Έντυπη Έκδοση

Ταξιδεύοντας και μιλώντας κάτω από καθαρούς ουρανούς

***Παύλος Μεθενίτης

Η συνέντευξη

μυθιστόρημα

εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 192, ευρώ 10

Το χρονικό των προαναγγελθέντων θανάτων θα μπορούσε να είναι ο υπότιτλος αυτού του πεζογραφήματος, που κινείται μεταξύ δραματικού μονολόγου και αφηγηματικής δεξιοτεχνίας. Στο τέταρτο μυθιστόρημά του ο δημοσιογράφος Παύλος Μεθενίτης, που γεννήθηκε το 1962 στην Αθήνα, είναι πλέον κάτοχος των εκφραστικών του μέσων, γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά το νυστέρι της ειρωνείας, τολμάει ν' αυτοσαρκάζεται, να ελαφρώνει με χιουμοριστικές πινελιές το ερεβώδες τοπίο της υπαρξιακής αναζήτησης του ήρωά του, που ξυπνώντας από το κώμα, στο οποίο είχε βυθιστεί εξαιτίας ενός αυτοκινητικού ατυχήματος, ανακαλύπτει ότι έχει το ανεπιθύμητο χάρισμα να προλέγει επακριβώς την ημερομηνία θανάτου όλων των συνανθρώπων του -ανεξαιρέτως-, φτάνει να τους κοιτάξει για λίγο κατευθείαν μέσα στα μάτια. Μόνο για τον εαυτό του δεν γνωρίζει. Στην αρχή, το κρύβει. Μετά, του ξεφεύγει στη δουλειά του, προκειμένου να αποτρέψει τον προϊστάμενό του από το να υπογράψει ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο ζωής με μια υγιέστατη γυναίκα, που σε δύο μήνες πέφτει κάτω και πεθαίνει. Ο αχάριστος προϊστάμενός του, όχι μόνο δεν βλέπει με καλό μάτι το απρόβλεπτο αυτό, αλλά επικερδές ταλέντο του, αλλά τον καρφώνει κάποια στιγμή σε μια δημοσιογράφο, που μετατρέπει τη ζωή του σε Κόλαση. Ο ήρωας περνάει διάφορες μυθιστορηματικές καταστάσεις μέχρι να... Ομως όχι, δεν θα σας προδώσω τη συνέχεια. Ο συγγραφέας ξέρει να δομεί το παραλήρημα του ομιλούντος προσώπου με την τεχνική του ελεύθερου συνειρμού, αλλά και με μαθηματικώς υπολογισμένες αντιστίξεις χιούμορ, αυτοσαρκασμού, ειρωνείας και λογοτεχνικών ή καλλιτεχνικών παραπομπών. Επιλέγει να παραθέσει απροκάλυπτες τις επιρροές που δέχτηκε στη συγγραφή αυτού του πονήματος, στήνοντας έτσι ένα μεταμοντέρνο κολάζ με εμφανείς τις «ραφές», τις διαχωριστικές γραμμές και τα περιγράμματα. Κι εκεί που λες ότι κινδυνεύει να πέσει στην παγίδα της μονοτονίας, αυτές οι αφηγηματικές υπερβάσεις -ή «παραβάσεις», αν προτιμάτε- κεντρίζουν και ανανεώνουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, μέχρι το επόμενο θεατρικό εφέ, που δανείζεται ο λογοτέχνης από πάγια μοτίβα του αστυνομικού μυθιστορήματος, του πολιτικού θρίλερ, ή ακόμα και από αναγνώσματα τύπου επιστημονικής φαντασίας (όπως τα λίαν ενδιαφέροντα έργα του «θεότρελου, ιδιοφυή, ιδεοληπτικού, σκοτεινού, μεγαλειώδη» Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ - σελ. 103). Η διαρκής αγωνία τού συγγραφέα για την εξασφάλιση της ομαλής αφηγηματικής ροής αποτυπώνεται στις αναπάντητες ερωτήσεις και υποδείξεις που απευθύνει στην «αόρατη» δημοσιογράφο για το μοντάζ της υποτιθέμενης συνέντευξης. Αυτός ο μονόλογος θα μπορούσε -με ελάχιστες παρεμβάσεις από έναν έμπειρο δραματουργό- να μεταφερθεί στη σκηνή με επιτυχία. Παρόμοιες διασκευές έχουν κερδίσει κοινό και κριτικούς.

