Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Σημεία αναφοράς

  • ΥΠΟΘΕΣΗ ΣΤΡΟΣ-ΚΑΝ

    Μυστικά και ψέματα των ΜΜΕ

    Στην υπόθεση Στρος-Καν, ο ρόλος των ΜΜΕ υπήρξε καταλυτικός, παρά τη διαφορετική στάση που υιοθέτησαν τα μίντια από τη μία και την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

    Η διαφορά κουλτούρας και ιδιοσυγκρασίας των Αμερικανών σε σχέση με τους Ευρωπαίους είχε φανεί αμέσως από τον τρόπο που τα αμερικανικά ΜΜΕ αντιμετώπισαν τον Γάλλο πολιτικό και τα όσα διαδραματίστηκαν στη σουίτα του «Σοφιτέλ». Από την άλλη, τα γαλλικά ΜΜΕ εκ παραδόσεως είναι πολύ πιο διακριτικά με θέματα που άπτονται της προσωπικής ζωής των πολιτικών τους. Το ερώτημα, ποια είναι η «σωστή» στάση που πρέπει να κρατούν όσοι έχουν ως ρόλο την έρευνα και την ενημέρωση των πολιτών, δηλαδή οι δημοσιογράφοι, είναι ένα θέμα που χωρά μεγάλη συζήτηση.

    Ο Κριστόφ Ντελουάρ, διευθυντής του Κέντρου Επαγγελματικής Κατάρτισης Δημοσιογράφων και συγγραφέας του βιβλίου «Sexus Politicus», σε άρθρο του στην εφημερίδα «Λε Μοντ», με πνεύμα αυτοκριτικής αναλύει τη στάση του γαλλικού Τύπου.

    «Η υπόθεση του δωματίου του "Σοφιτέλ" αποδεικνύει πως τα κύρια άρθρα των εφημερίδων δεν μας αποκαλύπτουν την αλήθεια, όπως και τα κηρύγματα δεν προβλέπουν το μέλλον. Τα πολιτικά ζητήματα, παραδοσιακά, αναλύονται από ένα πλήθος αναλυτών, αρθρογράφων, "σχολιαστών", όπως πρόσφατα τους έχουν βαφτίσει, εκεί που οι Αγγλοσάξονες -με όλα τα ελαττώματά τους- στέλνουν τους ερευνητές δημοσιογράφους τους να βρουν όσο το δυνατόν πιο αποκαλυπτικά στοιχεία τα οποία θα παρουσιάσουν στο κοινό τους.

    »Η γαλλική Δημοκρατία χρειάζεται το φάρμακο που ανακάλυψε ένας Βρετανός, ο Τζορτζ Οργουελ, το "common decency", δηλαδή μια κοινή ευπρέπεια, μια ηθική απλότητας και τιμιότητας και θα έπρεπε να επιβαλλόταν στους πολιτικούς, στους "διανοούμενους", όπως και στους δημοσιογράφους. Η κοινή ευπρέπεια σημαίνει, ασφαλώς, σεβασμό στους ανθρώπους, αλλά κυρίως αποφυγή της ρητορικής υπερτροφίας, μια εμμονή υποταγής στα γεγονότα.

    »Το 2006, μαζί με τον Κριστόφ Ντιμπουά γράψαμε το "Sexus Politicus", ένα βιβλίο για τον αφροδισιακό χαρακτήρα της εξουσίας. Για πρώτη φορά, ένα κεφάλαιο με τίτλο "Η υπόθεση DSK" αναφερόταν στην αποκλίνουσα συμπεριφορά εκείνου που δεν είχε ακόμη γίνει πρόεδρος του ΔΝΤ και αποκάλυπτε το ρίσκο που έπαιρνε λόγω των αδυναμιών του. Τόσο εμείς όσο και ο εκδότης μας είχαμε υποστεί μεγάλες πιέσεις, λόγω του "ευαίσθητου" χαρακτήρα των πληροφοριών μας.

    »Μετά τις 15 Μαΐου, αρνήθηκα όλες τις προτάσεις για συνεντεύξεις που μου έγιναν, καθώς δεν ήθελα να προσθέσω τα σχόλιά μου σε αυτά των ειδικών που όλα αυτά τα χρόνια δεν είχαν τίποτα δει, μάθει, διαβάσει ή σχολιάσει σχετικά με αυτό το θέμα.

