Έντυπη Έκδοση

Ενας διάλογος για τα ψυχιατρικά φάρμακα

Κανένα φάρμακο, ούτε καν η απλή ασπιρίνη, δεν είναι απόλυτα ασφαλές, όλα τα φάρμακα έχουν τις παρενέργειές τους. Ο χρυσός κανόνας είναι και παραμένει ο ιπποκρατικός νόμος της θεραπευτικής, δηλαδή η θεραπεία να είναι το δυνατόν λιγότερο βλαπτική.

Η Ψυχιατρική είναι μια ιατρική ειδικότητα που εξασκείται από καταρτισμένους ιατρούς. Παραμένει, όμως, αμφισβητούμενη ειδικότητα, όχι μόνο για τα αποτελέσματά της, αλλά ακόμα και για το αντικείμενό της. Συν τοις άλλοις, συχνά οι ψυχίατροι έρχονται αντιμέτωποι και με τη δυσπιστία για τη χρησιμότητα των ψυχιατρικών φαρμάκων, καθώς και με ποικίλες δοξασίες για τη βλαπτικότητά τους.

Το παρόν άρθρο σκοπό έχει να αποκαταστήσει μερικές από αυτές τις αρνητικές δοξασίες.

Τα ψυχιατρικά φάρμακα χορηγούνται για τη θεραπεία των ψυχικών ασθενειών. Δεν υπάρχουν όμως ακριβή, αντικειμενικά κριτήρια για την ψυχιατρική «διάγνωση», ούτε για να θεωρηθεί αν κάποιος έχει βελτιωθεί ή θεραπευτεί.

Ακριβή, αντικειμενικά κριτήρια για την ψυχιατρική διάγνωση υπάρχουν, όπως και για όλες τις ασθένειες. Τα κριτήρια διάγνωσης έχουν ταξινομηθεί, μαζί με αυτά των υπόλοιπων σωματικών ασθενειών, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία. Με βάση αυτά τα κριτήρια προσδιορίζεται συνολικά η θεραπεία, αλλά και αποτιμώνται η βελτίωση και η αποθεραπεία.

Οι άνθρωποι που είναι χαρακτηρισμένοι ως πάσχοντες «ψυχικά» έχουν σύνθετα προβλήματα, τα οποία δεν μπορούν να επιλυθούν με τα χάπια. Αντίθετα, τα ψυχιατρικά φάρμακα επιδεινώνουν τα προβλήματά τους, θολώνουν τη σκέψη και προκαλούν σωματικές παθήσεις, καθώς προκαλούν εξάρτηση.

Πράγματι, οι πάσχοντες από ψυχικά προβλήματα έχουν συνήθως σύνθετα προβλήματα. Η κοινωνία μας, εξάλλου, δύσκολα αποδέχεται την έννοια του «ψυχικά ασθενούς», ο Κοινωνικός Αποκλεισμός είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη θεραπευτική αυτών των καταστάσεων, αφού υπάρχει ένας ιδιότυπος ρατσισμός σε κάθε έναν που δηλώνει ότι έχει «ψυχολογικά προβλήματα». Τα ψυχιατρικά φάρμακα δίδονται μόνο όταν και εφόσον υπάρχουν σαφείς επιστημονικά ελεγμένες προϋποθέσεις για τη χορήγησή τους, παράλληλα με άλλες θεραπείες με προεξάρχουσα την ψυχοθεραπεία. Ο έλεγχος των παρενεργειών είναι εκ των ων ουκ άνευ, διότι μια μη καλά ανεκτή φαρμακευτική θεραπεία διακόπτεται συνήθως αυτοβούλως από τον ίδιο τον ασθενή και η πιθανότητα να καταστεί η διαταραχή χρόνια έπειτα από κάποιες υποτροπές, είναι εξαιρετικά μεγάλη.