***Εντμουντ Κήλυ

Φόνος στον Θερμαϊκό. Υπόθεση Πολκ

μτφρ.: Μαριζέτα Γεωργουλέα

εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 600, ευρώ 22

Ο μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και διευθυντής του Προγράμματος Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, Εντμουντ Κήλυ, βυθίζεται στα απόρρητα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ανασύρει την άλυτη ακόμα υπόθεση της δολοφονίας τού Πολκ και διερευνά τη χειραγώγηση της τέταρτης εξουσίας από την εκτελεστική και τη συνεργασία μιας μερίδας του Τύπου με την εκτελεστική εξουσία. Γλαφυρότητα κι επιστημονικότητα. Ιδιαίτερα στην Εισαγωγή, την οποία υπογράφει ο μελετητής ιστορικός John Iatrides.

***Λάιονελ Σράιβερ

Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν

μτφρ.: Γωγώ Αρβανίτη, Μεταίχμιο, σ. 584, ευρώ 22

Το πολυμεταφρασμένο μυθιστόρημα της αμερικανίδας δημοσιογράφου Λάιονελ Σράιβερ, που τιμήθηκε με το βραβείο Orange 2005, ευτύχησε να αποδοθεί στην ελληνική γλώσσα με ευστοχία και γνώση από τη Γωγώ Αρβανίτη, που μας μεταδίδει στο έπακρο την ωμή, αφοπλιστική ειλικρίνεια της μάνας ενός σχεδόν δεκαεξάχρονου, δολοφόνου γιου, που σκότωσε εφτά συμμαθητές του, έναν υπάλληλο της σχολικής καντίνας και μια δημοφιλή καθηγήτριά του. Δύο χρόνια μετά τα αποτρόπαια γεγονότα, η Ιβα γράφει κάποιες απολογητικές επιστολές στον χαμένο σύζυγό της, τον Φράνκλιν, προσπαθώντας να βρει και η ίδια απαντήσεις στα ερωτήματα που τη βασανίζουν. Συνταρακτικά αληθινό, προκλητικά αποκαθηλωτικό.

***Συλλογικός τόμος

Ελληνικά ονόματα

14 ιστορίες από νέους συγγραφείς

πρόλογος: Μένης Κουμανταρέας, εκδόσεις Κέδρος, σ. 272, ευρώ 16

Σε αλφαβητική σειρά: Βασίλης Αμανατίδης, Νίκος Αδάμ Βουδούρης, Σπύρος Γιανναράς, Δήμητρα Κολλιάκου, Μαρία Κωτίδου, Δημήτρης Μαμαλούκας, Λευτέρης Μαυρόπουλος, Παύλος Μεθενίτης, Κάλλια Παπαδάκη, Σταυρούλα Σκαλίδη, Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, Βάσια Τζανακάρη, Μαρία Φακίνου και Νίκος Χρυσός. 14 νέοι συγγραφείς -ανεξαρτήτως ηλικίας-, που βλέπουν το άστρο τους ν' ανεβαίνει στο λογοτεχνικό στερέωμα, έρχονται εδώ να καταθέσουν τον λογοτεχνικό οβολό τους σε αυτά τα σύντομα πεζά, που αποτελούν αντιπροσωπευτικές ίσως ψηφίδες του γενικότερου χαοτικού μωσαϊκού της νεοελληνικής πραγματικότητας που μας διαφεύγει. Ολοι τους μιλούν γράφοντας για πρόσωπα του μύθου, όπως οι: Παπαϊωάννου, Ζαβιτσιάνου, Βακαλόπουλος, Σκαλκώτας, Μερκούρη, Κακλαμανάκης, Παγκρατίδης, Σικελιανός, Νταβέλης, Καζαντζάκης, Βουγιουκλάκη, Πλάτωνος, Βιζυηνός, Μπουζιάνης. Από τον πρόλογο του Μένη Κουμανταρέα επιλέγουμε: «Διαβάζοντας τους συγγραφείς αυτού του τόμου, έχω την εντύπωση ότι με το πρόσχημα να μιλήσουν για παλιά και γνωστά πρόσωπα, έχουν να μας πουν νέα και άγνωστα πράγματα, που εγώ τουλάχιστον, ως παλαιότερος, δεν τα είχα υποπτευθεί. Κι αυτό για μένα, τουλάχιστον, έχει και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Αξίζει να τους διαβάσουμε λοιπόν, και να τους πιστέψουμε, στο μέτρο που κι εκείνοι γίνονται πιστευτοί» (σ. 23).

