Έντυπη Έκδοση

ΑΝΑΔΟΜΕΙ ΙΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ, ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ

Η πρωτεΐνη που μας ξαναγεννά

Η αναγεννητική ιατρική είναι ένας νέος, πολλά υποσχόμενος επιστημονικός κλάδος, ο οποίος φιλοδοξεί να αποκαταστήσει τυχόν φθορές στα ζωτικά όργανα με τη χρήση είτε βλαστοκυττάρων είτε ουσιών που επιταχύνουν τη φυσική επανόρθωση σε διάφορους ιστούς του σώματος.

Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μας απαλλάξει από την ανάγκη για μεταμοσχεύσεις οργάνων, τα οποία όχι μόνο είναι δυσεύρετα αλλά και συχνά δεν γίνονται αποδεκτά από τον οργανισμό του λήπτη εξαιτίας ασυμβατότητας.

Προς το παρόν, η μόνη κλινική εφαρμογή της αναγεννητικής ιατρικής που έχει γνωρίσει σχετική επιτυχία, είναι η χρήση βλαστοκυττάρων για την ανάπλαση του μυελού των οστών σε ασθενείς με σοβαρές ασθένειες, όπως η λευχαιμία.

Ομως, σύντομα θα είμαστε σε θέση να προγραμματίζουμε χημικά τα βλαστοκύτταρα με τέτοιο τρόπο, ώστε να διαφοροποιούνται σε κύτταρα με παλμό που αναπλάθουν τον κατεστραμμένο καρδιακό μυ μετά από ένα έμφραγμα, είτε σε κύτταρα που παράγουν ντοπαμίνη για τον εγκέφαλο των ασθενών με Πάρκινσον, είτε σε ινσουλινοπαραγωγά κύτταρα για την αντιμετώπιση του διαβήτη.

Στις αρχές του μήνα, Αμερικανοί ερευνητές από το Boston Children's Hospital και το University of Texas Southwestern Medical Center δημοσίευσαν μελέτη, σύμφωνα με την οποία η πρωτεΐνη Lin28a που παίζει σημαντικό ρόλο στην εμβρυογένεση, μπορεί να βοηθήσει στην ταχύτερη ανάπλαση συγκεκριμένων ιστών σε ποντίκια και πιθανότατα και στον άνθρωπο. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους δημοσιεύτηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Cell».

Η κυρία που κρατά τον καθρέφτη μάς δείχνει τον τελικό συνδυασμό τού πριν και τού μετά. Αν μη τι άλλο, εντυπωσιακό Η κυρία που κρατά τον καθρέφτη μάς δείχνει τον τελικό συνδυασμό τού πριν και τού μετά. Αν μη τι άλλο, εντυπωσιακό Αρχικώς, σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που παρήγαγαν την πρωτεΐνη σε υψηλά επίπεδα, παρατηρήθηκε εργαστηριακά ότι επουλώνονταν πολύ γρήγορα ελαφριά τραύματα, όπως μικρά κοψίματα στα αυτιά.

Τα ποντίκια αυτά ήταν μεγαλύτερα σε μέγεθος και πολύ πιο μαλλιαρά από το κανονικό. Το συγκλονιστικότερο αποτέλεσμα, όμως, ήταν ότι τα ποντίκια αυτά μπόρεσαν να αναγεννήσουν τις κομμένες άκρες των δαχτύλων τους.

Συχνά οι ερευνητές κόβουν ένα πολύ μικρό κομμάτι από τα δάχτυλα των πειραματόζωων (λίγα χιλιοστά) για να μπορούν να τα ξεχωρίζουν μέσα στο κλουβί.

Οταν το έκαναν αυτό σε νεογέννητα ποντίκια για να τα αριθμήσουν, είδαν με έκπληξη ότι έπειτα από λίγες μέρες το δάχτυλό τους είχε αναγεννηθεί.

Αυτό όμως δεν συνέβη όταν το κόψιμο του δαχτύλου έγινε σε ενήλικα ποντίκια, γεγονός που υποδεικνύει ότι η πρωτεΐνη Lin28a λειτουργεί αναγεννητικά μόνο όταν τα ποντίκια είναι στην ανάπτυξη.

Παρ' όλα αυτά, η παρατήρηση αυτή είναι πρωτοφανής στα θηλαστικά. Η αναγέννηση κομμένων άκρων έχει παρατηρηθεί σε πολλά είδη ερπετών, αμφίβιων και μαλακίων, σπάνια όμως στα θηλαστικά ή άλλα ζώα.

