Έντυπη Έκδοση

Κριτικός αλλά και μάρτυρας της λογοτεχνίας

Σπουδαίος διανοητής. Αυθεντία στη μελέτη και κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας που ποτέ, όμως, στο γραπτό ή δημόσιο λόγο του, δεν λειτούργησε ως τέτοια. Μια νηφάλια αριστερή φωνή που, όμως, δεν έφερε τον ναρκισσισμό της ιδεολογίας και της γνώσης της.

«Προτίμησα να μείνω στην εποχή μου ώστε η Ιστορία μου να εκφράζει την τραυματική μου σχέση μαζί της», έλεγε ο Αλέξανδρος Αργυρίου εξηγώντας γιατί η 8 τομη «Ιστορία της Ελληνικής λογοτεχνίας» καταλήγει στο '74 «Προτίμησα να μείνω στην εποχή μου ώστε η Ιστορία μου να εκφράζει την τραυματική μου σχέση μαζί της», έλεγε ο Αλέξανδρος Αργυρίου εξηγώντας γιατί η 8 τομη «Ιστορία της Ελληνικής λογοτεχνίας» καταλήγει στο '74 Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους θα μνημονεύουμε τον Αλέξανδρο Αργυρίου, που πέθανε το βράδυ της Παρασκευής στα 88 του χρόνια, όπως και πολλοί προσδιορισμοί που θα μπορούσαν να επιστρατευτούν για τον ίδιο και το έργο του. Πρωτίστως υπήρξε μεγάλος αναγνώστης -ιδιότητα όχι και τόσο αυτονόητη όσο φαίνεται.

Από όσα γραπτά μάς κληροδοτεί, ίσως το σημαντικότερο είναι το 8τομο έργο «Ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και η πρόσληψή της» (εκδόσεις «Καστανιώτη»). Καλύπτει την περίοδο 1918-1974, συσχετίζοντας τα λογοτεχνικά φαινόμενα με τα πολιτικά γεγονότα και τις διαμορφωθείσες ιδεολογίες «από τα χρόνια του Μεσοπολέμου» έως και τη χούντα, «όταν η Δημοκρατία δοκιμάζεται, υπονομεύεται και καταλύεται». Για την Ιστορία του είχε τιμηθεί με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών.

«Προτίμησα», εξηγούσε ο ίδιος στη «Βιβλιοθήκη» και στον Μ. Φάις την απόφασή του «να μην επεκταθώ στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, να μείνω στην εποχή μου(...) ώστε η Ιστορία μου να εκφράζει την τραυματική σχέση μου μαζί της. Οχι να παρασταίνω τον μάρτυρα, αλλά να είμαι ο μάρτυρας της λογοτεχνίας την οποία καταπιάνομαι να ιστορήσω με τα πάθη ημών και υμών, αλλά χωρίς εμπάθειες».

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου (ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Κουμπή) γεννήθηκε το 1921 στην Αλεξάνδρεια. Στην Ελλάδα ήρθε όταν ήταν 6 ετών. Σπούδασε στους Πολιτικούς Μηχανικούς του Μετσόβειου Πολυτεχνείου. Αγωνιστής στην Εθνική Αντίσταση, πρωτοεμφανίστηκε ως κριτικός λογοτεχνίας το 1947. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά: Ελεύθερα Γράμματα, Ποιητική Τέχνη, Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Καινούργια Εποχή, Επιθεώρηση Τέχνης, Εποχές, η λέξη, Το Δέντρο, Γράμματα και Τέχνες, Νέα Εστία, Εντευκτήριο, Πόρφυρας, Αντί. Και με τις εφημερίδες: Δημοκρατικός Τύπος, Δημοκρατική, Η Ημέρα, Μεσημβρινή, Η Καθημερινή, Ελευθεροτυπία. Δημοσίευε τακτικά επιφυλλίδες στο Βήμα και κριτική βιβλίου στα Νέα.

Ο Αργυρίου συμμετείχε στη μικρή ομάδα μεταπολεμικών συγγραφέων που επί χούντας έπαψαν να δημοσιεύουν έργα τους για να μην υποστούν λογοκρισία. Οταν ο Παπαδόπουλος υπό τις διεθνείς πιέσεις ήρε τύποις τη λογοκρισία, εξέδωσαν τον Αύγουστο του '70 τον συλλογικό τόμο «Δεκαοχτώ Κείμενα», όπου καταγραφόταν η αντίθεσή τους στο βάναυσο καθεστώς. Ανάλογο πνεύμα είχαν και οι επιφυλλίδες τους που δημοσιεύονταν στο «Βήμα» από το 1971 και μετά -με τίτλο «Εκκρεμότητες» επανεκδόθηκαν πέρυσι σ'έναν τόμο («Καστανιώτης»).

Επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π. Θεσσαλονίκης, είχε τιμηθεί το 1998 με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο για το σύνολο του έργου του. Είχε προηγηθεί το 1984 το Α' Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου για το βιβλίο του «Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών».

Μεταξύ άλλων έχουν εκδοθεί τα έργα του: «Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου», «Ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς», «Αναψηλαφήσεις σε δύσκολους καιρούς», «Δεκαεπτά κείμενα για τον Σεφέρη», «Εισαγωγή στη μεταπολεμική πεζογραφία», «Οριακά και μεταβατικά έργα Ελλήνων πεζογράφων», «Ανοιχτοί λογαριασμοί στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη», «Μανόλης Αναγνωστάκης - Νοούμενα και υπονοούμενα της ποίησής του», «Κ.Γ. Καρυωτάκης, Τα ανοιχτά προβλήματα της ποίησης και της ζωής του» και βέβαια η 8τομη Ιστορία του. Ως κατακλείδα της είχε αναγγείλει έναν κριτικό απολογισμό της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ενώ έγραφε και τα «Απομνημονεύματά» του.

Η κηδεία του θα γίνει αύριο στις 3 μ.μ. στο Α' Νεκροταφείο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
62ο Φεστιβάλ των Κανών
Δαγκωτό στο ελληνικό σινεμά
Παραμύθια και Ιστορία
Η Ιπέρ το έδωσε στον Χάνεκε
Art Athina
Η μικρή Βασιλεία στο Φάληρο
Αλέξανδρος Αργυρίου
Κριτικός αλλά και μάρτυρας της λογοτεχνίας
Αρχιτεκτονική
Το δίδαγμα του πέτρινου τοίχου
Θέατρο
Το βαθύ κράτος και η Αναγνωστάκη
Κώστας Σφήκας
Ο ποιητής της κινηματογραφικής αλληγορίας
Μουσείο της Χαιρώνειας
Το μικρό μουσείο στο λιβάδι
Τηλεόραση
Γέλιο χωρίς σύνορα
Παπαγαλάκια, βαρβαρότητες, δημοσκοπήσεις