οποία είναι άρρηκτα δεμένος ή «παγιδευμένος», όπως ο ίδιος αναγνωρίζει. Ο κόσμος του Μαρτινίδη αποπνέει τη σύγχρονη δυσφορία από το χάος που επικρατεί και τελικά εμποδίζει τη δημιουργία του ονείρου και του οράματος. Χωρίς να εμπεριέχουν αποκλειστικά την έρευνα για την αναζήτηση του δολοφόνου, ενσωματώνουν στις υποθέσεις τους τη δυναμική των απειλών που προέρχονται από τον κόσμο της πόλης, του «άστεως». Ο ίδιος το ερμηνεύει σε συνέντευξή του: «Οι άνθρωποι έχουμε την έφεση να εξηγούμε σωστά ή λάθος το εκάστοτε περιβάλλον μας. Παλεύοντας με τις λέξεις για να εξηγήσουμε, ίσως να μην καλυτερεύουμε σαν άνθρωποι συνολικά. Βελτιώνουμε όμως τις εξηγήσεις μας και παράλληλα οικειωνόμαστε κι άλλες ζωές πέρα από τη μοναδική που ο καθένας μας έχει να ζήσει».

***Τιτίνα Δανέλλη

Τα τέσσερα μπαστούνια

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 285, ευρώ 17,94

Διαβάζοντας τα αστυνομικά της Τιτίνας Δανέλλη, κινηματογραφικά και ατμοσφαιρικά τα περισσότερα, με απίθανες ανατροπές, διαπιστώνει κανείς το νέο σύγχρονο ύφος και περιεχόμενο που η συγγραφέας εισάγει στην ελληνική αστυνομική λογοτεχνία. Στα Τέσσερα μπαστούνια οι ήρωες, δράστες και θύματα, κινούνται στον χώρο ή στις παρυφές των δυνάμεων τάξης και ασφάλειας, στα ηγετικά κλιμάκια της ελληνικής αστυνομίας και των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, με το έγκλημα και την πολιτική να συμπλέκονται με σκηνικό τον Δεκέμβριο του 2008 στην Αθήνα, που πνιγμένη στα δακρυγόνα βιώνει μια ομαδική παράκρουση. Κατά τον Λουί Αλτουσέρ, «ακόμα και οι ψευδαισθήσεις αποτελούν μέρος της πραγματικότητας» και οι δύο παράλληλες ιστορίες, μια εξαφάνιση κι ένα ξεχασμένο μυστικό, το αποδεικνύουν. Ενας άγγλος πράκτορας οδηγείται από τη Ναμπίμια στην Ελλάδα, για να ανακαλύψει μια δολοφονία και τη συνωμοσία συγκάλυψής της από το Λονδίνο. Ο δρόμος του διασταυρώνεται μ' εκείνον του αρχηγού της ελληνικής αστυνομίας λίγο πριν από τη σύνταξη. Ο γρίφος της εξαφάνισης θα λυθεί μέσα σε ανατροπές, που θα δώσουν την ευκαιρία στη συγγραφέα να οδηγήσει στα άκρα τους ήρωές της επιστρατεύοντας χιούμορ, οξυδέρκεια και αυτοσαρκασμό. Μοναδική η αλήθεια του θανάτου, «που μας κυνηγά με το τέταρτο μπαστούνι από τη στιγμή που ερχόμαστε στη ζωή».

***Αντρέα Καμιλλέρι

Ιχνη στην άμμο

μτφρ.: Φωτεινή Ζερβού, εκδόσεις Πατάκη, σ. 303, ευρώ 10,95

Εκπρόσωπος των «επαναστατών» συγγραφέων αστυνομικών και νουάρ ιστοριών που εμφανίστηκαν στη νότια Ευρώπη (σύμφωνα με τη διάκριση του Ανταίου Χρυσοστομίδη, ο οποίος επιμελείται τη γνωστή σειρά «Εγκλήματα»), ο ανεξάντλητος, πολυδιαβασμένος, 84χρονος σήμερα, Αντρέα Καμιλλέρι, από τη Σικελία, συνεχίζει να αιχμαλωτίζει με την πλοκή και τη γλώσσα του το μεγάλο κοινό (οι εκδόσεις Πατάκη έχουν κυκλοφορήσει περί τα 20 βιβλία του). Στο συγκεκριμένο βιβλίο του η ιστορία εκτυλίσσεται σε στάβλους, χώρους εκγύμνασης αλόγων, ιπποδρόμια και παράνομους ιππικούς αγώνες που οργανώνονται για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Πρόκειται για δύο ουσιαστικά ιστορίες, η μία μέσα στην άλλη, όπου το κλεμμένο κουφάρι ενός αλόγου κούρσας καθίσταται εφιάλτης, ενώ το πρόβλημα αποτελεί ένα μισόγυμνο πτώμα, με μια σφαίρα καρφωμένη στην πλάτη, πεταμένο στον ήλιο και στα σκυλιά. Εδώ ο πασίγνωστος αστυνόμος Μονταλμπάνο βρίσκεται έφιππος σ' έναν διπλό εφιάλτη: από τη μια, η «φοράδα-γυναίκα» και από την άλλη, ένα παράξενο, μπρούντζινο άλογο που τον τινάζει και βρίσκεται να κάθεται ανάποδα «με το πρόσωπο στραμμένο προς την ουρά του ζώου», πάνω σε πίστες άμμου όπου χάνονται και σβήνουν τα ίχνη. Η μνήμη του έχει αρχίσει να τον προδίδει, ο εφιάλτης τού γήρατος τον επιβαρύνει καθοριστικά, ο ίδιος αισθάνεται ένα «άλογο» που καθορίζεται από γεγονότα, τα οποία δεν μπορεί να αποκωδικοποιήσει, όπως και το αιώνιο ερώτημα των ορίων ανάμεσα στο φανταστικό και το πραγματικό.

***Ελληνικά εγκλήματα 3

(δεκατρείς αστυνομικές ιστορίες)

