Έντυπη Έκδοση

Μουσεία σε χειμερία νάρκη

Η τουριστική περίοδος αρχίζει μεσούσης της οικονομικής ύφεσης με πολλά από τα αρχαιολογικά μουσεία μας, που βλέπουν χρόνο με το χρόνο τους επισκέπτες τους να μειώνονται, να μένουν κλειστά ή να υπολειτουργούν, ελλείψει φυλάκων. Η δυσάρεστη κατάσταση δεν αποτελεί μυστικό. «Φτιάχνουμε ωραία μουσεία, αναστηλώνουμε μνημεία και μετά τα αφήνουμε», είχε παραδεχτεί πριν από λίγες ημέρες ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος.

Τα παραδείγματα είναι πολλά δίνοντας μια εικόνα αρνητική: Κλειστές είναι πολλές αίθουσες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, του Αρχαιολογικού Μουσείου Ρόδου, αλλά και οι μόνιμες συλλογές του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου στην Αθήνα. Οι επισκέπτες θα βρουν λουκέτο στις πόρτες αρκετών αρχαιολογικών μουσείων στα νησιά, από τον Αγιο Νικόλαο Κρήτης, την Κάρπαθο, τη Λέρο, την Κάσο, μέχρι την Αστυπάλαια και τη Σύμη, αλλά και στους αρχαιολογικούς χώρους των Μαλίων, του Κιλκίς, της Φλώρινας, της Πέλιννας Τρικάλων, της Καρδίτσας, κ.λπ.

Από τον μακρύ κατάλογο απουσιάζει το νέο Μουσείο της Ακρόπολης, που τόσο οι μοναδικοί θησαυροί του, όσο και το πολυδιαφημισμένο αρχιτεκτόνημά του αποτελούν πόλο έλξης: Τον περασμένο Δεκέμβριο δέχτηκε 165.591 επισκέπτες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας που πρώτη φορά το περιλαμβάνει στις λίστες της. Παρ' ότι όμως από τον Ιούνιο του 2009, που εγκαινιάστηκε το μουσείο, μέχρι σήμερα, συγκέντρωσε πάνω από 1,7 εκατ. επισκέπτες, τελικά έμεινε έξω από τη λίστα της επιθεώρησης Art Newspaper με τα μουσεία με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα σε όλο τον κόσμο. Πιθανότατα επειδή άνοιξε στο μέσον της χρονιάς.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΣΥ, τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι παρουσιάζουν πολλές διακυμάνσεις μέσα στο 2009. Συγκριτικά πάντα με το 2008, τον Οκτώβριο του 2009 ο αριθμός των επισκεπτών μειώθηκε κατά 9,8% στα μουσεία και κατά 12% στους αρχαιολογικούς χώρους, ενώ οι εισπράξεις έπεσαν κατά 13,6%. Τον Νοέμβριο του 2009 τα μουσεία παρουσίασαν μείωση επισκεπτών κατά 20,5%, ενώ οι αρχαιολογικοί χώροι άνοδο κατά 6,1% και οι εισπράξεις μείωση κατά 1,9%. Ιδιαίτερα αρνητική επισκεψιμότητα είχαν το Σούνιο (-25,3% τον Οκτώβριο), η Ακρόπολη Μυκηνών και Θησαυρού Ατρέα (-26,8% τον Νοέμβριο), ενώ το μουσείο της αρχαίας Ολυμπίας είχε μείωση επισκεπτών κατά 63,6% ακόμα και τον Δεκέμβριο που τα περισσότερα μουσεία παρουσίασαν σημαντική άνοδο!

Συνολικά, συγκρίνοντας την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου του 2009 με την αντίστοιχη του 2008, τα μουσεία είχαν αύξηση των επισκεπτών κατά 6,3% (584.412 επισκέπτες), οι αρχαιολογικοί χώροι μείωση κατά 9,7% (1.311.852 επισκέπτες) και οι εισπράξεις πάλι μείωση κατά 7% (10.770.080 ευρώ).

Ομως, όσα κι αν λένε οι αριθμοί δεν λένε αυτά που βλέπουν οι τουρίστες, που τρέχουν για να προλάβουν τις αρχαιότητες μέχρι τις 3 μ.μ. «Πρώτη χρονιά συμβαίνει να φτάνουμε μέσα Απριλίου κι ακόμα να μην έχει επεκταθεί το ωράριο. Μόνο το Μουσείο της Ακρόπολης είναι ανοιχτό μέχρι τις 8 το βράδυ», επισημαίνει η πρόεδρος του Σωματείου Διπλωματούχων Ξεναγών Αυγή Καλογιάννη. «Οι τουρίστες γκρινιάζουν για τις υψηλές τιμές στα αναψυκτήρια και για τα απαράδεκτα πωλητήρια από όπου λείπουν τα βασικά, όπως οι κάρτες και οι φτηνές εκδόσεις-οδηγοί των μουσείων».