Ο ρόλος της Lin28a

Η Lin28a είναι η «πηγή» της νιότης Η Lin28a είναι η «πηγή» της νιότης Μπορεί η αναγέννηση των άκρων των δαχτύλων να μην παρατηρήθηκε στα ενήλικα ποντίκια, αλλά η γρήγορη επανεμφάνιση των τριχών και η επούλωση των κοψιμάτων στα αυτιά ύστερα από επιτυχή ανασύσταση των χονδρικών και συνδετικών ιστών, καταγράφηκε και μετά την ενηλικίωση.

Αυτά τα ερευνητικά ευρήματα ανοίγουν το δρόμο για την ανάπτυξη νέων κλινικών μεθόδων που θα βοηθούν στην ανάπλαση ιστών σε ζωτικά όργανα και θα επιταχύνουν την επούλωση ελαφρών τραυμάτων, όπως χτυπήματα, κοψίματα ή μετεγχειρητικές τομές. Αλλες πιθανές εφαρμογές αυτής της πρωτεΐνης θα μπορούσαν να γίνουν και σε καλλυντικά, όπως, για παράδειγμα, σε κρέμες κατά της γήρανσης του δέρματος.

Η πρωτεΐνη Lin28a αποδείχτηκε ότι βοηθάει στη μερική αναγέννηση πολλών οργάνων, όχι όμως της καρδιάς. Διάφοροι επιστήμονες, όπως ο Daniel Goldman από το University of Michigan, βρήκαν αυτό το γεγονός πολύ ενδιαφέρον και πιστεύουν ότι η καρδιά διαθέτει άγνωστους μέχρι τώρα μοριακούς μηχανισμούς που αποτρέπουν τον επαναπρογραμματισμό της λειτουργίας των ιστών της από αναπτυξιακούς ρυθμιστές, όπως η Lin28a.

Ο ρόλος της Lin28a φαίνεται να είναι πιο σύνθετος, αφού λαμβάνει μέρος σε πολλές λειτουργίες, όπως η εμβρυϊκή ανάπτυξη, η ρύθμιση των ορμονών και ο μεταβολισμός. Κατά τη διάρκεια της κύησης, η Lin28a βοηθά στη σύνθεση της ορμόνης IGF-2 (insulin-like growth factor-2), που με τη σειρά της συντελεί σημαντικά στην ανάπτυξη του εμβρύου.

Μεταλλάξεις

Επίσης, μετά την εφηβεία, η IGF-2 οδηγεί στην αυξημένη έκκριση προγεστερόνης στις γυναίκες κατά τη διάρκεια του κύκλου της περιόδου.

Ακόμα, μεταλλάξεις στο γονίδιο Lin28b, ένα ομόλογο αντίγραφο του Lin28a, μπορεί να επηρεάσουν την ακριβή ηλικία στην οποία ένα παιδί μπαίνει στην εφηβεία.

Τέλος, η Lin28a συμμετέχει και στο μεταβολισμό, ενεργοποιώντας τα χημικά μονοπάτια της γλυκόλυσης και της οξειδωτικής φωσφορυλίωσης, χαρίζοντας περισσότερη ενέργεια στον οργανισμό. Σε αυτήν της την ιδιότητα πιστεύεται ότι βασίζεται ο μηχανισμός για την επίδρασή της στην αναγέννηση των ιστών.

Σε γενικές γραμμές, η ανακάλυψη του νέου ρόλου της Lin28a στην ανάπλαση των ιστών δίνει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα για νέες θεραπείες στο προσεχές μέλλον.

Φυσικά, η αναγεννητική ιατρική έχει αρκετό δρόμο να διανύσει πριν δούμε αυτές τις μεθόδους να εφαρμόζονται τακτικά σε κλινικό επίπεδο, κυρίως λόγω του ότι είναι πολλά που ακόμα δεν γνωρίζουμε για αυτούς του πολύπλοκους μοριακούς μηχανισμούς. Ομως, η ιδέα και μόνο ότι μια μέρα δεν θα χρειαζόμαστε πια την επικίνδυνη και συχνά αναποτελεσματική διαδικασία της μεταμόσχευσης οργάνων ή τις πλαστικές επεμβάσεις για την επούλωση ουλών και τραυμάτων, αρκεί για να είμαστε αισιόδοξοι για ένα καλύτερο αύριο.

(*) διδάκτορος Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Surrey και επιστημονικού συνεργάτη στο Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Βιολογία
Επιστημονικές έρευνες και μελέτες
Βλαστοκύτταρα
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
Η Αστροφυσική πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Η πρωτεΐνη που μας ξαναγεννά
Παιδί/Τεχνολογία
Ο 12χρονος που έκανε την τεχνολογία παιχνίδι