Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Ιδεογραφήματα

  • Η ΚΙΒΔΗΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΚΑΘΕΣΤΩΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

    Ε.Ε.: ελληνική κρίση χρέους και νεοφιλελεύθερος τρόμος

    Η Ελλάδα βιώνει μια ολική οικονομική καταστροφή, η οποία εξελίσσεται πλέον σε ανθρωπιστική κρίση σε μια από τις πλουσιότερες περιοχές του πλανήτη Μια εμπεριστατωμένη αφήγηση της ελληνικής κρίσης χρέους και της καταστροφής της ελληνικής οικονομίας, που λαμβάνει χώρα τα τελευταία 4 χρόνια, απαιτεί μια πολυδιάστατη και πολυεπίπεδη ανάλυση στο πλαίσιο της πολιτικής οικονομίας.

    Η Ε.Ε. αντιπροσωπεύει μια ελιτίστικη και αντιδημοκρατική οντότητα, η συνέχιση της οποίας κάτω από τη σημερινή της μορφή θα οδηγήσει στην περαιτέρω εξαθλίωση των ευρωπαϊκών λαών, ενώ η επιβίωση της Ζώνης του ευρώ μόνο βέβαιη δεν μπορεί να θεωρείται Η Ε.Ε. αντιπροσωπεύει μια ελιτίστικη και αντιδημοκρατική οντότητα, η συνέχιση της οποίας κάτω από τη σημερινή της μορφή θα οδηγήσει στην περαιτέρω εξαθλίωση των ευρωπαϊκών λαών, ενώ η επιβίωση της Ζώνης του ευρώ μόνο βέβαιη δεν μπορεί να θεωρείται Η συγκεκριμένη αφήγηση πρέπει να επικεντρώνεται σε μια ανάλυση και κριτική (α) της καθεστωτικής οικονομικής σκέψης, (β) του νεοφιλελεύθερου δόγματος και των ιδεολογικών αξιώσεών του, και (γ) της δομής και των πολιτικών της σημερινής Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ενωσης, στην οποία η Ελλάδα συμμετέχει όχι ως ισότιμος εταίρος, αλλά ως πειραματόζωο του νεοφιλελεύθερου οράματος που έχει ασπαστεί ολόκληρη η Ευρωπαϊκή Ενωση από την εποχή της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

    Η κριτική γύρω από την καθεστωτική οικονομική σκέψη είναι λογικό προαπαιτούμενο για την κατανόηση των πολιτικών που εφαρμόζονται τις τελευταίες δεκαετίες σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη και για τις κρίσεις που ξεσπούν ανά τακτικά πλέον χρονικά διαστήματα σε όλο το εύρος του καπιταλιστικού σύμπαντος.

    Από τη δική μου οπτική γωνία, τα καθεστωτικά οικονομικά είναι μια κίβδηλη επιστήμη. Οντως, δεν υπάρχει κανένας άλλος επιστημονικός κλάδος στις κοινωνικές επιστήμες που να εξαρτάται τόσο πολύ από στατιστικά στοιχεία και μαθηματικές φόρμουλες, αλλά να είναι παρά ταύτα απελπιστικά ανίκανος στο να αναλύσει και να προβλέψει τα γεγονότα και τις διαδικασίες που μελετά από την ίδια την «καταθλιπτική επιστήμη».

    Η διεθνής χρηματοοικονομική επιστήμη του 2007-2008 είναι μια κύρια χαρακτηριστική περίπτωση. Σχεδόν όλη η κάστα των καθεστωτικών οικονομολόγων πιάστηκε εξαπίνης όταν κατέρρευσε η Lehman Brothers, προκαλώντας μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

    Ο λόγος γι' αυτό είναι ότι οι περισσότεροι οικονομολόγοι είχαν πειστεί, με βάση τα ευφάνταστα μοντέλα της χρηματοοικονομικής τεχνικής που είχαν αναπτυχθεί τα προηγούμενα 20-30 χρόνια, ότι ο καπιταλισμός είχε ωριμάσει σε ένα σταθερό και απελευθερωμένο από κρίσεις κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Τώρα το χρήμα μπορούσε να δημιουργηθεί εκ του μηδενός (πείτε το «σχέδιο παράγωγα»), τα μεγάλα, πανίσχυρα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούσαν να συσσωρεύουν πλούτο χωρίς να παράγουν νέο πλούτο, και τα αρπακτικά της Γουόλ Στριτ μπορούσαν να λεηλατούν κατά βούληση.