Μερικά ψυχιατρικά φάρμακα δεν είναι μόνο ηρεμιστικά, αλλά στην πραγματικότητα επηρεάζουν τη νευροδιαβίβαση. Ετσι, στην ουσία νομιμοποιούμε ναρκωτικές ουσίες.

Η πραγματικότητα είναι ότι όλα τα ψυχιατρικά φάρμακα επηρεάζουν ελεγχόμενα τη νευροδιαβίβαση στον εγκέφαλο. Αλλά η συσχέτιση που γίνεται με τις ναρκωτικές ουσίες είναι εντελώς ατυχής! Ο εγκέφαλος επηρεάζεται από πάρα πολλές ουσίες που διέρχονται τον αιματο-εγκεφαλικό φραγμό. Μερικές από αυτές είναι ο καφές, το τσιγάρο, το τσάι, η βαλεριάνα, αλλά και ουσίες επίσης βλαπτικές, όπως το μονοξείδιο του άνθρακα των σύγχρονων μεγαλουπόλεων.

Η κατάθλιψη προκαλείται από μικρή συγκέντρωση σεροτονίνης στον εγκέφαλο, ενώ αντίστοιχα η σχιζοφρένεια προκαλείται από την υπερβολική ποσότητα ντοπαμίνης. Αυτά υποτίθεται ότι διορθώνονται με τα ψυχιατρικά φάρμακα. Ομως τα ψυχιατρικά φάρμακα που συνταγογραφούνται βασίζονται έτσι σε εικασίες για το θεραπευτικό τους αποτέλεσμα ή είναι θέμα πολιτικής και μεγάλων οικονομικών συμφερόντων.

Από μόνη της η θεώρηση αυτή είναι εξαιρετικά απλοϊκή, διότι στις ψυχικές διαταραχές και κυρίως στις ασθένειες όπως η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια υπάρχει ένα εξαιρετικά πολύπλοκο δίκτυο επηρεαζόμενων νευροδιαβιβαστικών συστημάτων, που δεν έχει απόλυτα κωδικοποιηθεί. Τα σύγχρονα φάρμακα συνήθως επιδρούν σε παραπάνω από ένα σύστημα νευροδιαβιβαστών, αλλά, για άγνωστους ακόμα επιστημονικά λόγους, εξατομικεύεται και γι' αυτό ένα φάρμακο που βοηθά πολύ κάποιον, δεν είναι εξίσου αποτελεσματικό σε κάποιον άλλον.

Τα υπνωτικά χάπια βοηθούν τους ανθρώπους να κοιμούνται. Ομως βοηθούν λίγο και το αποτέλεσμα είναι προσωρινό. Οταν διακοπούν τα χάπια, ο ύπνος γίνεται πιο δύσκολος από ποτέ. Ολο αυτό δεν είναι μύθος, είναι η πραγματικότητα! Γι' αυτό οι ψυχίατροι (εν αντιθέσει με άλλες ιατρικές ειδικότητες) είναι εξαιρετικά φειδωλοί στη χορήγηση υπνωτικών (και εν γένει αγχολυτικών) και αν αυτό γίνει, προτείνεται σαφώς περιορισμένη χρονικά χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων.

Μας λένε ότι οι κυβερνήσεις και οι αντίστοιχες δομές τους (π.χ. ΕΟΦ) έχουν ελέγξει διεξοδικά όλα τα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων και των ψυχιατρικών φαρμάκων και έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλή πριν από την έγκρισή τους. Αλλά όμως η ίδια η κυβέρνηση δεν έχει εργαστήρια και επιστήμονες να κάνουν αυτή την έρευνα. Στηρίζει τις γνώσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας στις φαρμακοβιομηχανίες.

Ενα φάρμακο για να βγει στην αγορά, υφίσταται εργαστηριακή εξέλιξη με συγκεκριμένα και ελεγχόμενα πρωτόκολλα. Ολη αυτή η διαδικασία διαρκεί περίπου 15-20 χρόνια. Η ανάπτυξη και η αδειοδότηση νέων φαρμάκων είναι εξαιρετικά πολυδάπανη διαδικασία. Ωστόσο, η πιθανότητα ένα φάρμακο να αποσυρθεί μετά την κυκλοφορία του είναι επίσης μεγάλη.

