Έντυπη Έκδοση

Επιστήμη & Τεχνολογία

Σφαίρα είναι και γυρίζει

  • Τα μακάβρια χαμόγελα της πυρηνικής ενέργειας

    Κατά το «Εδώ Πολυτεχνείο», το «Εδώ πανεπιστήμιο», όπως τιτλοφορείται η ομώνυμη μηνιαία έκδοση του Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών (ΕΚΠΑ) από την οποία αλιεύσαμε το απόσπασμα αυτό από το άρθρο «Φυσικά φαινόμενα - πυρηνικοί αντιδραστήρες - αντισεισμικές κατασκευές», του νυν πρύτανη του ΕΜΠ. Φιλοξενήθηκε (1/4/2011) στο έντυπο του ΕΚΠΑ, εκδότης του οποίου είναι ο νυν πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδόσης Πελεγρίνης.

    «Εδώ πανεπιστήμιο»: «...τα κράτη δεν θα πρέπει να παραδίδουν άκριτα την εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας στους ιδιώτες. Οι λαοί θα πρέπει να προχωρούν με περίσκεψη στο ενεργειακό τους μείγμα» (Σίμος Σιμόπουλος, καθηγητής Πυρηνικής Τεχνολογίας, πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου) «Εδώ πανεπιστήμιο»: «...τα κράτη δεν θα πρέπει να παραδίδουν άκριτα την εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας στους ιδιώτες. Οι λαοί θα πρέπει να προχωρούν με περίσκεψη στο ενεργειακό τους μείγμα» (Σίμος Σιμόπουλος, καθηγητής Πυρηνικής Τεχνολογίας, πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου) Προσπερνώντας τις συμπτώσεις, ανοίγουμε την πόρτα του «ολέθρου», ή κατ' άλλους της πιο «πράσινης ενέργειας», της πυρηνικής για «ειρηνικούς σκοπούς». Αφήνουμε τα αυτονόητα ιατρικά οφέλη για τον άνθρωπο (πυρηνική ιατρική κ.λπ.) και πάμε στο ευαίσθητο ζήτημα της ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών έχοντας ανά χείρας την ανακοίνωση των ιαπωνικών Αρχών για το ατύχημα στη Φουκουσίμα: «Ο καθαρισμός της θαλάσσιας περιοχής αναμένεται να χρειαστεί 40 χρόνια και να κοστίσει 11 δισ. δολάρια! Λίγο πιο κάτω από το πρόστιμο-μαμούθ των 13 δισ. που επιβλήθηκαν στην αμερικανική τράπεζα επενδύσεων JP Morgan (παραπλάνησε τους επενδυτές να τοποθετήσουν χρήματα σε ενυπόθηκους τίτλους την περίοδο πριν από την κρίση του 2008, που κατέρρευσε η αγορά των ακινήτων).

    Είναι παραπλάνηση για το περιβάλλον, τον άνθρωπο, οι επενδύσεις στην πυρηνική τεχνολογία για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας; Αν βάλουμε την παράμετρο «Natech», τότε το αποτέλεσμα είναι επιεικώς αμφίβολο: τεράστιες φυσικές καταστροφές (natural disasters) προκαλούν ανυπολόγιστες τεχνολογικές καταστροφές (technology disasters). Τα «Natech» έχουν δραματικές επιπτώσεις στη ζωή μας και κυρίως μας αναγκάζουν να αλλάξουμε νοοτροπία για τη διαχείριση του περιβαλλοντικού μέλλοντος του πλανήτη.