    Στο πλαίσιο αυτό, ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί το θεμέλιο της σύγχρονης καθεστωτικής οικονομικής επιστήμης. Το νεοφιλελεύθερο δόγμα οραματίζεται μια κοινωνία και μια παγκόσμια τάξη πραγμάτων που βασίζονται στην προτεραιότητα της εταιρικής ισχύος, στις λεγόμενες «ελεύθερες αγορές» και στην εγκατάλειψη των δημοσίων υπηρεσιών.

    Ο νεοφιλελεύθερος ισχυρισμός είναι ότι οι οικονομίες θα λειτουργούν περισσότερο αποτελεσματικά, παράγοντας μεγαλύτερο πλούτο και οικονομική ευημερία για όλους, εάν επιτρεπόταν στις αγορές να λειτουργούν χωρίς κρατικό παρεμβατισμό.

    Ο ισχυρισμός αυτός εντάσσεται στη λογική ότι οι «ελεύθερες» αγορές είναι εγγενώς δίκαιες και μπορούν να δημιουργήσουν αποτελεσματικούς, χαμηλού κόστους τρόπους παραγωγής καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών. Επακολούθως, μια παρεμβατική ή κρατικά διαχειριζόμενη οικονομία είναι σπάταλη και αναποτελεσματική, στραγγαλίζοντας την ανάπτυξη και την επέκταση μέσω του περιορισμού της καινοτομίας και του επιχειρηματικού πνεύματος.

    Η εμπειρία των τελευταίων 35 ετών με τις «ελεύθερες» αγορές απορρίπτει κατηγορηματικά όλες από τις παραπάνω αξιώσεις του νεοφιλελεύθερου δόγματος. Η περίοδος του «ελεγχόμενου» καπιταλισμού (1945-1973) οδήγησε στα υψηλότερα επίπεδα ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας από οποιαδήποτε άλλη χρονική περίοδο κατά τη διάρκεια της ιστορικής εξέλιξης του σύγχρονου καπιταλισμού τους τελευταίους δύο αιώνες.

    Η περίοδος του νεοφιλελευθερισμού (1975 έως σήμερα) σηματοδοτείται από απελπιστικά χαμηλά επίπεδα ανάπτυξης, συρρίκνωση του βιοτικού επιπέδου, διεύρυνση των οικονομικών ανισοτήτων, άπειρες χρηματοοικονομικές κρίσεις, κ.λπ. Γι' αυτό και ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί την πιο επικίνδυνη ιδεολογία της εποχής μας, προκαλώντας τεράστιο κακό στις ζωές των ανθρώπων και στις κοινωνίες με τα «οικονομικά της κοινωνικής καταστροφής» που εφαρμόζει στο όραμα μιας τάξης πραγμάτων όπου οι πλούσιοι έχουν το δικαίωμα να γίνονται διαρκώς πλουσιότεροι και οι φτωχοί να αφήνονται στο έλεος της ευσπλαχνίας και φιλανθρωπίας των πλουσίων.

    Πριν από τριάμισι χρόνια, η Ελλάδα, μια αδύνατη και περιφερειακή οικονομία στην Ευρωζώνη, η οποία δεν είχε εξαρχής καμία δουλειά να εμπλακεί στο πιο τρελό πείραμα, στην οικονομική και νομισματική ιστορία καθώς ήταν τελείως ακατάλληλη, χρεοκόπησε και στη συνέχεια «διασώθηκε» από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ. Από τότε, η μικρή αυτή μεσογειακή χώρα και ο τόπος γέννησης της δημοκρατίας έχουν μετατραπεί σε ένα πειραματόζωο για τις πολιτικές συνταγές μιας άκρως νεοφιλελεύθερης Ε.Ε. κάτω από την ηγεμονία της Γερμανίας και των βόρειων συμμάχων της, με το ΔΝΤ να υπηρετεί ως υποδεέστερος εταίρος.