***Γιασμίνα Χάντρα

Αυτό που η μέρα οφείλει στη νύχτα

μυθιστόρημα, μτφρ. από τα γαλλικά: Γιάννης Στρίγκος, εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 368, ευρώ 18

Ενας αλγερινός πρώην στρατιωτικός, που υπογράφει τα μυθιστορήματά του για λόγους ασφαλείας με γυναικείο ψευδώνυμο, λες και είχε ξεμείνει από αντρικά, που γεννήθηκε το 1955, παράτησε τη στρατιωτική του καριέρα, κατέφυγε στο Μεξικό και κατόπιν στη Γαλλία, όπου δημοσιεύει τα βιβλία του, δεν είναι σίγουρα κάτι που συναντάμε κάθε μέρα. Στη γαλλική αποικία της Αλγερίας ο Γιουνές-Ιωνάς παλεύει με τον ρατσισμό και άλλες προκαταλήψεις, βιώνοντας μιαν ανεκπλήρωτη ερωτική ιστορία με την αλήστου κάλλους γαλλίδα Εμιλί. Τιμήθηκε το 2008 με το βραβείο καλύτερου μυθιστορήματος του περιοδικού «Lire» και με το βραβείο «France Television 2008».

***Βασίλης Βασιλικός

Οι γάτες της Rue d'Hauteville

εκδόσεις Πατάκη, σ. 216, ευρώ 14

Ο «πιο πολυμεταφρασμένος Ελληνας πεζογράφος», μετά, βεβαίως, τον χειμαρρώδη Καζαντζάκη, μας μεταφέρει σε αυτό του το «Παρισινό Ημερολόγιο» στην γκρίζα Πόλη του φωτός, στο σωτήριον έτος 1993. Μοναξιά και αδιαφορία. Μνήμες αυτοεξορίας. Και ο γάτος Βαλέριο «κοιτώντας τα άστρα, αναπολεί το σπέρμα του», όπως ο Ελύτης στον «Αγράμματο και στην Ωραία», σκόρπισε σπέρμα κι έσπειρε άστρα. Ανθρωπομορφικές προβολές ενός μοναχικού συγγραφέα στον αγαπημένο του γάτο. Διαβάστε το τις καυτές κι εκτυφλωτικές μέρες του καλοκαιριού.

***Κώστας Ακρίβος

Ποιος θυμάται τον Αλφόνς

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 312, ευρώ 17

Ο δοκιμασμένος πεζογράφος -και φιλόλογος- επινοεί στο πρωτότυπο αυτό μυθιστόρημά του έναν συγγραφέα που ίσως είναι γιος του μυθικού Αλφόνς Χοχάουζερ και ζητάει να μάθει τα πάντα για τον πατέρα του, που εγκατέλειψε το σπιτικό του στις Αλπεις για να φτάσει το 1926 στο Πήλιο, να κάνει διάφορες δουλειές και να ιντριγκάρει την Ευρώπη με τον βίο και την πολιτεία του. Η ανάγκη της αυτογνωσίας μέσω της αναζήτησης του πατρογονικού DNA. Το φωτογραφικό υλικό εμπλουτίζει έναν ούτως ή άλλως ενδιαφέροντα τόμο.

***Μαρίκα Κουσκουβελάκου- Παπασωτηρίου

Το αγνάντιο

εκδόσεις Επτάλοφος, σ. 606, ευρώ 15,07

Ο πνευματικός αγώνας της Μαρέλας, που μεγάλωσε σε έναν πύργο της Μάνης στα ανταριασμένα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, να διατηρήσει άσβεστο το εσωτερικό της φως, αντιπαλεύοντας με τις πρόσκαιρες λάμψεις των απατηλών υλιστικών σειρήνων. Μάνα και γιος δίνουν καθημερινή μάχη ενάντια στην ηθική κατάπτωση του ανθρώπινου είδους. Ηρωική αυτοθυσία στον βωμό της κοινωνικής προσφοράς. Και το ζητούμενο; Η αγάπη. Η αξιοπρέπεια. Η διαφύλαξη του εσωτερικού πλούτου. Η διατήρηση άσβεστου του ιερού πυρός της Εστίας. Με κάθε κόστος.