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 471, ευρώ 21,10

Συνεχίζοντας τη δημοσίευση της σειράς «Ελληνικά εγκλήματα», ελληνικές αστυνομικές ιστορίες, με επιμέλεια και εισαγωγή του Ανταίου Χρυσοστομίδη, οι εκδόσεις Καστανιώτη προτείνουν ιστορίες «διαφορετικού ύφους και βλέψεων». Σύμφωνα με τον επιμελητή της έκδοσης, ό,τι «δένει» αυτές τις ιστορίες δεν είναι απλώς το «έγκλημα» αλλά κι ένα επιπλέον στοιχείο: η καταγραφή της αθέατης ελληνικής πραγματικότητας, η Ελλάδα που «διαφέρει από εκείνη της καθημερινής διαφθοράς και του εύκολου πλουτισμού», με τα γνωστά σημερινά αποτελέσματα. Στον τόμο επικρατεί το πολιτικό διήγημα με αστυνομικές προεκτάσεις (εκτός από εκείνο του Βασίλη Βασιλικού «Η κασέτα», με φόντο την εποχή της χούντας). Χώρος όχι μόνον η Αθήνα, αλλά και η ελληνική επαρχία. Ξεχωρίζουμε το υπαρξιακό κατά έναν τρόπο διήγημα της Τιτίνας Δανέλλη για την αδυναμία των ανθρώπων να δεχτούν το «τέλος» σε μια Αθήνα-θέατρο υπαρξιακών συγκρούσεων («Μεταμεσονύκτιοι ψίθυροι»), το διήγημα της Αθηνάς Κακούρη («Φόνος στο κοτέτσι»), της οποίας «το απαράμιλλο ύφος θυμίζει καλαμπούρι βαπτισμένο σε αίμα», σύμφωνα με τον επιμελητή του τόμου, και το ατμοσφαιρικό κείμενο του Φίλιππου Φιλίππου («Οι κορυδαλλοί της πλατείας Αμερικής»). Ο Πέτρος Μάρκαρης («Η δολοφονία ενός Αθάνατου») αυτή τη φορά επιλέγει να μιλήσει με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο για το προσφιλές σε συγγραφείς αστυνομικών θέμα της δολοφονίας συγγραφέων που προσπαθούν να γίνουν μέλη της Ακαδημίας (βλ. Ζο Σοάρες, Δολοφονίες στη βραζιλιάνικη ακαδημία γραμμάτων). Ο Πέτρος Μαρτινίδης («Ο θάνατος είναι πάντα άδικος»), με χώρο πάντα τη Θεσσαλονίκη, επανέρχεται στο αγαπητό του θέμα για τα εκκλησιαστικά σκάνδαλα, αυτή τη φορά με αναφορά στο Βατοπέδι. Η ιστορία του Ανδρέα Αποστολίδη («Η ανεμόσκαλα») ξεκινά από τις φυλακές Κορυδαλλού και επικεντρώνεται σε αστυνομικό ρεπορτάζ για την εγκληματικότητα, ενώ ο Τεύκρος Μιχαηλίδης («Αίμα με άρωμα μαστίχας») με την ευαίσθητη γραφή του μας μεταφέρει στη Χίο, όπου μια αστυνομικός επιχειρεί να διαλευκάνει ένα έγκλημα. Στον τόμο δοκιμάζονται με επιτυχία για πρώτη φορά στο αστυνομικό είδος ο Αλέξης Σταμάτης, ο Βασίλης Δανέλλης, ο Νίκος Γριπιώτης και οι Σέργιος Γκάκας και Ιερώνυμος Λύκαρης (οι δύο τελευταίοι δημοσίευσαν ήδη κείμενα στον δεύτερο τόμο των Εγκλημάτων).

Νένα Κοκκινάκη

****************

***Τσελίλ Οκέρ

Εγκλημα στο χρηματιστήριο

μτφρ.: Στέλλα Χρηστίδου

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 211, ευρώ 12,66

Ο Τσελίλ Οκέρ (1952-, Καισάρεια) είναι ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς τούρκους συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών, ο οποίος μαζί με τον Αχμέτ Ουμίτ, τον Οσμάν Αϊσού, τον Μεχμέτ Μουράτ Σομέρ, τον δημιουργό του τραβεστί ντετέκτιβ, την Εσμαχάν Αϊκόλ, που επιμένει να αγγίζει με τόλμη θέματα μειονοτήτων, συστήνουν τις περιπέτειές τους στο ευρύ αναγνωστικό κοινό πέραν των συνόρων της χώρας τους.

Ο Τσελίλ Οκέρ, πανεπιστημιακός καθηγητής, βραβεύτηκε στον διαγωνισμό του καφέ «Κάκτος» το 1999 για το πολυμεταφρασμένο μυθιστόρημά του Το γυμνό πτώμα κι έκτοτε η πορεία του είναι ανοδική. Ο ήρωάς του, ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Ρεμζή Ουνάλ, ένας πρώην πιλότος της πολεμικής αεροπορίας, πρώην αλκοολικός και φανατικός καπνιστής, ζει μόνος σε μια καταθλιπτική πολυκατοικία της Ιστανμπούλ και τρώει κουλούρι με τυρί κάθε πρωί, πίνει αϊράνι, ενώ προτιμά τις πίτσες και το πρόχειρο φαγητό. Από αποτυχημένος πιλότος μετατρέπεται σε δαιμόνιο ντετέκτιβ, ο οποίος αναλαμβάνει υποθέσεις που αφορούν πότε τον χώρο της μόδας, πότε του ποδοσφαίρου, αλλά και του χρηματιστηρίου, όπως συμβαίνει στο παρόν μυθιστόρημα.

Ο α λα Φίλιπ Μάρλοου ήρωας αντιμετωπίζει ακόμα και τις πιο δύσκολες καταστάσεις με αγγλοσαξονικό χιούμορ - ο συγγραφέας, άλλωστε, έχει αγγλοσαξονική παιδεία. Γνώστης μιας πολεμικής τέχνης της Ιαπωνίας, της αϊκίντο, κυκλοφορεί στους δρόμους της πόλης άφοβα, παρατηρεί και συνδυάζει τα στοιχεία που συλλέγει από την έρευνά του. Οταν ένας γνωστός χρηματιστής τού ζητεί να παρακολουθήσει μιαν υπάλληλό του, η αρχική ερωτική ιστορία, που διαφαίνεται πίσω από το ενδιαφέρον του ισχυρού άντρα, μετατρέπεται σε κυνήγι του χρήματος και αναζήτηση των υπευθύνων μιας μεγάλης απάτης. Κάποιοι υπονομεύουν την υγιή πορεία της χρηματιστηριακής εταιρείας, και τα πρώτα δεδομένα, στην πορεία, ανατρέπονται.

Ο Τσελίλ Οκέρ, ενώ στο μυθιστόρημά του Το πτώμα με τα ποδοσφαιρικά παπούτσια (Καστανιώτης, 2008) δεν μπόρεσε να αποφύγει κοινοτοπίες, φλυαρίες που έκαναν την ιστορία του κουραστική, στο Εγκλημα στο χρηματιστήριο επιτυγχάνει να δώσει ένα από τα καλύτερα αστυνομικά. Ο σφιχτός λόγος, οι έξυπνοι διάλογοι, οι πετυχημένες ατάκες, το καλό θέμα είναι μερικές από τις αρετές του βιβλίου. Και μπορεί να έχει ο Τσελίλ Οκέρ ως πρότυπό του τον Ρέιμοντ Τσάντλερ και τον ήρωά του, τον Φίλιπ Μάρλοου, ωστόσο αυτό καθόλου δεν ενοχλεί, όπως δεν ξενίζει και η απουσία -πλην ορισμένων αναφορών στην τουρκική κουζίνα, στα τοπωνύμια, στα κύρια ονόματα- τοπικού χρώματος. Αν αφαιρούσε κανείς τα ονόματα και τα τοπωνύμια, θα μπορούσε να εκλάβει το μυθιστόρημα ως ένα από τα καλά δείγματα του αμερικανικού είδους. Κι αυτή η παρατήρηση δεν είναι μομφή και δεν γίνεται για να μειωθεί το έργο. Ισα ίσα, ο συγγραφέας αφομοιώνει με τον πιο αποδοτικό και πειστικό τρόπο ό,τι καλύτερο διαθέτει η βιβλιοθήκη της αστυνομικής λογοτεχνίας. Μάλιστα, ο ήρωας του Οκέρ, ο Ρεμζή Ουνάλ, κάποια στιγμή, ομολογεί: «Ενιωσα σαν τον Φίλιπ Μάρλοου» (σ. 133). Κάποιες αναλογίες μπορεί κανείς να βρει με τις ιστορίες του δικού μας Γ. Νίκα, ο οποίος, όπως και ο Οκέρ, ακολουθεί τα βήματα του καλού αμερικανικού αστυνομικού είδους.

