Έντυπη Έκδοση

Το μαύρο διαμάντι της παγκόσμιας λογοτεχνίας

Δεκαεφτά χρόνια πήρε στον Τζέιμς Τζόις, καταργώντας την απόστροφο στην ιρλανδική μπαλάντα «Finnegan's Wake: Η αγρύπνια του Φίννεγκαν», να δημιουργήσει το «Finnegans Wake: Η αγρύπνια των Φίννεγκαν»: Το μοναδικό, μαύρο διαμάντι της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Τζέιμς Τζόις Τζέιμς Τζόις Το σκοτεινό, λογοπαικτικό, προκλητικό, άσεμνο, ανεννόητο, βιβλίο του. Το «κύριο ειρωνικό έπος της εποχής μας», που ταρακούνησε το λογοτεχνικό κατεστημένο και άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τη λογοτεχνία. (Η μετάφραση του τίτλου του έργου από τη Μαντώ Αραβαντινού ως «Η αγρύπνια του Φίννεγκαν» αστοχεί.)

Στις 628 σελίδες του έργου (1.601 της ελληνικής μετάφρασης) ο κόσμος χαλιέται και γίνεται ξανά, μέσα σε μια νύχτα, με την ασάφεια, ελευθεριότητα και πολυσημία του ονείρου, όπου τα πάντα επιτρέπονται. «Η αγρύπνια των Φίννεγκαν» δεν διαβάζεται ούτε σαν μυθιστόρημα ούτε σαν παραμύθι ούτε στο κρεβάτι για να μας πάρει ο ύπνος. Ο ιδανικός αναγνώστης της «Αγρύπνιας» «πάσχει από ιδανική αϋπνία». Για να διαβάσεις, να νιώσεις την «Αγρύπνια», χρειάζεται «intestions» [intestines (έντερα, τόλμη) + testis (όρχεις) + tention (ένταση, συν. δύναμη) + intention (πρόθεση, συν. θέληση)]: «αντεροαρχιδοδυναμοθέληση». Μην προσπαθήσεις να την εξηγήσεις, αναγνώστη, γιατί θα την παρεξηγήσεις. «Θα αγριοπαπιοπαρεξηγηθώ αν εξηγηθώ».

«Η αγρύπνια των Φίννεγκαν» είναι γραμμένη σε μια χαοτική γλώσσα, επινοημένη για να περιγράψει και αναπαραστήσει το χαόκοσμο «chaosmos» των Φίννεγκαν και του Τζόις και το δικό μας. Ομως, «υπάρχει πολλή μπαγαποντόπλακα στην Φιτιλοαγρύπνια των αστειοχωριατοφίννεγκαν...».

Μια «κατά νόημα» μετάφραση, ώστε να είναι κατανοητό το έργο, θα οδηγούσε, κατά τη γνώμη μου, σε ακρωτηριασμό. Στο σακάτεμα αυτού του έργου. «Το νόημα δεν μπορεί ποτέ να διαχωριστεί πλήρως από τη μορφή» Ετσι, επεχείρησα μια μετάφραση «κατά γράμμα», από τα αγγλο-ιρλανδο-φιννεγκανικά του Τζόις σε ελληνοτρίζοντα [creakish: creak ( τρίζω) + Greekish (ελληνικά)] εψιλονερμαφρόδιτα [epsilene (έψιλον) + epicene (ερμαφρόδιτος)] «ελληνοφιννεγκανικά».

Ενα κράμα κυριολεκτικότητας και ανευλαβούς ελευθεριότητας ήταν το τόλμημα της μετάφρασης. Μια μίμηση-αναπαράσταση της «φιννεγκανικότητας» του πρωτοτύπου. Μια αερογέφυρα ανάμεσα στον αναγνώστη και στο μετάφρασμα, η οποία, συνεχώς, ταλαντεύεται, έτοιμη να ρίξει κάτω, κάθε στιγμή, τον ανευλαβή, που τη διαβαίνει. Στη μετάφραση «οτιδήποτε άλλο από την πιο αδέξια κυριολεξία αποτελεί απάτη».

Η μάχη για τη μετάφραση της «Αγρύπνιας των Φίννεγκαν» δόθηκε με τη βεβαιότητα πως θα χαθεί. Αυτή είναι η τραγωδία του μεταφραστή αυτού του έργου. Δηλαδή, να γνωρίζει το αδύνατο μιας τέτοιας μετάφρασης και εν τούτοις να την επιχειρεί. Ισως, όμως, τα πάντα να δικαιώνονται στη «βανεσσοματαιότητα».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Βιβλίο
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Το λάθος αστέρι
Με μαύρο και πνευματώδες χιούμορ
Δεν ωραιοποιεί τα βάσανα των ηρώων του
Πικρή σάτιρα για το μέλλον της λογοτεχνίας
«Ισορροπώ μεταξύ αυτοβιογραφίας και επινόησης»
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
«Η τέχνη είναι γεμάτη υποκρισία και σνομπισμό»
Μυθιστορήματα
Λολίτα γένους αρσενικού
Αρχαιολογικοί χώροι
Στέρεψε από νερό αλλά αναβλύζει Ιστορία
Σινεμά
Ο έρωτας δεν έχει φύλο
Γκέι, οι μεγάλες ερωτικές ιστορίες
Βιβλίο
Το λάθος αστέρι
Με μαύρο και πνευματώδες χιούμορ
Δεν ωραιοποιεί τα βάσανα των ηρώων του
Το μαύρο διαμάντι της παγκόσμιας λογοτεχνίας
Πικρή σάτιρα για το μέλλον της λογοτεχνίας
«Ισορροπώ μεταξύ αυτοβιογραφίας και επινόησης»
Υγεία
Η μελαγχολία μετά τις διακοπές
Εξαντλημένοι οι νέοι μπαμπάδες, ακόμη και για σεξ
Σήμα κινδύνου ο προδιαβήτης
Στη Θεσσαλονίκη το «Διαβητικό Χωριό»
Οταν το μέγεθος μετράει
Ενας διάλογος για τα ψυχιατρικά φάρμακα
Χτυπήστε τον πόνο με βότανα!
Οταν η καριέρα «τρώει» το θηλασμό!
Ρόδι: το ελιξίριο της νεότητας