***Πέτρος Πικρός

Τουμπεκί

εισαγωγή-επίμετρο: Χριστίνα Ντουνιά, εκδόσεις Αγρα, σ. 448, ευρώ 21

Σε επανέκδοση το τελευταίο μέρος της τριλογίας Χαμένα κορμιά, με εισαγωγή της Χριστίνας Ντουνιά, εκτενές χρονολόγιο και επίμετρο με κριτικές της εποχής. Ξεκινώντας με νατουραλιστικές προθέσεις ο Πέτρος Πικρός αντλεί το πρωτογενές υλικό του από τις εγκληματικές φυσιογνωμίες του περιθωρίου. Στόχος του όμως δεν είναι να ωραιοποιήσει ή να αγιοποιήσει τους παρίες, με όλες τις παρεκκλίνουσες από το «κανονικό» συνήθειές τους, ούτε βεβαίως να αναγάγει την ιδιόλεκτό τους σε αναγνωρίσιμο λογοτεχνικό ιδίωμα, αλλά να στοχοποιήσει ένα διεφθαρμένο κοινωνικό σύστημα, υπεύθυνο για την απόρριψη και απορριμματοποίηση ανθρώπινων όντων.

***Αθηνά Κακούρη

Με τα χέρια σταυρωμένα...

εκδόσεις Πατάκη, σειρά «Η κουζίνα του συγγραφέα», σ. 228, ευρώ 14

Η βραβευμένη μεταφράστρια και συγγραφέας αστυνομικών και ιστορικών μυθιστορημάτων Αθηνά Κακούρη, που γεννήθηκε το 1928 στην Πάτρα και υπήρξε επί πολλά χρόνια συντάκτρια του περιοδικού Ταχυδρόμος, έρχεται τώρα να κοιτάξει προς τα πίσω με την «αισιοδοξία της ανάμνησης» (όπως θα έλεγε ο Ευάγγελος Παπανούτσος). Με νοσταλγικά χρώματα ωραιοποιεί τη φιλάλληλη αστική ζωή της Πάτρας στα δύσκολα χρόνια του Μεσοπόλεμου και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, φιλοτεχνεί μία αγιογραφία του πατρός της, μιλάει για τα ιδανικά της φωτισμένης αστικής τάξης, για το αγωνιστικό πνεύμα των Ελλήνων στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, για το όνειδος του Εμφυλίου και το παιδομάζωμα που έλαβε χώρα στη Βόρεια Ελλάδα, για την ιδανική συνεργασία της με τον Γ. Π. Σαββίδη και τη Λένα Σαββίδη στον Ταχυδρόμο, για το μεροκάματο που έβγαζε, με τον ιδρώτα της, ως μεταφράστρια, για την πάλη της με τη γλώσσα και τις προϋποθέσεις συγγραφής ενός άρτιου ιστορικού μυθιστορήματος, για τη ζημιά που προκάλεσε το μονοτονικό στη μουσική της ελληνικής μας λαλιάς, για τις ατελείωτες ώρες έρευνας που πέρασε στις αμερικανικές βιβλιοθήκες, και -κυρίως- για τα ουμανιστικά ιδεώδη που πύργωσαν τη σκέψη και το έργο της. Ενα βιβλίο που διαβάζεται σαν οδηγός προς νέους συγγραφείς, με γλώσσα λιτή κι απέριττη, χωρίς ψιμύθια, και ύφος ανεπιτήδευτο. Η συγγραφέας δεν επιθυμεί να υποδυθεί κανέναν ρόλο, εκτός αυτού που είναι: δηλαδή μια αγωνίστρια της γραφής στην υπηρεσία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αυτοβιογραφικό κείμενο χωρίς την απαίτηση αντικειμενικότητας, μοιάζει μάλλον σαν «σπιτικό» γραπτό (πώς λέμε «σπιτικό φαγητό»;) με όλη τη νοστιμιά, τη ζωντάνια και τη χάρη μιας άλλης εποχής, που ήταν ίσως πιο δύσκολη από τη δική μας, μπορούμε όμως τώρα να τη χρωματίζουμε όπως θέλουμε, αφού πέρασε ανεπιστρεπτί, μαζί με τους ανθρώπους που την έζησαν και την έπλασαν. Ευδόκιμο το εγχείρημα των εκδόσεων Πατάκη να μας δώσουν στη σειρά «Η κουζίνα του συγγραφέα» μια σειρά σημαντικών μαρτυριών, στις οποίες θα βασιστούν και θα παραπέμψουν οι ερευνητές του μέλλοντος που θα σκύψουν με αγάπη και θα μελετήσουν το σημαντικό φαινόμενο της νεοελληνικής λογοτεχνίας μας. Στο φωτογραφικό παράρτημα αυτού του προσεγμένου τομίδιου, κάτω από μια φωτογραφία της κομψής και χαμογελαστής Αθηνάς Κακούρη, διαβάζουμε μια λεζάντα που τα λέει (σχεδόν) όλα: Στη χιονισμένη Βιέννη, απ' όπου είχαν αποχωρήσει μόλις προ ολίγου οι Ρώσοι. Τότε, ενώ το Κυπριακό ήταν σε κρίση και οι Τούρκοι βρήκαν την ευκαιρία να ρημάξουν τους Ελληνες της Πόλης, έζησα για πρώτη φορά στο εξωτερικό και συνειδητοποίησα πόσο μικρή είναι η πατρίδα μου ιδωμένη από την οπτική γωνία ενός άλλου, και ισχυρότερου κράτους· μικρή, αδύνατη και που έχει την ανάγκη του καθενός από μας.

