Έντυπη Έκδοση

Η διάγνωση της νόσου

Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται αλματωδώς ο αριθμός των ανοϊκών ασθενών. Οι πάσχοντες από νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας στην Ευρώπη είναι σήμερα 7.300.000 και στην Ελλάδα 160.000. Παγκοσμίως οι ανοϊκοί ασθενείς είναι 35.000.000 και αναμένεται να ξεπεράσουν τα 100.000.000 μέχρι το 2050. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση η νόσος Αλτσχάιμερ απορροφά αυτή τη στιγμή το 25% του συνόλου των δαπανών για την υγεία.

Πολλοί ηλικιωμένοι που διαπιστώνουν προβλήματα με τη μνήμη τους και οι οικογένειές τους απευθύνονται στον οικογενειακό τους γιατρό και αναζητούν απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις:

**Ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα της νόσου ;

Το αρχικό σύμπτωμα της νόσου είναι η έκπτωση της πρόσφατης μνήμης και συχνά περνά απαρατήρητο τόσο από τον ίδιο τον ασθενή όσο και από τα μέλη της οικογένειάς του. Οσο περνά ο καιρός επηρεάζονται σταδιακά και οι δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, δηλαδή δυσκολεύουν οι κοινωνικές επαφές, η διαχείριση των οικονομικών, η οδήγηση, η φροντίδα του εαυτού. Οταν λοιπόν αρχίσει να επηρεάζεται η καθημερινή λειτουργικότητα, πρέπει να απευθυνθούμε αμέσως στον ειδικό γιατρό. Στα παραπάνω συμπτώματα μπορούμε να προσθέσουμε συχνά και διαταραχές στη συμπεριφορά, απάθεια και κατάθλιψη ή ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου και όρεξης και εκνευρισμό.

**Τι διαφέρει η άνοια από τη νόσο Αλτσχάιμερ;

Ο όρος άνοια είναι γενικός όρος. Σήμερα, αναγνωρίζουμε περισσότερα από 100 είδη άνοιας εκτός από τη νόσο Αλτσχάιμερ, που είναι η συχνότερη μορφή άνοιας (60% του συνόλου). Εκτός από τη νόσο Αλτσχάιμερ υπάρχει η αγγειακή άνοια (10% του συνόλου των ανοιών), η άνοια με σωμάτια Lewy (15%), η άνοια της νόσου Parkinson, οι μετωποκροταφικές άνοιες και άλλες. Κάθε είδος άνοιας προκαλείται από διαφορετικές αιτίες που όλες όμως καταστρέφουν τους εγκεφαλικούς νευρώνες.

**Θα πάθω Αλτσχάιμερ όπως είχε η μητέρα μου;

Η συχνότητα της κληρονομικής άνοιας είναι περίπου 1%-2% μεταξύ των ατόμων που πάσχουν από κάποιο ανοϊκό σύνδρομο. Ειδικότερα, η νόσος Αλτσχάιμερ κληρονομείται σε μικρό ποσοστό και τότε αφορά άτομα νεότερης ηλικίας (προγεροντικές μορφές που είναι ιδιαίτερα σπάνιες - μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί τρία παθογενετικά γονίδια υπεύθυνα για τις μορφές αυτές). Η επίπτωση της νόσου Αλτσχάιμερ πρώιμης έναρξης (ηλικίες 40-65 ετών) είναι 40/100.000 και της οικογενούς πρώιμης έναρξης ακόμη μικρότερη, 5/100.000. Η όψιμης έναρξης σποραδική νόσος Αλτσχάιμερ (ηλικίες > 65 ετών) έχει επίπτωση 5.000/100.000. Εάν έχουμε έναν γονέα με νόσο Αλτσχάιμερ όψιμης έναρξης έχουμε περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουμε γιατί αυξάνεται η προδιάθεση.

**Σε ποια ηλικία εκδηλώνεται η νόσος;

Η νόσος σε ποσοστό 95% εκδηλώνεται σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία, καθώς μετά τα 65 χρόνια διπλασιάζεται η συχνότητά της ανά 5ετία, ενώ είναι σπάνια σε μικρότερες ηλικίες.

*Μπορώ να διαπιστώσω αν χάνω τη μνήμη μου;

Υπάρχουν ειδικά τεστ με τα οποία ο γιατρός και ειδικοί ψυχολόγοι μπορούν να αξιολογήσουν τις μνημονικές επιδόσεις ενός ατόμου. Μην ξεχνάμε ότι οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας υστερούν σε ταχύτητα εκμάθησης και ανάκλησης πληροφοριών, η συνολική τους όμως μνημονική λειτουργία παραμένει ικανοποιητική παρά το πέρασμα του χρόνου. Ενας έμπειρος γιατρός μπορεί να εξετάσει κλινικά τον άνθρωπο που παραπονιέται ότι ξεχνάει, να ζητήσει πληροφορίες από τον συγγενή του και να παραγγείλει τις κατάλληλες εξετάσεις για τη διάγνωση ενός ανοϊκού συνδρόμου εφόσον χρειάζεται.