Η δράση, το χιούμορ, η σφιχτή πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η έξυπνη ιστορία κάνουν το μυθιστόρημα του Οκέρ χορταστικό ανάγνωσμα για όλες τις εποχές και φυσικά δικαιολογούν τη θετική υποδοχή που είχε το έργο του στη χώρα του αλλά και αλλού.

Χρύσα Σπυροπούλου

***Georges Simenon

Το μπλε δωμάτιο

μτφρ.: Αργυρώ Μακάρωφ

εκδόσεις Αγρα, σ. 227, ευρώ 12

Για την πληρότητα των χαρακτήρων, την υποδειγματική αναπαράσταση μιας ολόκληρης εποχής, αλλά και την απρόσκοπτη διερεύνηση ενός κλίματος ενοχών και αυτοκαταστροφικού πάθους, το συστήνω ανεπιφύλακτα. Ο Georges Simenon, ο Δάσκαλος του είδους, παραμένει αξεπέραστος. Τα συγκεκριμένα πρόσωπα βυθίζονται στο χάος των ατομικών τους καταστροφικών επιλογών με ιδιάζουσα αποφασιστικότητα. Λες και χειραγωγούνται από τη μοίρα ευφρόσυνα. Τη δε ηρωίδα, ονόματι Αντρέ, τη διακατέχει εξ ολοκλήρου η ακραία τόλμη του τραγικού. Οι εμμονές της είναι καταστατικές: δεν υπάρχει τίποτε άλλο εκτός από την απολυτότητα του ανθρωποφαγικού έρωτα. Δρα δηλαδή όπως οι διακεκριμένες περσόνες των τυπικών έργων του ευρωπαϊκού ρεπερτορίου. Το ρεαλιστικό στοιχείο δεν αισθάνεται την ανάγκη να μετατραπεί σε υπερρεαλιστικό προκειμένου να απογειωθεί το μυθιστόρημα: το υλικό τής εξ αντικειμένου πραγματικότητας είναι τόσο δυναστικό, τόσο ασφυκτικό, που εγκιβωτίζει τον αναγνώστη στην κυριολεξία του απτού, του εν ζωή τρόμου. Ο,τι ακριβώς η πρόθεση του συγγραφέα σαφώς εξοικονόμησε. Το αστυνομικό δράμα βεβαίως διδάσκει και εδώ: η τιμωρία κρίνεται ως η πραγμάτωση της φυσικής τάξης των πραγμάτων, ο πόθος του ερωτικού σώματος οδηγεί στην ανομία. Κατά συμπέρασμα, ο κοινωνικός ιστός οφείλει να αποκατασταθεί το συντομότερο. Αυτή η σιδερένια λογική δεν μπορεί εντούτοις να λυγίσει την εμβληματική μοιχαλίδα του βιβλίου. Γι' αυτό και η Αντρέ φρονεί ότι κατ' αρχάς το φάντασμα του έρωτα φθέγγεται υπέρ αυτής και ότι κατά δεύτερο λόγο εκείνο τελικά είναι το μόνο υπεύθυνο για την αποκατάσταση των ταραγμένων ισορροπιών. Στο τέλος της οδού των μαρτυριών, για να το πω διαφορετικά, κατοικεί η ατέρμονη ευωχία. Η πεποίθηση αυτή διαπνέεται δηλαδή από την ορμή που θα ενδυνάμωνε ενδεχομένως μιαν αυθεντική Βακχίδα. Η αστυνομία, διά του αεικίνητου επιθεωρητού Μαιγκρέ, προβληματίζεται δεόντως: Πώς άραγε ο φόνος μπορεί να εκληφθεί ως η ακραία λύτρωση; Μήπως στην άκρη του νήματος τους περιμένει η τρέλα, η παράνοια, το τέλος της σκέψης; Η Αντρέ αναβαθμίζεται έτσι σταδιακά σε ιέρεια της Εξαρσης των μεταιχμίων. Η μετάφραση κρίνεται λειτουργική.

Γιώργος Βέης

***Ματ Ρις

Φόνοι στη Βηθλεέμ

μτφρ.: Αύγουστος Κορτώ

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 282, ευρώ 16

Ενα ασυνήθιστο αστυνομικό μυθιστόρημα, καθώς διαδραματίζεται στη σπαρασσόμενη Παλαιστίνη, όπου κυριαρχούν η αντίσταση, η μισαλλοδοξία και η βία. Ο πρωταγωνιστής τής ιστορίας, ο δάσκαλος Ομάρ Γιούσεφ, υποδύεται τον ντετέκτιβ προκειμένου να αποδείξει την αθωότητα του παλιού μαθητή του, Τζορζ Σαμπά, σε μια υπόθεση δολοφονίας. Μετριοπαθής στις πολιτικές πεποιθήσεις του, μπλέκει σε μια δαιδαλώδη περιπέτεια με ανατολίτικο χρώμα. Γλαφυρές περιγραφές τής Παλαιστίνης, Ραμαζάνι και αραβικές συνήθειες, Ταξιαρχίες Μαρτύρων φρουρούν τους δρόμους, υποψίες, πλεκτάνες, καταιγιστικοί πυροβολισμοί. Τα εγκλήματα που περιγράφονται στο βιβλίο βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα.

***Mario Del Pero

CIA, Η ιστορία των μυστικών αμερικανικών υπηρεσιών

μτφρ.: Ντίνα Σιδέρη

εκδόσεις Κέδρος, σ. 168, ευρώ 15

Η ιστορία της CIA γραμμένη από τον αναπληρωτή καθηγητή Αμερικανικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια Mario Del Pero, αποτελεί έναν πρώτης τάξεως οδηγό για κάποιον που επιθυμεί να γράψει ένα κατασκοπευτικό μυθιστόρημα ή να εντρυφήσει στις δράσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Η CIA ιδρύθηκε το 1946 και ανδρώθηκε μέσα στο ψυχροπολεμικό κλίμα. Αρκετά συχνά οδηγήθηκε στην ασυδοσία, σε αμφιβόλου ηθικής τακτικές ή υπέπεσε σε σκάνδαλα που την τοποθέτησαν στο κέντρο του μιντιακού κυκλώνα. Ο συγγραφέας, με λεπτομερείς αναφορές σε ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα, μας ταξιδεύει στις σημαντικότερες στιγμές, αλλά και στις αποτυχίες της οργάνωσης, στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

***Αγκαθα Κρίστι

Οι περιπέτειες του Ηρακλή Πουαρό

2ος τόμος, μτφρ.: Χριστιάννα Σακελλαροπούλου

εκδόσεις Λυχνάρι, σ. 312, ευρώ 17

Ο δεύτερος τόμος με την πλήρη συλλογή διηγημάτων που έγραψε η γκουρού της αστυνομικής λογοτεχνίας Αγκαθα Κρίστι, με κεντρικό ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ, Ηρακλή Πουαρό. Ο θρυλικός ντετέκτιβ με το ψηλομύτικο, βρετανικό στυλ και το τσιγκελωτό μουστάκι, καλείται να εξιχνιάσει μια σειρά από εγκληματικές πράξεις, χρησιμοποιώντας τη φαιά ουσία που διαθέτει σε πλεόνασμα, πολύ περισσότερο από τα στοιχεία και τις αποδείξεις. Ιστορίες για χαμένες μαγείρισσες, δολοφονίες, ληστείες και κληρονομιές, όπου μέσα από ζωντανούς διάλογους και ευφυέστατες, λεπτές «ανακρίσεις» οδηγούμαστε στη λύση τού εκάστοτε μυστηρίου. Μια κλασική συλλογή αστυνομικών ιστοριών, με τον γνωστότερο ίσως μυθιστορηματικό ντετέκτιβ.