***Παναγιώτης Γούτας

Ενός καφέ μύριοι έπονται

εκδόσεις Νησίδες, σ. 141, ευρώ 10

Σπονδυλωτό αφήγημα ή «μυθιστορία σε συνέχειες», όπως θα το προτιμούσε ο συγγραφέας του, που γεννήθηκε το 1962 στη Θεσσαλονίκη. Ρεαλιστική γραφή, ωμές σχεδόν σεξουαλικές περιγραφές μιας ανήσυχης εφηβικής και μετεφηβικής ηλικίας, με ψήγματα φιλάνθρωπης τρυφερότητας και ερωτικής στοργής για τα αναξιοπαθούντα ράθυμα ανθρώπινα όντα που σέρνονται από καφενείο σε καφενείο και σκοτώνουν τον καιρό τους, χωρίς ωστόσο να κακολογούν τη μοίρα τους και να μέμφονται τους άλλους, τους «πετυχημένους», τους βολεμένους. Μια στωική κι ενίοτε επικούρεια αντιμετώπιση της ζωής και του χαοτικού κόσμου μέσα στον οποίο βρεθήκαμε να επιβιώνουμε όπως όπως. Δεν ήταν για φάρμακα αυτός. Προτιμούσε να κάνει ασκήσεις χαλάρωσης, γιόγκα ή ψυχανάλυση, πιο εύκολα του ερχόταν να ψέλνει βουδιστικά μάντρα απ' το πρωί ίσαμε το βράδυ με υπόκρουση σιτάρ -Ραβί Σανκάρ κατά προτίμηση-, ακόμα και ομαδική ψυχοθεραπεία σε αίθουσα, πιασμένος χέρι χέρι με λογής νευρωσικούς και ανισόρροπους της πρωτεύουσας, ήταν διατεθειμένος να υποστεί, παρά να πάρει χάπια. Ομως δεν είχε χρόνο ούτε χρήματα να κάνει κάτι από τα παραπάνω και οι ταχυπαλμίες συνεχίζονταν (σ. 83).