    Σε απόψεις όπως αυτές που υπογράφουν καθηγητές επιστήμονες, το πυρηνικό λόμπι αντιτάσσει νέα σχέδια με καινοτομίες, υποσχόμενο τεχνολογικά προηγμένες κατασκευές για ασφαλή και φθηνή ενέργεια. Η Γαλλία μιλά για τη δυνατότητα κατασκευής υποθαλάσσιων πυρηνικών σταθμών σε απομονωμένα νησιά ή χερσαίες περιοχές. Ηδη κονσόρτσιουμ εταιρειών εξετάζει το ενδεχόμενο αυτό: η Areva (εξειδίκευση στους πυρηνικούς αντιδραστήρες), η DCNS (κατασκευές υποβρυχίων), η SEA (γαλλικός οργανισμός ατομικής ενέργειας) και η EDF (παραγωγός πυρηνικής ενέργειας) θέλουν να κερδίσουν το στοίχημα της λειτουργίας ασφαλών υποθαλάσσιων πυρηνικών σταθμών - flexblue. Με ισχύ 50-250 MW έκαστος, και ποντισμένοι σε βάθος 100 μέτρων, θα μπορούν να τροφοδοτούν με φθηνό ρεύμα πληθυσμούς έως και ενός εκατομμυρίων ατόμων, απέχοντας από τις ακτές πέντε με δεκαπέντε χιλιόμετρα. Η ασφάλειά τους έγκειται στο ότι δεν θα είναι εκτεθειμένοι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι επιφανειακοί σταθμοί. Και, επίσης, ότι «θα προστατεύονται από τρομοκρατικές» ή άλλες επιθέσεις.

    Οι Ρώσοι εργάζονται για να φέρουν σε πέρας τα πλωτά πυρηνικά σχέδιά τους. Με εκτόπισμα 21.500 τόνους και μήκος 144 μέτρα, μία τεράστια φορτηγίδα, που θα φέρει τιμητικά το όνομα του Ρώσου επιστήμονα Μιχαήλ Λεμονόσοφ, θα προσεγγίζει απομακρυσμένες παραθαλάσσιες πόλεις έως και διακοσίων χιλιάδων κατοίκων. Θα είναι εξοπλισμένη με δύο τροποποιημένους πυρηνικούς αντιδραστήρες τύπου ΚΙΤ-40 δυνατότητας παραγωγής μέχρι 70 MW ηλεκτρικής ή 300 MW θερμικής ενέργειας. Η καινοτομία συνίσταται εξάλλου στο ότι η φορτηγίδα (πυρηνικός σταθμός με διάρκεια ζωής 40 χρόνων) θα μπορούσε να μεταβληθεί σε μονάδα αφαλάτωσης με δυνατότητα παραγωγής 240.000 κυβικών μέτρων φρέσκου νερού ημερησίως, προσεγγίζοντας και λιμάνια που είναι οδικώς δυσπρόσιτα.

    Νέους ασφαλείς σταθμούς με εφαρμογές καινοτομιών υπόσχεται το πυρηνικό λόμπι για την παραγωγή «καθαρής» ενέργειας, αλλά στην εποχή των «Natech» το χειρότερο σενάριο δεν το έχουμε δει ακόμα Νέους ασφαλείς σταθμούς με εφαρμογές καινοτομιών υπόσχεται το πυρηνικό λόμπι για την παραγωγή «καθαρής» ενέργειας, αλλά στην εποχή των «Natech» το χειρότερο σενάριο δεν το έχουμε δει ακόμα Οι Γερμανοί, προχωρημένοι σε ιδέες (σ.σ.: βλέπε ισοπέδωση της χώρας μας), μιλούν ακόμα και για «οικολογικό» πυρηνικό αντιδραστήρα. Ο σχεδιασμός του περιλαμβάνει ένα «πρωτοποριακό» σύστημα επεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων, που θεωρείται μια καινοτόμος «πράσινη» λύση, φιλική δηλαδή στο περιβάλλον. Η φιλοσοφία του σχεδιασμού του στηρίζεται αφ' ενός στο λιώσιμο και αφ' ετέρου στην ψύξη των αποβλήτων. Μέσω του μηχανισμού αυτού επιτυγχάνεται η σημαντική μείωση της διάρκειας ζωής των πυρηνικών απορριμμάτων και συνάμα ενισχύεται η ασφάλεια λειτουργίας του.

    Το πυρηνικό λόμπι δεν θα το βάλει κάτω, παρά τον όλεθρο του Τσέρνομπιλ και της Φουκουσίμα, προτείνοντας νέους «ασφαλέστερους» αντιδραστήρες και σταθμούς που δεν θα ρυπαίνουν και θα παράγουν «φθηνή» ενέργεια για όλους - μια άλλη πικρή ιστορία.