***Yair Lapid

Διπλό παιχνίδι

μτφρ.: Στέργια Καββάλου

εκδόσεις Πόλις, σ. 280, ευρώ 16,08

Ενας πρώην αστυνομικός και νυν ιδιωτικός ντετέκτιβ, ο Τζος Σίρμαν, με «τεμπέλικη παραπλανητική εμφάνιση», προσλαμβάνεται σε μια υπόθεση συζυγικής απάτης στο Τελ Αβίβ. Κατά την παρακολούθηση, γίνεται μάρτυρας ληστείας και βρίσκει λιπόθυμο ένα βιασμένο κορίτσι. Πρόκειται για μια «θεούσα», κόρη γνωστού ραβίνου. Αποφασίζει να τη φιλοξενήσει στο σπίτι του, για να αποτρέψει το σκάνδαλο. Ακολουθούν σασπένς, φόνοι, συμπλοκές με διεφθαρμένους μπάτσους. Οι μάσκες πέφτουν, το ειδύλλιο αποτρέπεται, η διαπλοκή αποκαλύπτεται, ενώ οι υπερ-ορθόδοξοι Εβραίοι έχουν ρίξει τη σκιά τους παντού. Γραφή απλή, καθαρές εικόνες, αλλεπάλληλοι διάλογοι. Ενα νουάρ μυθιστόρημα με φόντο τις πολιτισμικές και θρησκευτικές αντιφάσεις του Ισραήλ.

Βαγγέλης Μπέκας

***Τομ Ρομπ Σμιθ

Παιδί 44

μτφρ.: Ουρανία Παπακωνσταντοπούλου

εκδόσεις Πατάκη, σ. 512, ευρώ 20,50

Ο Τομ Ρομπ Σμιθ συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό και το «Παιδί 44» τού ανοίγει την πόρτα κάθε σπιτιού. Η φιλοξενία είναι παγκόσμια. Οχι άδικα. Το πρώτο του μυθιστόρημα είναι το λιγότερο ενδιαφέρον. Με το ξεκίνημα έχει κατακτήσει την προσοχή μας. Καθόλου εύκολο, ειδικά όταν είσαι νέος. Το βραβείο «Ian Fleming Steel Dagger» που κατέκτησε το 2008, έφερε και την αναγνώριση. Ενισχυτικό στοιχείο, η επικείμενη κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου από τον Ρίντλεϊ Σκοτ.

Τα λόγια επιδοκιμασίας, τα επαινετικά σχόλια και τα θαυμαστικά οφείλονται στον σεβασμό του δημιουργού απέναντι στις αρχές τού ατμοσφαιρικού θρίλερ, που αγγίζει τη σκοτεινή περιπέτεια. Το λογοτεχνικό είδος σε καμία περίπτωση δεν είναι σπάνιο. Στην προκειμένη περίπτωση όμως παίρνει άλλο λούστρο. Ο τρόπος γραφής και κυρίως η σκέψη του Σμιθ γίνονται τα καλύτερα στιλβωτικά. Μπλέκει (αρμονικά) το πρόσφατο παρελθόν με αληθινά γεγονότα. Τα υλικά δεν είναι δυσεύρετα. Η χρησιμοποίηση τους είναι που τα κάνει να φαίνονται έτσι. Η διαφορετική ματιά είναι που φέρνει τις πολύ καλές έως εξαιρετικές κριτικές.

Τα παραπάνω μεταφράζονται σε μια καθηλωτική αρχή που δεν χάνει την ορμή της μέχρι την τελευταία σελίδα. Τόπος δράσης, η ΕΣΣΔ. Του Στάλιν και του Χρουστσόφ. Ο χρόνος έχει μεγάλη σημασία και η χρησιμότητά του δεν περιορίζεται στη σύνδεση των γεγονότων. Παράλληλα, τα πρόσωπα δεσπόζουν. Οι δύο πολιτικοί που βρέθηκαν στην ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης, περιβάλλουν τους ήρωες του μυθιστορήματος. Η πολιτική τους «γεννά» τις μορφές που δρουν στο χαρτί και ασκούν κριτική. Σ' αυτό το σημείο το μείγμα γίνεται εκρηκτικό και τελείως ξεχωριστό, διότι δεν έχουμε μια ιστορία, αλλά δύο. Δεν είναι μόνον η ευχάριστη δράση. Είναι και ο καταγγελτικός λόγος. Ο συνδυασμός κάνει ακαταμάχητα ελκυστικό το βιβλίο.

Ο Σμιθ προσέχει πάρα πολύ τη βιτρίνα, που λάμπει από την πρώτη στιγμή. Λάμπει και είναι πεντακάθαρη. Ετσι επιτυγχάνει το φόντο να είναι ευδιάκριτο. Πρώτα όμως τα φώτα. Το εύρημα με το κυνήγι της γάτας είναι μοναδικό. Απλά, εντούτοις, η αρχή και το τέλος. Η ενδιάμεση πορεία είναι οι μεταμορφώσεις του, καθώς όλοι είναι κυνηγημένοι. Το θήραμα γίνεται θύτης. Γρήγορα καθίσταται αντιληπτό πως τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Οι σχέσεις, η συμπεριφορά, οι φόνοι, η βία, η αγάπη. Τίποτα. Ολα είναι ρευστά. Τα πάντα αλλάζουν με ταχύτατο ρυθμό.

Σε κάθε ενότητα σκόπιμα δημιουργούνται απορίες. Η φράση-κλισέ «Τι γίνεται μετά;» έρχεται αμέσως. Αγωνία στο μάξιμουμ. Απαραίτητη για να καθηλώσει. Στη συνέχεια είναι το περιβάλλον. Παγωμένο, ψυχρό, απόμακρο. Το μυστήριο ενισχύεται και το ενδιαφέρον μένει αμείωτο. Υπάρχει όμως κάτι σταθερό, και είναι στη δεύτερη ιστορία που θέλει να πει ο συγγραφέας. Δεν του αρέσει η επιβολή. Η με το ζόρι πειθαρχία. Γι' αυτό και τονίζεται η τιμωρία της παρέκκλισης. Ο Λέο είναι πιστός στο κράτος. Οταν όμως η αμφιβολία μπαίνει στο μυαλό του, όλα αλλάζουν. Η πλύση εγκεφάλου φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα. Οποιος αντιδρά είναι καταδικασμένος. Οταν το συνειδητοποιεί, ξέρει πώς πρέπει να προφυλάξει τη ζωή του. Η διαφορετική αλήθεια ενοχλεί και πρέπει να εξαφανιστεί. Η θέση τού Σμιθ σ' αυτό είναι ξεκάθαρη.