Κι αυτό συμβαίνει λόγω της αδυναμίας συνεργασίας μεταξύ του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων που παραδοσιακά κάνει τα εκμαγεία από τις αρχαιότητες και του Οργανισμού Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού που ανέλαβε δράση στα πωλητήρια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο υπουργός πάντως σκέφτεται να επιλύσει τη δυσλειτουργία με νέο θεσμικό πλαίσιο. Είτε ο ΟΠΕΠ θα συγχωνευτεί με το ΤΑΠ, είτε θα δημιουργηθεί ένας νέος οργανισμός που θα εμπεριέχει και τους δύο.

Με μειωμένο κατά 10% τον φετινό προϋπολογισμό του, το ούτως ή άλλως λιτοδίαιτο υπουργείο Πολιτισμού καθυστερεί να πάρει αποφάσεις, χαμένο σε οικονομικούς υπολογισμούς κόστους και ανταποδοτικότητας. «Το Μουσείο Ρόδου χρειάζεται διπλοβάρδια αρχαιοφυλάκων, αλλά τα έσοδά του δεν επαρκούν ούτε για μονή», έλεγε χαρακτηριστικά ο Π. Γερουλάνος, που έχει βάλει στόχο των εξορθολογισμό των δαπανών. Πάντως, η γεν. γραμματέας του ΥΠΠΟΤ Λίνα Μενδώνη μάς βεβαιώνει ότι σύντομα πολλά ζητήματα θα διευθετηθούν. «Εχουν προκηρυχθεί θέσεις αρχαιοφυλάκων και από την 1η Μαΐου αρχίζουν οι προσλήψεις. Σύντομα θα αρχίσει και το θερινό ωράριο», τονίζει.

Πώς μπορούν όμως τα κρατικά μουσεία να γίνουν πιο ελκυστικά και ενεργά για να αντιμετωπίσουν την πτώση της επισκεψιμότητας -που δεν οφείλεται μόνο στην οικονομική ύφεση; «Θέλει μελέτη...» είναι η απάντηση της Λ. Μενδώνη, η οποία δείχνει την κατεύθυνση του υπουργείου προς «τη συνεργασία μεταξύ των μουσείων προκειμένου να γίνονται περισσότερες δράσεις με λιγότερο κόστος». Κι ακόμα, «σκεφτόμαστε να υπάρχει ενιαίο εισιτήριο για το μουσείο και τον αρχαιολογικό του χώρο ή με το ίδιο εισιτήριο να μπορεί κανείς να παρακολουθήσει μια παράσταση». Μία ακόμα ιδέα είναι και το εισιτήριο διαρκείας, που θα ισχύει για ένα μήνα και για πολλούς αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα. «Θέλουμε τα εισιτήρια να πωλούνται και σε άλλους χώρους, πλην των μουσείων. Για μένα επιτυχία θα ήταν να πωλούνται ακόμα και στα περίπτερα», λέει χαρακτηριστικά.

Ψάχνοντας για χορηγούς

Πάντως, τις πληρωμένες καταχωρίσεις στον διεθνή τύπο ξεχάστε τις, «αφού ο παλιός ΕΟΤ χρωστάει ακόμα. Η προβολή του αρχαίου πολιτισμού θα γίνει από το νέο, αναβαθμισμένο σάιτ του υπουργείου». Κλιμάκιο του υπουργείου είχε πρόσφατα επισκεφτεί και μεγάλες τουριστικές εκθέσεις στο εξωτερικό προσπαθώντας να προωθήσει τον πολιτιστικό τουρισμό, όμως δεν είναι σίγουρο ότι θα δούμε εγκαίρως αποτελέσματα.

Τα μουσεία που δεν εξαρτώνται άμεσα από την κρατική επιχορήγηση δεν αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα επισκεψιμότητας. Μάλιστα, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης σημείωσε ρεκόρ επισκεπτών με την έκθεση που οργάνωσε για τον Ερωτα στην αρχαία Ελλάδα και το Μουσείο Μπενάκη με την αναδρομική του Γιάννη Τσαρούχη.

Εκεί, όμως, που συναντούν πλέον δυσκολίες είναι στην εξεύρεση χορηγών. «Η οικονομική κρίση δεν μας άγγιξε ουσιαστικά, ωστόσο χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και σωστός προγραμματισμός», επισημαίνει η αναπληρώτρια διευθύντρια του μουσείου Μπενάκη Ειρήνη Γερουλάνου. «Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν ακυρώνουμε, αλλά αναβάλλουμε μια έκθεση για λίγο καιρό, μέχρι να βρούμε χρηματοδότηση». *

Πέντε νέα μουσεία

Σχήμα οξύμωρο. Από τη μια πολλά αρχαιολογικά μουσεία ανά την επικράτεια παραμένουν κλειστά, από την άλλη νέα μουσεία ετοιμάζονται. Συγκεκριμένα πέντε νέα μουσεία από τον Εβρο μέχρι την Κρήτη περιμένουν το πράσινο φως για να περάσουν από το χαρτί στην πραγματικότητα και άλλα τρία διεκδικούν την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό τους.