**Πώς γίνεται η διάγνωση;

Σήμερα οι απαιτήσεις διάγνωσης και αντιμετώπισης των ανοϊκών συνδρόμων είναι πλέον υψηλές. Υπάρχει κλινική (ιατρική και νευροψυχολογική) και παρακλινική (νευροαπεικονιστικές μέθοδοι, βιολογικοί δείκτες στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό και στο αίμα) εξειδίκευση. Οι εξετάσεις, με τις οποίες μπορούμε να ελέγξουμε κάποιον ασθενή για προβλήματα μνήμης, περιλαμβάνουν αιματολογικό και μεταβολικό έλεγχο, μέτρηση διαφόρων βιταμινών (βιταμίνη Β12 και φυλλικό οξύ) που έχουν συσχετιστεί με άνοια, ενδοκρινολογικές διαταραχές, όπως ο υποθυρεοειδισμός, και έλεγχο για χρόνιες λοιμώξεις, όπως είναι η σύφιλη και το AIDS (κατά περίπτωση).

Ο απεικονιστικός έλεγχος, με αξονική ή με μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου μπορεί να αποκαλύψει τα σπάνια ιάσιμα αίτια άνοιας, όπως το χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα, τον υδροκέφαλο χαμηλής πίεσης, όγκους εγκεφάλου κ.ά., αλλά μπορεί επίσης να ανιχνεύσει αγγειακές αλλοιώσεις ή ατροφία του εγκεφάλου.

Η ανίχνευση ειδικών πρωτεϊνών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, ο γενετικός έλεγχος και η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) είναι οι πλέον σύγχρονες και εξειδικευμένες μέθοδοι διάγνωσης των ανοϊκών συνδρόμων, αλλά δεν συνιστώνται σε ευρεία κλίμακα, παρά μόνο σε μεμονωμένα περιστατικά.

**Είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση;

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι συνήθως οι ανοϊκοί ασθενείς εξετάζονται από ειδικό γιατρό 3 χρόνια αφού εμφανίσουν τα πρώτα συμπτώματα και ότι η καθυστέρηση στη διάγνωση και στη θεραπεία έχει αρνητικές συνέπειες στη συνολική πορεία της νόσου.

Η ακριβής και πρώιμη διάγνωση:

*Εξασφαλίζει έγκαιρη παρέμβαση, ομαλότερο πέρασμα των σταδίων της νόσου και υψηλότερη ποιότητα ζωής επί μακρότερο χρονικό διάστημα.

*Επιτρέπει την πρόληψη και την έναρξη θεραπευτικών στρατηγικών, φαρμακευτικών ή μη.

*Γίνεται από τον ειδικό γιατρό (νευρολόγο, ψυχίατρο ή γηρίατρο) και ο παθολόγος - οικογενειακός ιατρός συντονίζει, ενημερώνεται και έχει τη ευθύνη για την υγεία του ασθενούς.

**Υπάρχει φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ;

Είναι αλήθεια ότι μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο φάρμακο που να θεραπεύει ριζικά τη νόσο Αλτσχάιμερ. Υπάρχουν όμως συμπτωματικές φαρμακευτικές θεραπείες που συντελούν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ασθενών. Εχει αποδειχθεί ότι τα άτομα που πάσχουν έχουν ελαττωμένα επίπεδα ακετυλχολίνης στον εγκέφαλο, μιας ουσίας που παίζει σημαντικό ρόλο στη μνημονική διαδικασία. Τα τελευταία χρόνια, χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα φάρμακα που μπορούν να αναστείλουν το ένζυμο που αποδομεί την ακετυλχολίνη, βελτιώνοντας με αυτό τον τρόπο τη μνήμη και καθυστερώντας την εξέλιξη της νόσου. Οσο νωρίτερα χορηγηθούν τα σκευάσματα αυτά τόσο μεγαλύτερη είναι η αποτελεσματικότητά τους. Τα φάρμακα αυτά είναι οι «Αναστολείς Χολινεστερασών» (Δονεπεζίλη, Ριβαστιγμίνη, Γκαλανταμίνη). Μία τελευταία εξέλιξη είναι το διασπειρόμενο δισκίο Δονεπεζίλης, η καινούργια μορφή του υπάρχοντος φαρμάκου που είναι περισσότερο εύχρηστο και συντελεί στην καλύτερη συμμόρφωση του ασθενούς. Επίσης, η μεμαντίνη ενδείκνυται για τη θεραπεία.