Κάποια στιγμή οι αλλαγές τελειώνουν. Ο εχθρός είναι ξεκάθαρος. Ο Λέο, η Ραΐσα και οι απλοί πολίτες, απέναντι στην KGB, την κρατική ασφάλεια. Η σύγκρουση των δύο οδηγεί εκεί όπου άρχισαν όλα. Στο κυνήγι της γάτας. Ο μικρός αδελφός τού Λέο, Αντρέι, αφού έμαθε να κυνηγάει, έγινε δολοφόνος παιδιών. Στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο θεωρήθηκε ότι παραστράτησε και βασανίστηκε όταν γύρισε στην ΕΣΣΔ, ως αιχμάλωτος πολέμου. Τα δύσκολα παιδικά χρόνια τού θόλωσαν το μυαλό και γι' αυτόν οι φόνοι έγιναν ο τρόπος να φωνάξει κοντά του τον Πάβελ, που για να σωθεί έγινε ο Λέο. Ο Αντρέι έψαχνε τον αδελφό που έχασε όταν βγήκαν μικροί για κυνήγι. Ο Λέο αναζητούσε τον φονιά των παιδιών. Και οι δύο πήγαιναν ενάντια στο κράτος. Η πνευματική οξυδέρκεια και ωριμότητα του συγγραφέα φτιάχνουν τον χαρακτήρα αυτού του τρομερού παιδιού.

***Μινέτ Γουόλτερς

Η σκιά του χαμαιλέοντα

μτφρ.: Εφη Τσιρώνη

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 516, ευρώ 19,90

Οταν ο υπολοχαγός Τσαρλς Ακλαντ μεταφέρεται από το Ιράκ με σοβαρές κρανιακές κακώσεις, βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με τη μόνιμη παραμόρφωση του προσώπου του, αλλά και με την προφανή αλλαγή τού μέχρι πρόσφατα προσηνούς χαρακτήρα του. Κόβει κάθε δεσμό με την προηγούμενη ζωή του και βυθίζεται σ' έναν κόσμο ενοχών και παρανοϊκής καχυποψίας... Ωσπου ένας θαμώνας σε μια παμπ κάνει το λάθος να τον εκνευρίσει. Επισύρει την προσοχή της αστυνομίας, η οποία διερευνά τρεις δολοφονίες ομοφυλοφίλων. Καθώς περιλαμβάνεται πλέον στον κατάλογο των υπόπτων, ο Ακλαντ αναγκάζεται να αντιμετωπίσει τα πραγματικά προβλήματα που κρύβονται πίσω από την απομόνωσή του.

***Ρέιμοντ Τσάντλερ

Ο μεγάλος ύπνος

μτφρ.: Φίλιππος Χρυσόπουλος

πρόλογος: Ιαν Ράνκιν

εκδόσεις Κέδρος, σ. 328

Το όνομα του συγγραφέα αρκεί για να πάει τον αναγνώστη στο βιβλιοπωλείο και να αγοράσει το βιβλίο. Ο Ρέιμοντ Τσάντλερ είναι ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων. Ο μεγάλος ύπνος θα μνημονεύεται για πολλά χρόνια ακόμη. Ενας από τους λόγους, ο χαρακτήρας που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά, ο ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου. Οι περισσότεροι συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων έχουν επηρεαστεί από την εθιστική γραφή τού Τσάντλερ. Οπως αναφέρει στον πρόλογο της παρούσης έκδοσης ο Ιαν Ράνκιν: «Ηταν ένα από τα πρώτα αστυνομικά μυθιστορήματα που διάβασα, και εξακολουθεί να είναι από τα καλύτερα».

***Π. Ντ. Τζέιμς

Θάνατος σε ιδιωτική κλινική

μτφρ.: Τούλα Τόλια

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 442

Σ' ένα από τα πιο όμορφα μέρη της Αγγλίας, στο Ντόρσετ, μέσα σ' έναν ιστορικό πύργο, όπου οι νέοι ιδιοκτήτες έχουν δημιουργήσει μια πτέρυγα που λειτουργεί ως κλινική για αισθητικές επεμβάσεις, γίνεται ένα έγκλημα. Μια ασθενής, ρεπόρτερ ειδικευμένη στα σκάνδαλα, η Ρόντα Γκράντουιν, βρίσκεται νεκρή. Ο ταξίαρχος Ανταμ Νταλγκλίς καλείται να εξιχνιάσει ένα έγκλημα, του οποίου οι προεκτάσεις και οι επιπτώσεις είναι απρόβλεπτες. Ενας δεύτερος θάνατος οδηγεί σε δύσβατα μονοπάτια. Απαράμιλλο λογοτεχνικό ύφος, με το σασπένς να συμβιώνει με την πνευματική απόλαυση.

***Περικλής Μονιούδης

Η επιστροφή του Φρόυλερ

μτφρ.: Σπύρος Μοσκόβου, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, σ. 244, ευρώ 18

Ενας φίλος βρίσκει νεκρό στο γραφείο του τον ευυπόληπτο βιομήχανο Χάινριχ Μόζερ, που ζούσε μόνος στην πολυτελή βίλα του έξω από την ελβετική πολίχνη Γκλάρους. Την υπόθεση αναλαμβάνει ο διακεκριμένος ανακριτής Χανσπέτερ Φρόυλερ. Αν και όλα τα στοιχεία συνηγορούν στο ότι πρόκειται για αυτοκτονία, ένα ανεξήγητο ένστικτο καλεί τον ανακριτή να διερευνήσει το ενδεχόμενο του φόνου.

«Η επιστροφή του Φρόυλερ» είναι ένα απρόσμενο αστυνομικό μυθιστόρημα, που εξελίσσεται μέσα από τη βαθμιαία ταύτιση ανακριτή και θύματος. Λιτή και υποβλητική η γραφή τού Μονιούδη.

***Μιμή Φιλιππίδη-Θεοχάρη

Ηρεμα νερά

εκδόσεις Ωκεανίδα, σ. 356, ευρώ 16

Κάπου στη βόρεια Ελλάδα, μια μέρα, ένας αμερικανός αρχαιολόγος και η ελληνίδα σύντροφός του θα ανακαλύψουν τυχαία το πτώμα μιας γυναίκας. Την υπόθεση θα αναλάβει ο αστυνόμος Μισιρλής. Θα ακολουθήσει μια ιστορία, όπου το μυστήριο ανταγωνίζεται τα εξαιρετικά ψυχογραφήματα των χαρακτήρων που αναταράζουν τα ήρεμα νερά της ελληνικής επαρχίας.

«Η Μίμη Φιλιππίδη-Θεοχάρη επιβεβαιώνει, μετά το Θαμμένοι στον Γρανίτη, ότι ξέρει να δίνει ρυθμό και ζωή σ' ένα μικρό, ξεχασμένο χωριό και να αφηγείται μια συναρπαστική ιστορία», γράφει ο Πέτρος Μάρκαρης.