    »Αλλά ακόμη μία φορά, η επικαιρότητα μας υποχρεώνει να θέσουμε το ερώτημα της χρησιμότητας των δημοσιογράφων. Σε τι χρησιμεύουν; Ορισμένοι πολίτες θεωρούν -όχι παράλογα- πως κάποιοι από εμάς (όχι οι περισσότεροι, αλλά κάποιοι μεταξύ εκείνων που επηρεάζουν την κοινή γνώμη) επιχειρούν να επιβάλλουν τις απόψεις τους, αντί να πληροφορούν και τελικά να διαμορφώνουν μια κυρίαρχη τάξη. Ενα είδος πολιτικής τάξης απελευθερωμένης από τις δυσκολίες της δράσης, αλλά που ποτέ δεν στερείται το δικαίωμα του λόγου. Μια επικοινωνιακή τάξη που δεν δρα (ρόλος των πολιτικών), δεν αναζητεί την αλήθεια (ρόλος των δημοσιογράφων), αλλά κρίνει. Αραγε θα πρέπει να αφήσουμε στους χιουμορίστες το μονοπώλιο των αποκαλύψεων;

    »Αν αύριο οι Γάλλοι, αναγνώστες ή ψηφοφόροι, μας κατηγορήσουν ακόμη μία φορά πως κρατήσαμε κάποια πράγματα μυστικά μεταξύ μας, ότι αποδεχθήκαμε για τους ισχυρούς κάτι που αρνούμαστε στους κοινούς θνητούς, τι θα τους απαντήσουμε; Πως κάποιοι από εμάς δεν γνωρίζαμε ή δεν ψάξαμε να μάθουμε;

    »Ο ρόλος των δημοσιογράφων είναι να προσεγγίζουμε όσο το δυνατόν από πιο κοντά την αλήθεια, χωρίς ποτέ να θεωρήσουμε πως ένα κατηγορητήριο, ακόμη και επίσημο, είναι Ευαγγέλιο, χωρίς ποτέ να επιτρέψουμε στους εαυτούς μας να μη γνωρίζουμε, επειδή δεν έχουμε ψάξει». *

  • Υπερβολή διαφάνειας

    «Σε γενικές γραμμές, τα γαλλικά ΜΜΕ είναι σχετικά δειλά σε θέματα που αγγίζουν την προσωπική ζωή των πολιτικών.

    Υπάρχει πάντα μια ομερτά, όπως την εποχή του Φρανσουά Μιτεράν», υποστηρίζει ο κοινωνιολόγος των ΜΜΕ , Ερίκ Μεγκρέ, και εξηγεί:

    «Αντίθετα με τις ΗΠΑ, το νομικό οπλοστάσιο πάνω σε αυτά τα ζητήματα στη Γαλλία είναι πιο ισχυρό και οι πολιτισμικές παραδόσεις διαφορετικές. Στην περίπτωση του Στρος-Καν, οι γαλλικές εφημερίδες ήταν αρχικά επιφυλακτικές, με ένα μίγμα έκπληξης και μέτρου. Υπήρχε η αίσθηση ότι είχε χαθεί η εμπιστοσύνη.

    Στις ΗΠΑ, παρακολουθούσαμε ένα επικοινωνιακό λιντσάρισμα το οποίο εν μέρει λειτούργησε και στη Γαλλία, όταν τα τηλεοπτικά κανάλια αναμετέδιδαν τις εικόνες του σιδηροδέσμιου DSK. Αντίθετα, οι μεγάλες εφημερίδες, όπως η New York Times και η Washington Post, αντιμετώπισαν την είδηση λαμβάνοντας κάποιες αποστάσεις από τα υπόλοιπα ΜΜΕ».

    Ποια μαθήματα μπορούμε να πάρουμε από την ιστορία του Στρος-Καν για την εξέλιξη στα ΜΜΕ;

    «Θα επιταχύνονται όλο και περισσότερο παλαιές τάσεις: παγκοσμιοποίηση των εικόνων, πληροφορίες σε συνεχή ροή χωρίς ποιοτικό έλεγχο, εμπλοκή προσωπικής και δημόσιας ζωής. Δεν είναι νέα όλα αυτά, ούτε αρνητικά, αλλά αποδομούν τον συμβολισμό του κόσμου και δημιουργούν νέα φαινόμενα: οι ποσοτικές αλλαγές ορισμένες φορές είναι και ποιοτικές».