***Γιώργος Πετρέλλης

Το όνομα

μυθιστόρημα, εκδόσεις Οδός Πανός, σ. 558, ευρώ 20

Ενα τζίνι-ξωτικό-φύλακας άγγελος αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο την ιστορία του προστατευομένου του, Χριστόφορου, που είναι μεν ατίθασος, δεν εμπιστεύεται αυτή την «ανώτερη» επικοινωνία, και κάνει τα δικά του, αλλά αναγκάζεται από τις βίαιες αντιδράσεις του στοιχειού να του δώσει -από καιρού εις καιρόν- κάποια σημασία. Πρωτοτυπία, ειρωνεία και χιούμορ, ανάλαφρη διάθεση και φυσικότητα στις περιγραφές είναι τα σημαντικότερα προσόντα του συγγραφέα, που γράφει σαν να μιλάει σε έναν καλό του φίλο, πάνω από ένα ουζάκι Μυτιλήνης και «τσακίζοντας» πράσινες ελιές. Αυτή η σχεδόν νατουραλιστική «φέτα ζωής» παρασύρει τον αναγνώστη σε μια ευανάγνωστη φυγή από τα προβλήματα της καθημερινότητας. Ενα μυθιστόρημα-ποταμός, που μπορεί να διασκευαστεί σε σενάριο τηλεοπτικής σειράς υψηλής ακροαματικότητας.