***Νάιτζελ Μακ Κρέρι

Κρυφός κήπος

μτφρ.: Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 392, ευρώ 18

Πριν διαγνωσθεί η κατάστασή του, ο αστυνόμος Μαρκ Λάπσλι νόμιζε ότι όλοι ήταν σαν κι αυτόν. Τώρα ξέρει ότι πάσχει από συναισθησία. Μια σπάνια νευρολογική κατάσταση που έχει βραχυκυκλώσει τις αισθήσεις του. Είναι μόνος σε μια αόριστης διάρκειας άδεια, για λόγους υγείας. Απολαμβάνει τη σιωπή. Ετσι, όταν ένας επιχειρηματίας ρίχνει το σπορ αυτοκίνητό του σ' ένα δέντρο, ο Λάπσλι ξαφνιάζεται που καλείται αμέσως στον τόπο του ατυχήματος. Αναμνήσεις στοιχειώνουν και τη ζωή τής Βάιολετ Τσέιμπερς. Κάνει ό,τι μπορεί για να τις αφήσει πίσω της. Ο επιθεωρητής Λάπσλι θα έλθει αντιμέτωπος με μια μεθοδική εγκληματία, μόνο και μόνο για να ανακαλύψει πως το αδύνατο σημείο του είναι ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη δύναμή του.

***J. Sydney Jones

Ο κενός καθρέφτης

μτφρ.: Αγορίτσα Μπακοδήμου

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 352, ευρώ 16,90

Καλοκαίρι 1898. Η κοινωνία της Βιέννης βρίσκεται σε αναταραχή. Τους τελευταίους δύο μήνες έχουν σημειωθεί τέσσερις διαδοχικοί φόνοι, με πρωτοφανή αγριότητα. Ο μανιακός δολοφόνος ακολουθεί πάντα το ίδιο τελετουργικό. Σπάει τον λαιμό των ανυποψίαστων θυμάτων του, κόβει τη μύτη τους με μια μαχαιριά κι εγκαταλείπει τα πτώματα στο πάρκο αναψυχής Πράτερ. Το πέμπτο θύμα είναι η «κοπέλα με τον κενό καθρέφτη». Μια συναρπαστική ιστορία, γεμάτη μυστήριο και συνωμοσία, ξεκινά.

***Τζορτζ Πελεκάνος

Ο κηπουρός της νύχτας

μτφρ.: Θανάσης Γιαννακόπουλος

εκδόσεις Πατάκη, σ. 464, ευρώ 22

Πριν από 20 χρόνια, δύο νεαροί μπάτσοι παρακολουθούσαν τον Τι Σι Κουκ, αρχιφύλακα δεινό στις έρευνες, να εργάζεται στον τόπο ενός εγκλήματος, σ' έναν εξαθλιωμένο δημοτικό κήπο, σε βίαιη γειτονιά τής Ουάσιγκτον. Σήμερα, ο αγώνας δρόμου των μεσιτικών γραφείων δεν έχει επιφέρει πολλές αλλαγές σ' αυτές τις γειτονιές. Στον ίδιο αυτό κήπο, μέσα στο ίδιο κομφούζιο, ο δολοφόνος έχει αφήσει πίσω του ένα πτώμα και στοιχεία, τα οποία οι τρεις άντρες αμέσως αναγνωρίζουν.

***Mary-Ann, Tirone Smith

Δεν ήταν εκεί...

μτφρ.: Σόφη Λούκα

εκδόσεις Αγκυρα, σ. 432, ευρώ 9,95

Η πράκτορας του FBI Πόπι Ράις βρίσκεται -μάλλον απρόθυμα- σε διακοπές, για να συνέλθει από τον τραυματισμό της σε μια αποστολή. Ομως, μόλις μερικές ημέρες μετά την άφιξη της στο Μπλοκ Αϊλαντ, με τον Τζόε, εραστή και έμπιστο φίλο της, ανακαλύπτει ένα πτώμα παρατημένο στη μέση του δρόμου. Εμφανίζεται άλλο ένα πτώμα, στην ίδια κατάσταση με το πρώτο. Η Ράις νιώθει πως πρέπει να βρει τον δολοφόνο, πριν αυτός σκοτώσει κι άλλα κορίτσια.

Ο γάτος

εκδόσεις Αγρα, σ. 224, ευρώ 13

Ο Εμίλ πρόσφατα χήρεψε, η Μαργκερίτ μόλις έχασε τον σύζυγο της. Και οι δύο αναζητούν απελπισμένα λίγη συντροφιά και αποφασίζουν να παντρευτούν. Υστερα από οκτώ χρόνια συμβίωσης, η ανάγκη για συντροφιά έχει μεταμορφωθεί σε λυσσαλέο μίσος. Το μόνο αίσθημα που συμμερίζονται. Η εχθρότητα κορυφώνεται, και ο Σιμενόν ανατέμνει τους λόγους που τους έκαναν να ενώσουν τις τύχες τους και οδήγησαν στον αφανισμό τους.

***Μιγιούκι Μιγιάμπε

Πύρινη άμαξα

μτφρ.: Βασίλης Πουλάκος,

εκδόσεις Printa, σ. 352, ευρώ 17

Η Μιγιούκι Μιγιάμπε είναι νέα συγγραφέας, πολύ γνωστή στην Ιαπωνία, με αρκετά μπεστ σέλερ στο ενεργητικό της. Στην «Πύρινη άμαξα» καταφέρνει να δημιουργήσει μια σκοτεινή ατμόσφαιρα μυστηρίου, συχνά τρομακτική, ενώ διάχυτη είναι η αιχμηρή γυναικεία ματιά της στη σύγχρονη Ιαπωνία. Το βιβλίο έχει τιμηθεί με το βραβείο «Γιαμαμότο Σουγκόρο» στην κατηγορία του αστυνομικού αλλά και του ψυχαγωγικού μυθιστορήματος.

***Ρουθ Ρέντελ

Πορτομπέλο

μτφρ.: Γιώργος Μπαρουξής

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 416, ευρώ 19

Η περιοχή του Πορτομπέλο, στο δυτικό Λονδίνο, έχει πλούσια προσωπικότητα. Παλλόμενη, γεμάτη λαμπερά χρώματα, θόρυβο και αλλόκοτα, μα υπέροχα γκράφιτι.

Ο Γιουτζίν Ρεν, πενήντα χρόνων, μια μέρα βγαίνει για ψώνια. Εντελώς τυχαία βρίσκει έναν φάκελο με χρήματα. Για κάποιο λόγο, αντί να τα παραδώσει στην αστυνομία, γράφει ένα σημείωμα σε μια κολόνα στο σπίτι του. Αυτό το σημείωμα θα συνδέσει τις ζωές πολύ διαφορετικών ανθρώπων, σ' ένα γαϊτανάκι από εμμονές, προβλήματα, όνειρα και απελπισίες. Και μέσα σε όλα αυτά, η πυρετώδης ζωή τού Πορτομπέλο συνεχίζεται ακάθεκτη.

***Michel Maisonneuve

Ενας Τσετσένος σκύλος στη Μασσαλία

μτφρ.: Αλίκη Κεραμίδα

εκδόσεις Πόλις, σ. 232, ευρώ 14

Μια ηλικιωμένη γυναίκα δολοφονείται σ' ένα εργατικό προάστιο της Μασσαλίας. Το διαμέρισμα μοιάζει λεηλατημένο, ενώ η γηραιά κυρία έχει βασανιστεί άγρια. Η κηδεία δεν συγκεντρώνει πάρα πολύ κόσμο. Πέρα από τους λίγους ανθρώπους, κι ένας σκύλος. Ο σκύλος τής ηλικιωμένης κυρίας. Το σενάριο της ληστείας δεν πείθει. Οι δολοφόνοι κάτι ψάχνουν. Είναι Ρώσοι και δεν ξέρουν ότι εκείνο που αναζητούν είναι ο σκύλος. Που είναι Τσετσένος, όπως και η δολοφονημένη αφεντικίνα του, δώρο του γιου της από την πατρίδα.