«Για τα περισσότερα έχουν ολοκληρωθεί οι σχετικές μελέτες και περιμένουμε την ένταξή τους στο ΕΣΠΑ προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες», λέει η γ.γ. του ΥΠΠΟΤ Λένα Μενδώνη. Πόσο θα κοστίσουν; Ο προϋπολογισμός φτάνει τα 64 εκατομμύρια ευρώ.

* Το νέο μουσείο Αλεξανδρούπολης, με προϋπολογισμό 5 εκατ. ευρώ, προβλέπεται να ανεγερθεί στις δυτικές παρυφές της πόλης (Λεωφόρος Μάκρης) και θα έχει εμβαδόν 3.515 τ.μ. (ισόγειο και υπόγειο). Εκτός από τους εκθεσιακούς χώρους (590 τ.μ.) περιλαμβάνει πωλητήριο, αναψυκτήριο, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, βιβλιοθήκη, κ.λπ.

* Το μουσείο Μεσσαράς, δυτικά του αρχαιολογικού χώρου της Γόρτυνας, θα καλύπτει 2.750 τ.μ. και θα φιλοξενεί αρχαιότητες των Αστερουσίων, της Φαιστού και της Γόρτυνας. Ο προϋπολογισμός φτάνει τα 9,5 εκατ. ευρώ.

* Το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων (προϋπολογισμός 12,5 εκατ. ευρώ ) πρόκειται να ανεγερθεί στο Στρατόπεδο Χατζηδάκη και σε 5.890 τ.μ. θα αναπτυχθούν οι εκθεσιακοί χώροι, εργαστήρια, αποθήκες, αναψυκτήριο, αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, αμφιθέατρο, βιβλιοπωλείο, κ.λπ.

* Το κεντρικό μουσειακό κτίριο του Πολυκεντρικού Μουσείου των Αιγών θα καλύψει την έκθεση των πολυποίκιλων ευρημάτων από την πόλη, τη νεκρόπολη και τη γύρω περιοχή που υπομνηματίζουν την ιστορία, τη ζωή και τον πολιτισμό των Μακεδόνων. Ο προϋπολογισμός του φτάνει τα 22 εκατομμύρια ευρώ.

* Κοντά στο αρχαίο θέατρο της Μεγαλόπολης έχει σχεδιαστεί το νέο της μουσείο (1.750 τ.μ., 6 εκατ. ευρώ) που προορίζεται να στεγάσει τα ευρήματα της αρχαιολογικής συλλογής Μεγαλόπολης (γλυπτά, επιγραφές, αρχιτεκτονικά μέλη) καθώς και πλήθος αρχιτεκτονικών μελών που φυλάσσονται προσωρινά στον αρχαιολογικό χώρο του θεάτρου.

* Στο κέντρο του οικισμού των Φηρών, το παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο Θήρας προσδοκά την επέκταση των εκθεσιακών χώρων του. Αναγκαία όμως είναι η ενίσχυση του φέροντος οργανισμού καθώς και ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Πολυγύρου έχει ανάγκη τόσο από εκθεσιακούς όσο και από αποθηκευτικούς χώρους. Ακόμα, για το μουσείο στον Αγιο Νικόλαο Κρήτης μεταξύ άλλων προβλέπεται μια ολόκληρη νέα πτέρυγα με εργαστήρια, πωλητήριο, αναψυκτήριο, γραφεία διοίκησης κ.λπ. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Για το ίδιο θέμα
Μείωση των επισκεπτών στα μουσεία της χώρας, κατά 29,3% τον Ιανουάριο
Διευρύνεται το ωράριο για 21 μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους
Κατά 16,2% μειώθηκαν το Φεβρουάριο οι επισκέπτες των μουσείων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Σκάρλετ Γιόχανσον
Η Σκάρλετ πήρε τ' όπλο της
Διεθνές Φεστιβάλ Ομοφυλοφιλικού Κινηματογράφου
Και τα ομώνυμα έλκονται
Κινηματογράφος
Ακατάλληλη δι' ανηλίκους
Συνέντευξη: Στέλλα Γαδέδη
Η «Μόνα Λίζα» στο λαϊκό
Διασκέδαση
Παρνασσός on the rocks
Θέατρο
Εγινε παρεξήγηση
Συνέντευξη: Αντζελίκ Κιτζό
«Η απληστία σκοτώνει τον κόσμο σας»
Συνέντευξη: Socrates
Οι Socrates βρήκαν τον εαυτό τους
Μουσική
Μια σιωπηλή παράσταση
Αρχιτεκτονική
Οι Ισπανοί τα κατάφεραν
Ρεπορτάζ
Μουσεία σε χειμερία νάρκη
Συνέντευξη: Σάρα Λούκας
«Τολμήστε ενάντια στους πολλούς»
Βιβλίο
Πώς η μουσική έγινε βιομηχανία
Κουρσάροι με το νόμο
Νομισματικό Μουσείο
Θησαυρέ μου!
Συνέντευξη: Πάνος Καρνέζης
Ανάμεσα σε δύο χώρες
Γκράφικ νόβελ
Από το κόμμα στο κόμικ