Έντυπη Έκδοση

Το βαθύ κράτος και η Αναγνωστάκη

Για τη «γεωγραφία» της σύγχρονης τουρκικής θεατρικής σκηνής γνωρίζουμε μονάχα ελάχιστες ατάκτως ερριμμένες... ψηφίδες. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι αύριο θα αποδοθεί για πρώτη φορά σε ελληνική σκηνή η «Παρέλαση» της Λούλας Αναγνωστάκη σε τουρκική γλώσσα αποκτά ειδικές διαστάσεις: παραστασιακά και ιστορικά.

Η Ναντίν Σαρίμπατζακ και ο Ογκιούμ Ελίφ Ερντογάν, τα δυο αδέλφια στην τουρκική παράσταση της «Παρέλασης» Η Ναντίν Σαρίμπατζακ και ο Ογκιούμ Ελίφ Ερντογάν, τα δυο αδέλφια στην τουρκική παράσταση της «Παρέλασης» Η ιστορική διάσταση της παράστασης του κωνσταντινουπολίτικου θιάσου «Σεμαβέρ Κουμπάνιασι» επιτείνεται από τον χώρο που θα τη φιλοξενήσει: το Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης, εκεί όπου πρωτοανέβηκε το 1965 σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν.

Το κρυπτικό, συμβολικό θεατρικό έργο, που σκιαγραφεί ανάγλυφα την αμυντική στάση του ατόμου απέναντι στα απολυταρχικά καθεστώτα που τελικά θα το συνθλίψουν, σκηνοθετεί ένας δημοφιλής νέος Τούρκος ηθοποιός του θεάτρου, του σινεμά και της τηλεόρασης, ο 30χρονος Σερκάν Κεσκίν. Είναι η πρώτη του σκηνοθεσία. Τα δυο αδέλφια που περιμένουν έγκλειστα σε ένα δωμάτιο την παρέλαση κάτω από το παράθυρό τους, που μετατρέπεται τελικά σε αιματηρή «σύρραξη», υποδύονται οι Ναντίν Σαρίμπατζακ και Ογκιούμ Ελίφ Ερντογάν.

Πώς ανακαλύψατε το έργο; Είναι γνωστή η Αναγνωστάκη στην Τουρκία;

«Καθόλου, αφού παραμένει αμετάφραστη. Ανακάλυψα την "Παρέλαση" από μια γαλλική μετάφραση του Αντουάν Βιτέζ, που ανέβηκε στο Παρίσι πριν από μερικά χρόνια. Πρότεινα αμέσως στον καλλιτεχνικό διευθυντή της ομάδας μας, Ιζίλ Κασαπόγλου, να τη σκηνοθετήσω».

Για ποιο λόγο; Τι συμβολίζει στη δική σας παράσταση ο περιορισμός των δύο αδελφών, η βία του κειμένου;

«Με ενθουσίασε που δεν προσδιορίζονται η χώρα και η ταυτότητα των χαρακτήρων. Είναι ένα έργο που μπορεί να εκτυλίσσεται σε οποιαδήποτε χώρα. Μ' αυτή την έννοια είναι παγκόσμιο και διαχρονικό. Ανεξαρτήτως του αν το κοινό έχει ζήσει μια χούντα ή όχι, είναι σημαντικό να φανεί η πίεση που υπομένουν αθώοι άνθρωποι από ένα στρατοκρατικό καθεστώς. Τα δυο αδέλφια μπορεί να ζουν καθημερινά, ξανά και ξανά, το τραύμα μιας δικτατορίας που συνέβη πριν από χρόνια. Θα μπορούσαν να είναι όμως και δυο νεαροί Τούρκοι του 2009».

Συνδέετε την «Παρέλαση» με την τουρκική επικαιρότητα;

«Συνδέεται αυτομάτως με το ότι στην Τουρκία -όπως κι οπουδήποτε αλλού στον κόσμο- υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντιδρούν σε οτιδήποτε και αν συμβαίνει γύρω τους. Οσο όμως κι αν στρουθοκαμηλίζεις, στο τέλος δεν γλιτώνεις».