***Νίκι Φρεντς

Μοιραίο χαμόγελο

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 370, ευρώ 16,68

Η Μιράντα Κότον νομίζει ότι έχει βγάλει για τα καλά από τη ζωή της τον Μπρένταν, το αγόρι της. Δύο εβδομάδες αργότερα ανακαλύπτει πως έχει μπλέξει με την αδελφή της. Σύντομα, το συναίσθημα της αμηχανίας θα αρχίσει να μεταμορφώνεται σε απειλή και σιγά σιγά, σε τρόμο. Στον χειρότερο εφιάλτη που θα μπορούσε να έχει μια κοπέλα. Ποιος είναι αυτός; Να ερωτευτεί έναν άνδρα που θα της κάνει τη ζωή μαρτύριο.

Αλέξανδρος Στεργιόπουλος

***Paco Ignacio Taibo ΙΙ, Ονειρα συνόρων

μτφρ.: Κρίτων Ηλιόπουλος, εκδόσεις Αγρα, σ. 144, ευρώ 12

Ο «θεμελιωτής του νέου λατινοαμερικανικού αστυνομικού μυθιστορήματος», μυθιστοριογράφος, δημοσιογράφος, ιστορικός Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο ΙΙ, που γεννήθηκε το 1949, πρόλαβε να γράψει μέχρι τώρα καμιά πεντηκοστή βιβλία, να πουλήσει εκατοντάδες χιλιάδες σε 25 χώρες, να μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες, μας διηγείται στο λογοτέχνημά του αυτό την ιστορία του Εκτορ Μπελασκοαράν Σάυν, ενός μονόφθαλμου (αλλά ανοιχτομάτη) ιδιωτικού ντετέκτιβ που ψάχνει να βρει την παλιά του αγάπη, από τα φοιτητικά χρόνια. Το αντικείμενο του πόθου του είναι μια ηθοποιός του κινηματογράφου που παράτησε στη μέση τα γυρίσματα μιας ταινίας κι έχει καταφύγει στα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής με το Μεξικό, κυνηγημένη από πόλη σε πόλη από κάποιον αστυνομικό, που, όπως λέει η ίδια, την καταδιώκει. Ομως φαίνεται ότι δεν είναι ο μόνος, αφού στο κατόπι της βρίσκονται κι ένας παραγωγός τηλεοπτικών σειρών, που δεν απέχει πολύ από τον ...προαγωγό, αλλά κι ένας έμπορος ναρκωτικών. Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο αστυνομικό αφήγημα όπου αναζητούμε απλώς τον δολοφόνο, και παρελαύνουν από τη συνείδηση του αναγνώστη μια σειρά υπόπτων (από τους οποίους καλείται να ψυχανεμιστεί τον ένοχο), αλλά για μια απολαυστικά περίπλοκη ιστορία, όπου η απουσία της αναμενόμενης δράσης, η νοσταλγία για τη χαμένη νιότη και ο ειρωνικά λεπτός σαρκασμός συμβάλλουν σ' ένα μελαγχολικό αμάλγαμα.

***Πατρίτσια Χάισμιθ, Επικίνδυνη ομορφιά

μτφρ.: Βασίλης Πουλάκος, επιμέλεια: Νάνσυ Κουβαράκου, εκδόσεις Ροές, σ. 446, ευρώ 16

Η μαστόρισσα του σασπένς Πατρίτσια Χάισμιθ (1921-1995) ξεκινάει αυτό το μυθιστόρημά της μ' ένα χαμένο πορτοφόλι, που φέρνει κοντά δύο γείτονες που μέχρι τότε κυκλοφορούσαν στη Νέα Υόρκη σαν δύο ξένοι. Ευγενική χειρονομία, χωρίς πολλές πολλές προεκτάσεις, και «συμπάθεια» χωρίς ...τσάι (για να θυμηθούμε και το παλιό εκείνο θεατρικό έργο του Ρόμπερτ Αντερσον). Ομως η μοίρα (η δεξιοτέχνισσα συγγραφέας, για να είμαστε πιο ακριβείς) τούς φέρνει πάλι κοντά, αλλά αυτή τη φορά αντιμέτωπους με το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου τους (που μάλλον για ...υποκείμενο φαντάζει). Η «τέλεια καλλονή», το φιλόδοξο θηλυκό και η κατεργάρα γυναίκα Ελσι Τάιλερ είναι έτοιμη να «πατήσει επί πτωμάτων» για να ζήσει τη «μεγάλη ζωή». Ο νεαρός Τζακ Σάδερλαντ γίνεται αντεραστής ενός απόμαχου της ζωής, του Ραλφ Λίντερμαν, που δεν το βάζει κάτω και αποφασίζει να επανέλθει, λογαριάζοντας τι μερίδιο ηδονής τού αναλογεί (ως ένας από τους ηρωικούς γέροντες που στοιχειώνουν την ποίηση του Καβάφη). Η μαθηματικά υπολογισμένη αφηγηματική μηχανή προχωράει αργά, μα σταθερά προς την κορύφωση της δράσης και την ανατροπή της πλοκής, με την οποία έκλεινε πάντα τα τεχνουργήματά της η φημισμένη αμερικανίδα συγγραφέας. Τώρα, ποιος είναι ο χαμένος και ποιος ο κερδισμένος σε αυτό το ανελέητο παιχνίδι, σε αυτή την «γκιόστρα» των ψυχών; Δεν μένει παρά να βυθιστείτε με απόλαυση στις σελίδες αυτού του εύληπτου βιβλίου για να το ανακαλύψετε.

***Πατρίτσια Χάισμιθ, Μοιραίο παιχνίδι

μτφρ.: Εύα Λερίου, επιμέλεια: Νάνσυ Κουβαράκου, εκδόσεις Ροές, σ. 380, ευρώ 16

Στην ίδια σειρά, «Αστυνομικό Μυθιστόρημα», των εκδόσεων Ροές, κυκλοφορεί και το Μοιραίο Παιχνίδι της γυναίκας που ανήγαγε το αστυνομικό μυθιστόρημα σε υψηλή τέχνη. Κι αυτό δεν το πέτυχε μόνο χάρη στην τεχνική της. Και πάλι δύο ετερόκλιτοι εραστές τής ίδιας γυναίκας βρίσκονται αντιμέτωποι με την καχυποψία, αφού η καλή τους βρίσκεται δολοφονημένη. Ο ένας είναι φιλοσοφημένος, ευκατάστατος γερμανός ζωγράφος, που καταφεύγει συχνά στο καβούκι του. Ο άλλος είναι ένας παθιασμένος, θρησκευόμενος μεξικανός επιπλοποιός, που δεν έχει στον ήλιο μοίρα. Η φιλία τους κλυδωνίζεται από τις αμοιβαίες υποψίες για το ποιος από τους δύο είναι ο φονιάς. Μέσα από την αντιπαλότητά τους παρακολουθούμε τη σύγκρουση περισσότερο αφηρημένων εννοιών, όπως συναίσθημα εναντίον λογικής και αυτοσυγκράτηση εναντίον του άλογου πάθους. Δύο διαφορετικοί τρόποι να βιώσουμε και να αποδεχτούμε (ή να μην αποδεχτούμε) την αναπόδραστη απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Αυτό το αφήγημα υπερβαίνει τα στενά όρια του αστυνομικού μυθιστορήματος θέτοντας φιλοσοφικά και υπαρξιακά ερωτήματα.

