Έντυπη Έκδοση

Υπαρξιακό χρονικό

Παγιδευμένη ανάμεσα στη χαύνωση και την έκσταση των τοξικών ουσιών, μια νεαρή και λίαν πετυχημένη συγγραφέας προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό της μέσα από τη δύναμη της λογοτεχνίας. Φρ. Σαγκάν, «Toxique»

Μονίμως ανήσυχη, περιζήτητη από εκδότες βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών, με τα μυθιστορήματά της να χτυπάνε τρελά νούμερα και να κάνουν τα λεφτά να τρέχουν από τις τσέπες της, για να σπαταληθούν στον τζόγο, στα ακριβά αυτοκίνητα και στη νυχτερινή ζωή, η Φρανσουάζ Σαγκάν (1935-2004) έγραψε επίσης θεατρικά έργα, σενάρια και αυτοβιογραφικές αφηγήσεις και υπερασπίστηκε μέχρι τέλους την αντισυμβατική της στάση.

Στάση η οποία την έφερε από τα νιάτα της αντιμέτωπη με το υψηλό ρίσκο και τον θάνατο.

Οδηγώντας το 1957, όταν ήταν 22 ετών, μιαν Aston Martin, η Σαγκάν έπαθε ένα σοβαρό τροχαίο και αναγκάστηκε να πάρει ένα πολύ ισχυρό αναλγητικό, το Πάλφιουμ 875, το οποίο της προκάλεσε μεγάλη τοξική εξάρτηση.

Οταν η Σαγκάν έπεσε στην κατάσταση της εξάρτησης ήταν ήδη διάσημη χάρη σε δύο μυθιστορήματα: τα «Καλημέρα θλίψη» (1954) και «Ενα κάποιο χαμόγελο» (1956). Μπορεί η Σαγκάν να μην εξασφάλισε ποτέ περίοπτη θέση στο πάνθεον των γάλλων μυθιστοριογράφων, αλλά όταν άρχισε την εξοντωτική θεραπεία με το Πάλφιουμ 875 είχε πλήρη συγγραφική συνείδηση.

Τα σκαμπανεβάσματα αυτής της συνείδησης μπορούμε να παρακολουθήσουμε στο ημερολόγιο που κράτησε η Σαγκάν εκείνη την εποχή: ένα σύνολο σύντομων (σχεδόν τηλεγραφικών), αλλά εξαιρετικά πυκνών εγγραφών, που κυκλοφορεί υπό τον τίτλο «Toxique», σε εικονογράφηση Μπερνάρ Μπιφέ και μετάφραση Αννυς Σπυράκου, από τις «Συνάψεις».

Σφηνωμένη ανάμεσα στη χαύνωση και την έκσταση που της φέρνει το φάρμακο, η Σαγκάν, που νιώθει πως παλεύει συνεχώς με τον χρόνο, ανακαλώντας βασανιστικά την ηδονή του αλκοόλ, ξέρει πως η λογοτεχνία της δεν είναι κυνηγός των εκθαμβωτικών μεγεθών. Το δικό της πεδίο είναι η απάθεια των καθημερινών κινήσεων, η πλήξη και η μελαγχολία.

Στο βάθος, ωστόσο, του ορίζοντά της, η Σαγκάν δεν θα πάψει να βλέπει τον Ρεμπό και τον Απολινέρ, που θα φουσκώσουν ξαφνικά τη δύναμη της νιότης της και θα της δώσουν φτερά περίπου από το μηδέν. Φτερά για να λατρέψει το παρατημένο κορμί της και να ανακαλύψει ξανά στον Προυστ το πάθος του Σουάν.

Το ημερολόγιο της Σαγκάν θα κλείσει χωρίς να έχει λυθεί στο μεταξύ το παραμικρό: η ιδέα και η αίσθηση του θανάτου θα εξακολουθήσουν να τη βαραίνουν μέχρι το τέρμα, αλλά ο βίος θα γίνει κάποια στιγμή στο εσωτερικό της ένα με τη λογοτεχνία και θα βάλει τα δυνατά του για να αναγεννηθεί εκ της τέφρας του. Ενα λιτό όσο και έντονα υποβλητικό χρονικό όχι μόνο της ύπαρξης, αλλά και της γραφής.

Με τη δύναμη του παραλόγου

Ο Νάνος Βαλαωρίτης είναι ένας ακάματος συγγραφέας: δημοσιεύει βιβλία εδώ και εξήντα χρόνια, έχει ασχοληθεί με την ποίηση, το μυθιστόρημα και το δοκίμιο και κρατάει πάντα μιαν άκρως περιπαικτική στάση απέναντι σε οποιοδήποτε υλικό του.

Το πιο σπουδαίο απ' όλα αυτά είναι πως το κέφι του δεν λέει να καταλαγιάσει ούτε στιγμή. Ξεφυλλίζω την πρόσφατη ποιητική του συλλογή, που κυκλοφορεί με τίτλο «Ανθη του θερμοκηπίου» από τις εκδόσεις «Απόπειρα», και βλέπω τη διαπίστωσή μου να επιβεβαιώνεται σε κάθε σχεδόν σελίδα.

Τα πάντα για τον Βαλαωρίτη τελούν υπό αμφιβολία και αίρεση: η αλήθεια είναι ένα απατηλό στολίδι, η ηδονοθηρία φοράει το στέμμα της γελοιοποίησης, η μνήμη δεν είναι σε θέση να συγκρατήσει παρά μόνο φευγαλέες σκιές, η σχέση ανθρώπου και θεού δεν θα καταλήξει ποτέ σε σωτήρια διέξοδο, η Ελλάδα είναι μια τεράστια αριστοφανική σκηνή και τα λάθη σταδιοδρομούν ως πάθη ζωής. Η ποιητική γλώσσα του Βαλαωρίτη δεν οδηγείται ποτέ στο υπερρεαλιστικό ασύνδετο, αλλά κατορθώνει να χτίσει έναν κόσμο εξωφρενικού παραλόγου, όπου τίποτε δεν βρίσκεται στη σωστή του θέση κι όπου το σύμπαν ετοιμάζεται να σπάσει σε χίλια κομμάτια.

Οταν ο χλευασμός και η παράνοια γίνονται η ανάποδη όψη μιας πραγματικότητας που σκάει μέσα στο ορθολογικό της κοστούμι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Τσολιάς
Μια ιστορία με πολλές πτυχές
Μουσική
Will we survive?
Κινηματογράφος
Γυναικείο ντεμπούτο στην οθόνη
Ο Δαλιανίδης από απέναντι
Βιβλίο
Η γυμνή αλήθεια δύο ηπείρων
Πορτρέτο ενός μοναχικού
«Ονειρα» και εφιάλτες
Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Οι άγνωστες τριλογίες
Συνέντευξη: Αλ ντι Μέολα
«Είμαι ακόμα επαναστάτης»
Συνέντευξη: Δημήτρης Παπαδημητρίου
«Τι θ' αλλάξω στο ραδιόφωνο»
Υπουργείο Πολιτισμού
Πάγια και διαρκής ομηρία
Θέατρο
«Το lifestyle μάς έκανε τατουάζ στον εγκέφαλο»
Μάνα, μητέρα, εξουσία
Ο βασιλιάς Λιρ στην εποχή της κρίσης