Η ομάδα «Σεμαβέρ Κουμπάνιασι» προσανατολίζεται προς το πολιτικό έργο; Το θέατρο πιστεύετε πως πρέπει να είναι πολιτικό;

«Πολιτικό ή όχι, πρέπει να έχει πάντα έναν σοβαρό λόγο να αρθρώσει στον σύγχρονο θεατή, σε αντιδιαστολή με το ψυχαγωγικό θέατρο».

Είναι εύκολο στη Τουρκία να είσαι σήμερα πολιτικός, έστω μέσω της θεατρικής τέχνης;

«Είναι δύσκολο στη σημερινή Τουρκία ένα ιδιωτικό θέατρο να αρθρώσει σοβαρό λόγο -πόσω μάλλον όταν αυτός είναι πολιτικός. Ως ιδιωτικό σχήμα, εξαρτώμαστε αποκλειστικά από το κοινό. Είναι δύσκολο να παίρνουμε ρίσκα, αλλά δεν θα το βάλουμε κάτω. Πέρυσι, πάντως, πήραμε για πρώτη φορά την κατώτερη κατηγορία κρατικής βοήθειας: καλύπτει τις διαφημίσεις στον Τύπο».

Δεν αντιμετωπίζετε προβλήματα λογοκρισίας;

«Ποτέ».

Αυτό φάνηκε και στις «Πληγές του φθινοπώρου», την ταινία της Τομρίς Γκιριτίογλου για τα αιματηρά γεγονότα του '55 στην Πόλη. Μπορείτε να διαχειρίζεστε με ελευθερία την πρόσφατη Ιστορία σας;

«Δεν είδα ακόμα την ταινία. Σκοπεύω να το κάνω άμεσα. Προσωπική μου άποψη -που δεν εκπροσωπεί όλο το τουρκικό έθνος- είναι ότι η τέχνη, το σινεμά, το θέατρο κ.ο.κ. πρέπει να προσεγγίζουν με ρεαλιστικά μέσα την Ιστορία».

Οταν λέτε «ρεαλιστικά» τι εννοείτε;

«Χωρίς να ανυψώνεις ή να "χαντακώνεις" τη μία από τις δύο αντιτιθέμενες πλευρές. Αν κάποιο άτομο ή μια ομάδα ανθρώπων -ανεξαρτήτως εθνικότητας- διέπραξε κάποιο έγκλημα, πρέπει να το αποδώσεις στις κανονικές διαστάσεις του, εστιάζοντας στο πώς τα πράγματα έφτασαν εκεί που έφτασαν. Δεν θεωρώ ότι οι Ελληνες και οι Τούρκοι είμαστε εχθροί».

Είστε υπέρμαχος της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας σας; Πιστεύετε ότι η Τουρκία πληροί τις προϋποθέσεις;

«Πιστεύω ότι δεν είναι έτοιμη να εισέλθει στην Ε.Ε., λαμβάνοντας υπόψη δύο βασικές παραμέτρους: τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τρομοκρατία. Είναι γεγονός, ωστόσο, ότι αφ' ης στιγμής προέκυψε ο στόχος της ένταξής μας στην Ε.Ε., οι πολιτικοί αισθάνθηκαν υποχρεωμένοι να αλλάξουν τον τρόπο που σκέφτονται, ιδίως στα ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, είναι καλό για τη χώρα να έχει στόχο την Ε.Ε. Ετσι θα λύσει ταχύτερα θεμελιώδη ζητήματα».

**Εως και την Πέμπτη. Θα υπάρχουν ελληνικοί υπέρτιτλοι. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
62ο Φεστιβάλ των Κανών
Δαγκωτό στο ελληνικό σινεμά
Παραμύθια και Ιστορία
Η Ιπέρ το έδωσε στον Χάνεκε
Art Athina
Η μικρή Βασιλεία στο Φάληρο
Αλέξανδρος Αργυρίου
Κριτικός αλλά και μάρτυρας της λογοτεχνίας
Αρχιτεκτονική
Το δίδαγμα του πέτρινου τοίχου
Θέατρο
Το βαθύ κράτος και η Αναγνωστάκη
Κώστας Σφήκας
Ο ποιητής της κινηματογραφικής αλληγορίας
Μουσείο της Χαιρώνειας
Το μικρό μουσείο στο λιβάδι
Τηλεόραση
Γέλιο χωρίς σύνορα
Παπαγαλάκια, βαρβαρότητες, δημοσκοπήσεις