***Αθηνά Κακούρη, Κυνηγός φαντασμάτων,

Βιβλιοπωλείον της Εστίας, σ. 208, ευρώ 14

Ενα μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 1974, επανεκδίδεται τώρα από την Εστία. Η Αθηνά Κακούρη, που άλλαξε πολλά επαγγέλματα πριν καταλήξει συντάκτρια του περιοδικού «Ταχυδρόμος» και βραβευμένη συγγραφέας, «πολλών δ' ανθρώπων είδε άστεα και νόον έγνω», μοιράζοντας την ενέργειά της και τον χρόνο της ανάμεσα στην Πάτρα, στην Αθήνα, στη Βιέννη, μελετώντας τη ζωή σε Ελλάδα, Γερμανία και Αμερική. Το αρχοντικό ενός πλούσιου γέροντα στην Κέρκυρα είναι το σκηνικό μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται αυτή η ιστορία, όπου το «παραφυσικό» δίνει και παίρνει. Ανεξήγητα φαινόμενα, κυνηγοί φαντασμάτων, φόνοι, ληστείες, απαγωγές και μυστήριο... Πάνω απ' όλα, το μυστήριο, που κινεί την ανέμη για να απολαύσουμε αυτή την ενδιαφέρουσα ιστορία. Η γοητεία τού αυθεντικού.

***Λέσλι Γκλάιστερ, Οι μεταμορφώσεις της Νίνα Τοντ, μτφρ.: Αργυρώ Μαντόγλου, εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 384, ευρώ 19

Η βιβλιοκριτικός που συνεργάζεται με τις εφημερίδες «Spectator» και «Times», που διδάσκει τα μυστικά της συγγραφής στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Χάλαμ του Σέφιλντ και γεννήθηκε στη Βρετανία το 1956, πλάθει μια ανατριχιαστική ιστορία για μια συνηθισμένη, χαμηλών τόνων γυναίκα, που κάνει μια μικρή ερωτική παρασπονδία σ' ένα ξενοδοχείο. Αυτό όμως που νόμιζε σαν επιπόλαιη σχέση της μιας βραδιάς, εξελίσσεται σε κάτι απρόβλεπτα άγριο... Ποιο πτώμα κρύβεται και σε ποια ντουλάπα; Ποιος ζητάει εκδίκηση; Ποιες ενοχές ξεθάβονται και ζητούν εξομολόγηση και τιμωρία; Ο περιστασιακός εραστής της έχει άλλη γνώμη και άλλες βλέψεις. Η αφηγήτρια παρασύρει στη φρενιτική πλοκή τον αναγνώστη, ενώ το ηθικό δίδαγμα είναι σαφές: Αν θέλετε να συνεχίσετε τον βολεμένο τρόπο ζωής σας, να μην ενδίδετε στης «μιας βραδιάς τα γιασεμιά» -που λέει και το παλιό τραγουδάκι-, όσο μυρωδάτα κι αν είναι... Για αναγνώστες με γερά νεύρα. Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν ακόμα δύο βιβλία τής Γκλάιστερ: Ενοχα παιχνίδια και Ζωή στο περιθώριο.

***Λεωνίδας Καλλιδώνης

Τα δείπνα της Εκάτης

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 408, ευρώ 15,90

Ο γνωστός από τις τηλεοπτικές του εμφανίσεις συντάκτης, που καλύπτει θέματα υγείας, Λεωνίδας Καλλιδώνης, έχει σπουδάσει Δημόσια Διοίκηση και Δημοσιογραφία, γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1969 και παίρνει με το βιβλίο του αυτό το βάπτισμα του πυρός στα βαθιά νερά τού αστυνομικού μυθιστορήματος. Η Εκάτη ήταν η σκοτεινή, αρχαία θεά της Μαγείας, λατρευόταν σε σκοτεινές τελετές και στα τρίστρατα υπήρχαν βωμοί και ναΐσκοι της, όπου οι οδοιπόροι άφηναν καλούδια και άλλα δώρα για να έχουν την εύνοιά της και για να πάνε καλά οι δουλειές τους. Ομως, ποια να είναι άραγε εκείνη η Εκάτη, η Δράκαινα της Πανσελήνου, που είναι πίσω από μια σωρεία φόνων που αναστατώνουν τη σύγχρονη Αθήνα; Σε κάθε πανσέληνο κάποιος νεαρός άνδρας χάνει τη ζωή του με τελετουργικό τρόπο. Ενας αστυνομικός ρεπόρτερ που βλέπει την καριέρα του να βουλιάζει, αποφασίζει να μάθει τι κρύβεται πίσω από αυτήν τη μίμηση αρχαίων παγανιστικών τελετών και θυσιών, για ν' ανακαλύψει με τρόμο ότι γνωρίζει δύο από τα θύματα, και το επόμενο στη σειρά είναι ο συγκάτοικός του, ο αγαπημένος του Δημήτρης. Αγώνας δρόμου με τον Χρόνο για να ανακαλύψει τον αιμοσταγή φονιά και να σώσει τον φίλο του.

Κωνσταντίνος Μπούρας

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Από τους πάγκους των βιβλιοπωλείων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα στο αστυνομικό μυθιστόρημα
Ωμή αναπαράσταση
Στους δρόμους του Γιάννη Μαρή με ψυχογραφήματα
Περί αστυνομικών μυθιστορημάτων
Το ελληνικό και ξένο αστυνομικό μυθιστόρημα: βίοι παράλληλοι
Καθυστερημένη προκοπή
Ο Γιάννης Μαρής, η εποχή του και οι επίγονοί του
Δυο - τρία πράγματα για το αστυνομικό μυθιστόρημα
Μαθηματικές και ψευδομαθηματικές αποδείξεις στην αστυνομική λογοτεχνία
Πενήντα χρόνια βουτηγμένη στο έγκλημα προσβλέπω στην απογείωσή του!
Σουηδικό νουάρ Το σκληρό πρόσωπο της Ευρώπης
Ελληνική αστυνομική λογοτεχνία: παρόν και μέλλον
Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας
Πολιτικό - αστυνομικό μυθιστόρημα;
Αστυνομική λογοτεχνία ή λογοτεχνία της παράβασης;
Audiatur et altera pars (Ας ακουσθεί και η ετέρα πλευρά)
1ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΗΝΟΥ
Αστυνομικές ιστορίες παίδων
Κριτική βιβλίου
Η αισθητική μιας κόρης ούγγρων προσφύγων στη Βρετανία
Οψεις ανάγνωσης
Ο στόχος είναι να «ταραχθεί» ο αναγνώστης από πλάγιους δρόμους
Από τις 4:00 στις 6:00
Ενας ήρωας της κιθάρας
Φιλία ...παλιά όσο και η μουσική
Συνέντευξη: Αγγελική Γιαννακίδου
Εργαλεία, τεκμήρια ζωής της Θράκης