    Κατανοείτε τις κριτικές του αγγλοσαξονικού Τύπου απέναντι στον γαλλικό που, όπως ισχυρίζονται, «ήξερε, αλλά δεν έλεγε»;

    «Η υποκρισία αντανακλάται. Φυσικά, το γαλλικό επικοινωνιακό σύστημα είναι υπερβολικά συνεσταλμένο, ακόμη και επιεικές με τους πολιτικούς που ξέρουν να διαχειρίζονται, να παίζουν με την προσωπική τους ζωή περισσότερο από όσο οι ίδιοι χειραγωγούνται από τα ΜΜΕ. Ομως το αμερικανικό σύστημα πιστεύει υπερβολικά στις αρετές της διαφάνειας, κάτι που δεν είναι απόλυτο, ούτε εφικτό ούτε επιθυμητό. Δημιουργεί διαστρεβλώσεις, όπως το επικοινωνιακό λιντσάρισμα».

    Γιατί δόθηκε τόσο μικρή σημασία στο φερόμενο θύμα, στην αρχή της υπόθεσης;

    «Λόγω της μη απεικόνισής της σε φωτογραφίες: ό,τι δεν εμφανίζεται με τη μορφή εικόνας, είναι σαν να μην υπάρχει. Επίσης το γεγονός ότι κοινωνικά δεν ανήκει σε κάποια εύπορη τάξη: είναι φτωχή, μαύρη, γυναίκα - που μετρά λιγότερο από ένα λευκό άντρα με υψηλότατο αξίωμα. Αυτός είναι, ό,τι κι αν συμβεί, η καρδιά της υπόθεσης, το κέντρο της προσοχής».

    Οι αγανακτισμένες αντιδράσεις κάποιων Σοσιαλιστών ή του Μπερνάρ Ενρί-Λεβί , για τους οποίους οι καταγγελίες κατά του Στρος-Καν δεν ταίριαζαν στο πρόσωπό του, δεν έδειχναν μια διάθεση -έστω και μη συνειδητή- για απόδοση μιας ταξικής δικαιοσύνης;

    «Καθένας έχει δικαίωμα να υπερασπίζεται ένα δικό του άνθρωπο, ένα φίλο, ένα γνωστό. Ομως, κατά βάθος -και ισχύει για όλους- δεν "γνωρίζουμε" εντελώς τους άλλους. Πρόκειται άραγε για μια επιθυμία να κρίνονται με διαφορετικό τρόπο κάποιοι άνθρωποι;

    Η αλληλεγγύη είναι η έκφραση μια προσωπικής πεποίθησης -ας σκεφτούμε την υπόθεση Dreyfus-, αλλά καθώς περνά ο πρώτος καιρός και χωρίς τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία, η αλληλεγγύη αυτή περιορίζεται σε ένα μικρό κύκλο ανθρώπων».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Οι λεκτικοί εποικισμοί Ομπάμα
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επέβαλε στην Καλιφόρνια μείωση των κρατουμένων στις «απάνθρωπες φυλακές»
Ισπανία
Το σύνθημα που άκουσαν μόνο τα ελληνικά ΜΜΕ
Γαλλία
Γαλλία - γκάλοπ για προεδρικές εκλογές: ψήφος τιμωρίας του Νικολά Σαρκοζί
Η «επανάσταση» έφτασε στη Βαστίλη
Ειρηνικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας
Η πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ σε Αθήνα, Πάτρα και Θεσσαλονίκη
Ιαπωνία
Αποκάλυψη, τώρα
Λιβύη
Λιβύη: πληθαίνουν οι αναγνωρίσεις των αντικαθεστωτικών
Σαουδική Αραβία
Στο πλευρό της σοφερίνας που φυλάκισαν οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας
Σερβία
Σερβία: δημόσια συγγνώμη
Ισλανδία
Κόντρες αέρος-εδάφους για την τέφρα
Τουρκία
Τουρκία: σύμβουλος σχέσεων προτείνει τη νομιμοποίηση της πολυγαμίας
Προβληματίζει η ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού στο Ακουγιού
Άλλες ειδήσεις
Για μια Ευρώπη-φρούριο
Ημέρα Κρίσης, η 21η Οκτωβρίου