    Υπενθυμίζεται ότι «η εξηντάχρονη ιστορία της πυρηνικής ηλεκτροπαραγωγής έχει δώσει μέχρι σήμερα τέσσερα μεγάλα ατυχήματα (με τη σειρά που τα αναφέρει ο καθηγητής Πυρηνικής Τεχνολογίας Σίμος Σιμόπουλος): το 1957 στο Windscale της Αγγλίας, που είχε μεταγενέστερες επιπτώσεις σοβαρότερες εκείνων που εκτιμήθηκαν αρκετά, το 1979 στο Three Mile Island των ΗΠΑ, η διαρροή ραδιενέργειας ήταν περίπου ίση με το 1/40.000 αυτής στο Τσέρνομπιλ και 1/300 εκείνης στο Windscale, το 1986 στο Chernobyl της Ουκρανίας (σ.σ.: με συνέπειες που ακόμα πληρώνουμε) και το 2011 στη Fukushima της Ιαπωνίας (σ.σ.: που ακόμα δεν έχουμε πληρώσει)».

    Οι πυρηνοηλεκτρικοί σταθμοί που κατασκευάζονται σήμερα, συνεχίζει στην ανάλυσή του ο πρύτανης του ΕΜΠ, είναι εμπορικά διαθέσιμοι και βρίσκονται σε μια φάση μετεξέλιξης από τη λεγόμενη 2η γενιά των δεκαετιών '60, '70, '80 προς τη λεγόμενη 4η γενιά αντιδραστήρων που αναμένεται να είναι εμπορικά διαθέσιμοι στα μέσα της δεκαετίας του 2020: «Οι αντιδραστήρες τέταρτης γενιάς, οι οποίοι ήδη σχεδιάζονται στο πλαίσιο μιας διεθνούς προσπάθειας που φέρει την ονομασία GIF form, έχουν αναβαθμισμένη ενδογενή-παθητική ασφάλεια, περιορισμένες ανάγκες ανεφοδιασμού σε πυρηνικό καύσιμο με θετικές συνακόλουθες συνέπειες ως προς τη διάρκεια ζωής, της εγκατάστασης. Και τις ανάγκες αποθήκευσης πυρηνικών αποβλήτων και καταλοίπων και επίσης τις δυνατότητες μεγάλης ευελιξίας ως προς την ονομαστική ισχύ του σταθμού.

    Σε κάθε περίπτωση», επισημαίνει ο πρύτανης, «είναι αποκλειστικό προνόμιο κάθε χώρας να καθορίζει το ενεργειακό της μείγμα. Είναι όμως υποχρέωσή της να συμμορφώνεται στους διεθνείς κανονισμούς ως προς τη λειτουργία των εργοστασίων της, ιδιαίτερα των πυρηνοηλεκτρικών και να σταθμίζει ιδιαίτερα το γεγονός ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν έχει σύνορα. Τα κράτη δεν θα πρέπει να παραδίδουν άκριτα την εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας στους ιδιώτες. Οι λαοί θα πρέπει να προχωρούν με περίσκεψη στο ενεργειακό τους μείγμα, ιδιαίτερα ως προς τα θέματα εισαγωγής και διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εξοικονόμησης ενέργειας».

    Εκεί που οι επιπτώσεις είναι τραγικές και που θα πρέπει να δώσουμε μεγάλη βάση, πέρα από τις συνέπειες του σεισμού και των θαλάσσιων σεισμικών κυμάτων, τονίζει ο Ευθύμης Λέκκας, καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας στο ΕΚΠΑ, αντιπρόεδρος του ΟΑΣΠ (Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας) είναι το αποτέλεσμα από την κυρίαρχη τεχνολογική καταστροφή των πυρηνικών αντιδραστήρων και την απελευθέρωση ραδιενεργών υλικών στην ατμόσφαιρα: «Το χειρότερο σενάριο ίσως δεν το έχουμε δει ακόμα και νομίζω ότι δεν μπορούμε να το δούμε. Απλά, γιατί είναι πέρα από κάθε φαντασία».

    ***

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
Η Αστροφυσική πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Η πρωτεΐνη που μας ξαναγεννά
Παιδί/Τεχνολογία
Ο 12χρονος που έκανε την τεχνολογία παιχνίδι