Κανένα φάρμακο, ούτε καν η απλή ασπιρίνη, δεν είναι απόλυτα ασφαλές. Αλλωστε, είναι γνωστό σε όλους πως όλα τα φάρμακα έχουν τις παρενέργειές τους. Ο χρυσός κανόνας είναι και παραμένει ο ιπποκρατικός νόμος της θεραπευτικής, δηλαδή η θεραπεία να είναι κατά το δυνατόν λιγότερο βλαπτική.

Η βλαπτικότητα των ψυχιατρικών φαρμάκων είναι γνωστή, αλλά οι γιατροί συνεχίζουν τη συνταγογράφησή τους ακόμη και στο πλαίσιο της αναγκαστικής θεραπείας. Οι παρενέργειες σε πολλά ψυχιατρικά φάρμακα είναι εξίσου πολλές, αλλά το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει γι' αυτά, διότι τα περισσότερα θύματα είναι κρυμμένα σε ιδρύματα.

Ελάχιστοι από τους ψυχιατρικούς ασθενείς «είναι κρυμμένοι στα ψυχιατρεία». Οι περισσότεροι ζουν ανάμεσά μας και αυτό επιτυγχάνεται χάρις στα φάρμακα και τις υπόλοιπες θεραπευτικές μεθόδους που εφαρμόζονται. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στις «αγχώδεις διαταραχές» και τις απλές καταθλίψεις, αλλά στις πολύ σοβαρότερες ψυχικές ασθένειες όπως η σχιζοφρένεια. Αυτό που δυστυχώς δεν μπορεί να κλειστεί διά παντός και ισοβίως στα ψυχιατρεία, είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι προκαταλήψεις της κοινωνίας!

Οταν ένα ψυχιατρικό φάρμακο προκαλεί παρενέργειες, μπορεί να διακοπεί ή να αντικατασταθεί. Ομως όταν διακοπεί το φάρμακο απότομα θα προκαλέσει σοβαρές, συχνά πολύ επικίνδυνες σωματικές όσο και ως συμπεριφορικές αντιδράσεις, που ενδεχομένως θα επιβάλει αναγκαστικά χορήγηση περισσοτέρων φαρμάκων.

Ενα ψυχιατρικό φάρμακο θα διακοπεί όταν δεν γίνεται καλά ανεκτό (παρενέργειες) ή δεν είναι αποτελεσματικό στο συγκεκριμένο ασθενή. Η διακοπή και η αντικατάστασή του γίνονται πάντα με σταδιακή μείωση του ενός φαρμάκου και αντίστοιχη αύξηση του άλλου φαρμάκου. Κανείς ψυχίατρος δεν θα επιβάλει απότομη διακοπή φαρμάκων, εκτός αν συντρέχουν πάρα πολύ σοβαροί λόγοι ζωής και θανάτου. Μέχρι στιγμής, κανένα ψυχιατρικό φάρμακο στην προτεινόμενη από τη βιβλιογραφία δοσολογία δεν έχει προκαλέσει θάνατο ασθενούς, ενώ ακόμα και οι αλλεργίες είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Δυστυχώς, οι γιατροί δεν ενεργούν πάντα προς το συμφέρον των ασθενών τους. Ιδιαίτερα στην ψυχιατρική, καθώς δεν υπάρχουν αποτελεσματικές ιατρικές θεραπείες και τα ενοχλήματα των ασθενών συχνά δεν λαμβάνονται σοβαρά υπ' όψιν, είτε γιατί οι παρενέργειες συγχέονται με μια υποτιθέμενη ψυχική ασθένεια, είτε γιατί υπερισχύουν τα συμφέροντα των φαρμακευτικών εταιρειών, είτε γιατί οι ίδιοι οι γιατροί συχνά εξαπατούνται, αφού η γνώση τους για τα φάρμακα προέρχεται από το marketing των εταιρειών.