    Μια κρίση δημόσιου χρέους έχει χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία για την αποσυναρμολόγηση ενός στοιχειώδους κοινωνικού κράτους, την πώληση δημοσίων επιχειρήσεων και κρατικών περιουσιακών στοιχείων σε χαμηλότατες τιμές, βαθιές περικοπές στους μισθούς και τις συντάξεις και στη στέρηση ακόμη και των πιο βασικών δικαιωμάτων του κόσμου της εργασίας, δημιουργώντας ντε φάκτο ένα κράτος «μπανανίας», όλα με τη στήριξη ενός σημαντικού τμήματος της ελληνικής βιομηχανικής/χρηματοοικονομικής τάξης και με τη βοήθεια της εγχώριας πολιτικής ελίτ, η οποία από την έναρξη της κρίσης στηρίζεται σε δικτατορικές ενέργειες προκειμένου να εκτελέσει τις εντολές των ξένων πιστωτών της χώρας.

    Σήμερα, η Ελλάδα βιώνει μια ολική οικονομική καταστροφή, η οποία εξελίσσεται πλέον σε ανθρωπιστική κρίση σε μια από τις πλουσιότερες περιοχές του πλανήτη. Εχει απολεστεί το 1/4 του ΑΕΠ της χώρας, η ανεργία έχει σκαρφαλώσει στο 28% και ένας στους τρεις Ελληνες ζει κάτω από τα επίπεδα φτώχειας. Εν συντομία, η ελληνική κρίση χρέους έχει μια τρίπτυχη διάσταση.

    * Πρώτον, αντιπροσωπεύει μια πραγματική δημοσιονομική και κρατικού χρέους κρίση (κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1980 και 1990, οι ετήσιες δαπάνες του ελληνικού κράτους υπερέβαιναν τα έσοδα κατά μέσον όρο με πάνω από το 8% του ΑΕΠ, ενώ το εθνικό χρέος ξεπερνούσε το 100% προς το ΑΕΠ), που πηγάζει από τα βαθιά και μακροπρόθεσμα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και τις δυσμορφίες του εγχώριου πολιτικού και πολιτισμικού συστήματος.

    * Δεύτερον, αντιπροσωπεύει μια ευρωπαϊκή κρίση λόγω των περίπλοκων εμπορικών και χρηματοοικονομικών δεσμών μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων μελών-κρατών της Ευρωζώνης.

    * Τρίτον, αντανακλά τη θανατηφόρα αποτυχία του νεοφιλελεύθερου εγχειρήματος, το οποίο έχει θεσμοποιηθεί σε όλο το λειτουργικό πλαίσιο της Ε.Ε.

    Η Ε.Ε. αντιπροσωπεύει μια ελιτίστικη και αντιδημοκρατική οντότητα, η συνέχιση της οποίας κάτω από τη σημερινή της μορφή θα οδηγήσει στην περαιτέρω εξαθλίωση των ευρωπαϊκών λαών, ενώ η επιβίωση της Ζώνης του ευρώ μόνο βέβαιη δεν μπορεί να θεωρείται.

    ΥΓ. Το κείμενο αποτελεί μια πολύ σύντομη περίληψη των βασικών στοιχείων της ομιλίας του υπογράφοντος στο πρόσφατο διήμερο διεθνές συνέδριο του Levy Economics Institute στην Αθήνα με τον τίτλο «Η κρίση στην Ευρωζώνη και την Ελλάδα και η εμπειρία με τις πολιτικές λιτότητας».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Οι Beatles ξανά στον αέρα
Μουσική
Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
26ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού κινηματογράφου
Σινεμά
Σινεμα
Πήγα Cinema
Εικαστικά
Εικαστικά
Θέατρο
Θέατρο
Αφιέρωμα
Ο μαέστρος με τα γυμνά χέρια
Εκθέσεις
Αχ, Βαλεντίνα...
Εθνική Λυρική Σκηνή
Τρία τυχερά γουρουνάκια