***Εντνα Ο' Μπράιεν

Λόρδος Μπάιρον. Οι έρωτές του

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 192, ευρώ 16

Ο Λόρδος Βύρωνας δεν ήταν ήρωας μόνο επειδή ήταν φιλέλληνας και συνεισέφερε υλικά και πνευματικά στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό, αλλά επειδή τόλμησε να ζήσει σύμφωνα με τα ρομαντικά του ιδεώδη πέρα από κάθε σύμβαση και με δυσβάσταχτο κοινωνικό κόστος. Εξηγούμαι: το να έχεις άπειρες ερωμένες, ενώ δεν στέκεσαι αρνητικός απέναντι στην ερωτική έλξη που σου ασκεί το ίδιο σου το φύλο (σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν θανάσιμο αμάρτημα κι ετιμωρείτο αυστηρότατα από τον Νόμο), το να κοιμάσαι με την ετεροθαλή αδελφή σου (που ήταν παντρεμένη με έναν συμφεροντολόγο), να τεκνοποιείς μαζί της, να εμπνέεσαι από τις χάρες της και να της στέλνεις παθιασμένα γράμματα, που τα αντέγραφαν και τα αναπαρήγαγαν όλες οι αργόσχολες κυρίες του καλού κόσμου (δεν υπήρχαν...κρυφές κάμερες ούτε κοριοί, τότε), το να εγκαταλείπεις τα πάντα γιατί το εύστοχο βέλος του ανελέητου θεού Ερωτα σε οδηγεί αλάθευτα σε άλλα μήκη και πλάτη της γης, πίσω από έναν ποδόγυρο, ή στις «απαγορευμένες» ηδονές των χαμάμ, είναι σίγουρα ποιητικό, όμως και ασύλληπτα επιβλαβές για το σώμα και την ψυχή. Σε μια εποχή που δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμα η πενικιλίνη και η ανίατη κολλητική σύφιλη οδηγούσε όχι μόνο στην παράνοια τον παθόντος, αλλά και στη γέννηση ασθενικών τέκνων με προβληματική ψυχοσωματική ισορροπία, θα έπρεπε σίγουρα ο ποιητής να είναι «γενναίος της ηδονής» (για να θυμηθούμε τον Καβάφη), σαλός και «άγιος» (για να θυμηθούμε τον Ζενέ) για να μπορεί να αφεθεί με αυταπάρνηση και αυτοκαταστροφική μανία στον στρόβιλο της ικανοποιήσεως των ακόρεστων σαρκικών ορέξεων. Η Εντνα Ο' Μπράιεν, που γεννήθηκε το 1932 στην Ιρλανδία, ύστερα από μια μακρά πορεία στο θέατρο και στην πεζογραφία, αφού μίλησε με ιδιαίτερα απροκάλυπτο τρόπο για τη σεξουαλικότητα και φιλοτέχνησε με τον δικό της πρωτότυπο -κι αναγνωρίσιμο- τρόπο γυναικεία πρόσωπα, έρχεται σε αυτό το βιβλίο, εκμεταλλευόμενη στο έπακρο το στοιχείο της υποβλητικότητας και του μυστήριου μέσα στο οποίο έπλασε τον μύθο του ο «καταραμένος» αυτός ποιητής, να δημιουργήσει ένα συναρπαστικό αφήγημα, μια μυθιστορηματική βιογραφία -αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς και πολύχρονης έρευνας-, που διαβάζεται μονορούφι μέσα σε μια νυχτιά, αφού το σκότος είναι εκείνο που ταιριάζει περισσότερο στο έρεβος της ψυχής αυτού του ταλαιπωρημένου ναρκισσευόμενου ήρωα. Ναι, είναι απομυθοποιητικός ο λόγος της για όσους έχουν διαβάσει τις στερεότυπες εξιδανικευτικές περιγραφές του Λόρδου Βύρωνα που περιέχονται στα σχολικά εγχειρίδια. Ναι, είναι αφόρητες οι περιγραφές των ομαδικών ερωτικών παιχνιδιών, για όσους -ακόμα στην εποχή μας- σεμνύνονται ειλικρινώς (και δεν αγοράζουν στα κρυφά τα πολυδιαφημισμένα ροζ dvd από τα κατάφορτα περίπτερα ή δεν μπαίνουν -κρυφά από τη σύζυγο- στα πονηρά χωρία του Διαδικτύου). Ομως, πέρα από την όποια ιστορική ακρίβεια, δεν πρόκειται για επιστημονική διατριβή, το πεζογράφημα αυτό δεν είναι μελέτημα, δεν έχει καν τις απαραίτητες σημειώσεις ή παραπομπές ενός δοκιμίου. Δείτε το σαν ένα λογοτέχνημα με αφορμή το πρόσωπο του εκκεντρικού και προκλητικού (για κάθε κοινωνικό καθεστώς) άγγλου λόρδου, που -όπως ο Οσκαρ Ουάιλντ- έδωσε μια γερή γροθιά στο στομάχι του υποκριτικού κατεστημένου της εποχής του (και ποιο κατεστημένο δεν βασίζεται στην υποκρισία;). Μόνο που ο πανέξυπνος λόρδος προτίμησε τον δρόμο της αυτοεξορίας, πρώτα στην Ιταλία, έπειτα στην Αλβανία, για να καταλήξει στην υποδουλωμένη Ελλάδα που ξυπνάει από τον μακραίωνο λήθαργό της και αναζητά την Ελευθερία. Κι αν απέφυγε τη φυλάκιση για την ακόλαστη ζωή του, δεν ξέφυγε βεβαίως από τον θάνατο, που τον βρήκε απροετοίμαστο (όπως πάντα απροετοίμαστος βρίσκει ο θάνατος τους ανθρώπους που βουλιάζουν στις γήινες ηδονές και αφιερώνονται στο κυνήγι της αέναης ικανοποίησης των αισθήσεων). Στο βαλτωμένο Μεσολόγγι, ανάμεσα σε υποσιτισμένους πολεμιστές και άπληστους μισθοφόρους, με τους αρχηγούς των φατριών να αλληλοϋπονομεύονται (πάντα για τους Ελληνες οι εχθροί περιττεύουν, αφού σκοτώνονται -μια χαρά- μεταξύ τους, μόνο και μόνο γιατί είναι όλοι αφεντικά και καπεταναίοι και δεν αναγνωρίζουν κανέναν καλύτερό τους - ακόμα και όταν είναι κατά πολύ ανώτερός τους), ο ρομαντικός ποιητής και αθεράπευτος φιλέλληνας βρίσκει τον ηρωικό εκείνο θάνατο που θα συντηρήσει τον μύθο του δύο αιώνες μετά και θα τον ανεβάσει στον «Παρνασσό» της μούσας Ερατώς. Απόδειξη, αυτό το ακαταμάχητο βιβλίο.

***Κώστας Βάρναλης

Ο λαός των μουνούχων

εκδόσεις Κέδρος, σ. 240, ευρώ 16

Ογδόντα εφτά χρόνια πέρασαν από την πρώτη έκδοση (στην Αλεξάνδρεια, το 1923) των σχεδόν λησμονημένων αφηγημάτων του οξυδερκούς Κώστα Βάρναλη, που διείδε, μέσα από την ηθική πτώση του ανθρώπου του παγιδευμένου στις υλιστικές ανάγκες, τα αδιέξοδα όλων των κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών δομών. Τρία διαμαντάκια: Ο λαός των μουνούχων, Ιστορία του Αγίου Παχωμίου, Οι Φυλακές. Τόσο τραγικά επίκαιρα.

***Arthur Cravan

Ο Oscar Wilde ζει!