Η ιατρική είναι μια συνεχώς εξελισσόμενη επιστήμη. Επιπλέον, τα ενοχλήματα των ασθενών λαμβάνονται σοβαρά υπ' όψιν, ώστε να αποφευχθεί μια υποτροπή, αποτέλεσμα αυτόβουλης διακοπής της θεραπείας λόγω παρενεργειών. Ο ιατρός που δεν ακούει τον ασθενή του, απλώς δεν κάνει καλά τη δουλειά του.

Πράγματι το άγχος μπορεί να υποδύεται σωματικές καταστάσεις και πολλές φορές συγχέονται οι παρενέργειες ενός φαρμάκου με το άγχος του ασθενούς. Χρέος τόσο του ιατρού όσο και του ασθενούς είναι να επιμείνουν στη διερεύνηση κάθε αναφερθέντος ενοχλήματος.

Οι κατηγορίες για επιρροή των φαρμακευτικών εταιρειών ισχύουν για κάποια μερίδα του ιατρικού κόσμου. Αν υπάρχει αυτή η υπόνοια για το θεράποντα ιατρό, καλύτερα ο ασθενής να στραφεί αλλού. Η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι προϋπόθεση για την επιτυχία μιας συνολικής θεραπείας.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες πωλούν προϊόν, δεν προσφέρουν αγαθοεργία και οι νόμοι της αγοράς είναι αδυσώπητοι. Χρέος του ιατρού είναι να ενημερώνεται σφαιρικά, να διασταυρώνει τις πληροφορίες, ώστε τελικώς να πράττει κατά ιατρική συνείδηση το έργο του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)
Υγεία
Φαρμακοβιομηχανία και εμπόριο φαρμάκων
Ψυχολογία και Ψυχιατρική
Σχετικά θέματα: Υγεία
Η μελαγχολία μετά τις διακοπές
Εξαντλημένοι οι νέοι μπαμπάδες, ακόμη και για σεξ
Σήμα κινδύνου ο προδιαβήτης
Στη Θεσσαλονίκη το «Διαβητικό Χωριό»
Οταν το μέγεθος μετράει
Χτυπήστε τον πόνο με βότανα!
Οταν η καριέρα «τρώει» το θηλασμό!
Ρόδι: το ελιξίριο της νεότητας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
«Η τέχνη είναι γεμάτη υποκρισία και σνομπισμό»
Μυθιστορήματα
Λολίτα γένους αρσενικού
Αρχαιολογικοί χώροι
Στέρεψε από νερό αλλά αναβλύζει Ιστορία
Σινεμά
Ο έρωτας δεν έχει φύλο
Γκέι, οι μεγάλες ερωτικές ιστορίες
Βιβλίο
Το λάθος αστέρι
Με μαύρο και πνευματώδες χιούμορ
Δεν ωραιοποιεί τα βάσανα των ηρώων του
Το μαύρο διαμάντι της παγκόσμιας λογοτεχνίας
Πικρή σάτιρα για το μέλλον της λογοτεχνίας
«Ισορροπώ μεταξύ αυτοβιογραφίας και επινόησης»
Υγεία
Η μελαγχολία μετά τις διακοπές
Εξαντλημένοι οι νέοι μπαμπάδες, ακόμη και για σεξ
Σήμα κινδύνου ο προδιαβήτης
Στη Θεσσαλονίκη το «Διαβητικό Χωριό»
Οταν το μέγεθος μετράει
Ενας διάλογος για τα ψυχιατρικά φάρμακα
Χτυπήστε τον πόνο με βότανα!
Οταν η καριέρα «τρώει» το θηλασμό!
Ρόδι: το ελιξίριο της νεότητας