**Υπάρχουν άλλες θεραπείες ;

Τα προγράμματα νοητικής ενδυνάμωσης, οι γνωστές «ασκήσεις μνήμης», αποτελούν μια νέα, μη φαρμακευτική θεραπευτική προσέγγιση της νόσου. Στοχεύουν στην άσκηση και αξιοποίηση των γνωστικών λειτουργιών του ανοϊκού ασθενούς που παραμένουν ακόμη σε ικανοποιητικό επίπεδο. Οι ασκήσεις αυτές δεν ασκούν μόνο τη μνήμη, όπως υπονοεί το όνομά τους, αλλά όλες τις γνωστικές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένων της προσοχής, της αντίληψης, της κρίσης κ.λπ. Γίνονται είτε με μολύβι και χαρτί είτε μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή (π.χ. Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα SOCIABLE) και συνήθως εκτός από πνευματική άσκηση προσφέρουν και διασκέδαση χάρη στην ποικιλία του περιεχομένου τους. Απώτερος στόχος, βέβαια, είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής τόσο του ασθενούς όσο και της οικογένειάς του.

Οι οργανώσεις Αλτσχάιμερ παίζουν σημαντικό ρόλο στη συνολική διαχείριση των ανοϊκών συνδρόμων, προσφέροντας μη φαρμακευτικές θεραπείες στους ασθενείς και εκπαίδευση και υποστήριξη στους φροντιστές. Το ψυχολογικό, πρακτικό και οικονομικό φορτίο των φροντιστών ανοϊκών ασθενών είναι βαρύ και πολύπλευρο. Η πολιτεία οφείλει να βοηθήσει με τη δημιουργία δομών και υπηρεσιών για ανοϊκούς ασθενείς.

Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός, που ιδρύθηκε το 2002 από συγγενείς ανοϊκών ασθενών και επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Εχει σκοπό να προωθήσει την ενημέρωση, την κατανόηση και την υποστήριξη όλων όσοι έχουν οποιαδήποτε σχέση με τη νόσο αυτή. Πραγματοποιεί μεγάλο αριθμό ενημερωτικών, εκπαιδευτικών και άλλων εκδηλώσεων για τους φροντιστές, τους ασθενείς, αλλά και το ευρύτερο κοινό. Σήμερα αριθμεί 1.550 μέλη.

Με την υποστήριξη του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών λειτουργεί 2 Κέντρα Ημέρας για ανοϊκούς ασθενείς, στην οδό Μάρκου Μουσούρου 89 και Στίλπωνος 33, στο Παγκράτι (τηλ. 210 7013271) και στην οδό Βαθέος 25 και Πανόρμου σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων και τη Λέσχη Φιλίας Αμπελοκήπων (τηλ. 210 6424228).

Σε συνεργασία με το Δήμο Αμαρουσίου λειτουργεί Κέντρο Ημέρας στην οδό Ζήνωνος Ελεάτου 8 στο Μαρούσι (τηλ. 210 6180073).

Τα Κέντρα Ημέρας είναι μονάδες ημερήσιας θεραπευτικής φροντίδας ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ και οι δραστηριότητές τους περιλαμβάνουν:

* Διαγνωστική εκτίμηση νοητικών λειτουργιών - Ιατρείο Μνήμης

* Ομάδες νοητικής ενδυνάμωσης

* Τροποποίηση προβληματικών συμπεριφορών

* Ατομική και ομαδική δημιουργική απασχόληση - Θεραπείες τέχνης

* Ειδικές θεραπείες (λογοθεραπεία, εργοθεραπεία κ.ά.)

* Γυμναστική

* Συμβουλευτική οικογενειών - ψυχολογική υποστήριξη φροντιστών

* Διασύνδεση με την Κοινότητα

Αλλη δραστηριότητα της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών είναι το πρόγραμμα «Φροντίδα στο Σπίτι για ανοϊκούς ασθενείς».

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε οικογένειες ανοϊκών ασθενών που δεν μπορούν να μετακινηθούν, λόγω της βαρύτητας της νόσου ή άλλων προβλημάτων. Στόχος του προγράμματος είναι η παραμονή των ανοϊκών ασθενών στο οικογενειακό περιβάλλον, η αποφυγή της ιδρυματικής φροντίδας, η ανακούφιση του φορτίου των φροντιστών κ.λπ.

Ιστοσελίδα: www.alzheimerathens.gr

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Υγεία
Σχετικά θέματα: Αλτσχάιμερ,
Πρόληψη της νόσου Alzheimer
Άλλα θέματα στην κατηγορία Υγεία της έντυπης έκδοσης
29 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς
Οι επιπτώσεις της ανεργίας στον ψυχισμό του ατόμου
Τι είναι οι μυοκαρδιοπάθειες
Διπλή προστασία από το έμφραγμα
Δυσλιπιδαιμίες και στεφανιαία νόσος
Διατροφή για την καρδιά σας και μόνο!
Αλτσχάιμερ,
Πρόληψη της νόσου Alzheimer
Η διάγνωση της νόσου
Διατροφή
Η χοληστερόλη μας αφορά όλους
Νέα Θεματική Ενότητα: Παιδειατροφή