Και άλλα κείμενα

μτφρ.-επιμ.-εισαγ.-σημ.: Νίκος Σταμπάκης

εκδόσεις Φαρφουλάς, σ. 80, ευρώ 9

Ενας ποιητής-μποξέρ, που χάνεται σε πλήρη ακμή κάπου στο Μεξικό, ενώ πριν έχει καταφέρει να ταράξει τη λογοτεχνική Ευρώπη με επιθέσεις και σχόλια κατά σημαινόντων προσώπων κι εκπροσώπων των διαφόρων λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών-ισμών που άνθησαν τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, είναι μάλλον ένα φαινόμενο προς διερεύνηση, όχι τόσο με λογοτεχνικά όσο με εξωλογοτεχνικά κριτήρια. Διατεινόταν εγγράφως ότι ήταν νόθος γιος του Οσκαρ Ουάιλντ, τον οποίο αγιογραφούσε σε κείμενα που δημοσίευσε στο εικονοκλαστικό περιοδικό του με τίτλο Maintenant (Τώρα) (1912-1915), κατέφυγε στην Αμερική για να αποφύγει την επιστράτευση, δίνει ραντεβού στο Μπουένος Αϊρες με μια ποιήτρια που έχει δεσμό, και την οποία έχει καταστήσει έγκυο, κι εκείνος χάνεται μυστηριωδώς, ενώ αυτή η ταλαίπωρη καταφεύγει στην Αγγλία, όπου γεννά την κόρη τους. Προεφηβικός ναρκισσισμός, και ταύτιση με το Ολον (σημαδιακή η φράση του «Είμαι όλα τα πράγματα, όλοι οι άνθρωποι κι όλα τα ζώα!»). Εγωκεντρικότητα και φιλοτομαρισμός του αισχίστου είδους, αμοραλισμός κι ατομικισμός; Ισως. Ομως αν οι λογοτέχνες δρούσαν πάντα σύμφωνα με το «πολιτικώς ορθόν» δεν θα υπήρχε ενδεχομένως ενδιαφέρουσα λογοτεχνία και Τέχνη. Στην περίπτωση του Fabian Avenarius Lloyd, που διάλεξε για τον εαυτό του -συν τοις άλλοις- το ψευδώνυμο Arthur Cravan, ακόμα και οι ευφάνταστοι σεναριογράφοι του Χόλιγουντ, που δεν ορρωδούν προ ουδενός κι έκαναν ταινία ακόμα και τη ζωή του Jackson Pollock, φαίνεται ότι δεν κατάφεραν να υποτάξουν -μέχρι τώρα- το άναρχο υλικό του προκλητικού βίου και της εξαφάνισης αυτού του αιρετικού και ατίθασου όντος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα: Βιβλία για καλοκαιρινές αποδράσεις
Ιστορίες δίπλα στο κύμα
Αυτοί που δεν θέλουν να πάνε για ύπνο
Εναλλακτικά δόγματα
Το νόημα στον καθρέφτη
Οι βαλίτσες μάς περιμένουν στο λιμάνι
Τα παιδιά ζητούν βιβλία για το καλοκαίρι
Οι φάλτσες νότες αναπνέουν;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα: Βιβλία για καλοκαιρινές αποδράσεις
Ιστορίες δίπλα στο κύμα
Ταξιδεύοντας και μιλώντας κάτω από καθαρούς ουρανούς
Αυτοί που δεν θέλουν να πάνε για ύπνο
Εναλλακτικά δόγματα
Το νόημα στον καθρέφτη
Οι βαλίτσες μάς περιμένουν στο λιμάνι
Τα παιδιά ζητούν βιβλία για το καλοκαίρι
Οι φάλτσες νότες αναπνέουν;
Κριτική βιβλίου
Παράδοξες ιστορίες
Το αίνιγμα Μίκης Θεοδωράκης
Επισημάνσεις πάνω στη Γέννηση της τραγωδίας του Νίτσε
Ενας κλασικός του αναρχισμού
Ο μύθος της κόκκινης αλεπούς
Αληθινές ιστορίες Τέχνης
Μπωντλαίρ, ένας ποιητής διαπιστευμένος στην Κόλαση
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα ονόματα στο ελληνικό τραγούδι
Το τριαντάφυλλο