Έντυπη Έκδοση

Τα παιδιά ζητούν βιβλία για το καλοκαίρι

***Καρλ Νοράκ

Ο Χτυποκάρδης

εικον.: Ρεμπέκα Ντοτρεμέρ

μτφρ.: Μαρίζα Ντεκάστρο

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 40, ευρώ 11

Ο κύριος Πετράν έφτιαχνε τις πιο ωραίες μαριονέτες της πόλης. Δεν τις πωλούσε, τις έφτιαχνε για την ευχαρίστησή του. Γι' αυτό και ήταν τέλειες. Σαν αληθινές. Ενα πουλί, έργο του, φτερούγισε ψηλά και χάθηκε. Κι ένα σκυλί, κι αυτό δικό του, άρχισε να γαβγίζει. Δάγκωνε κιόλας. Κι αν πεις για την ερωτευμένη κούκλα του, τόσο φλογιζόταν ώστε λαμπάδιασε. Υπήρχε μαγεία στα χέρια του κυρίου Πετράν... Ετσι και το ανδρείκελο που κατασκεύασε, αυτό κι αν ήταν μαγεμένο. «Θα είναι ο σωσίας μου», είχε σκεφθεί. Μα ήταν και δεν ήταν. Είχε φωνή σαν του αηδονιού και τρυφερότητα και καλοσύνη σαν του βρέφους. «Εσύ είσαι, αδελφέ μου;», ρώτησε τον γεννήτορά του η μαριονέτα, την οποία ο ο κύριος Πετράν βρήκε τέρας, άσχημη, καθόλου δεν του προσομοίαζε. Νόμιζε! «Φύγε. Μ' αηδιάζεις». Τώρα, στους δρόμους του κόσμου, στη μεγάλη πόλη, δίχως χαρά, δίχως καν όνομα, πλανιέται η λυπημένη μαριονέτα. Σαν άκουσε τη λέξη «χτυποκάρδι» τη βρήκε ταιριαστή για όνομα. Ο Χτυποκάρδης! Που στη θέα του οι άνθρωποι έτρεχαν σαν κυνηγημένοι. Ή τον έδιωχναν με τις πέτρες. Μέχρι και σκυλιά τον καταδίωξαν. Και μοναχά ένα κοριτσάκι, μια υπέροχη μικρούλα μάγισσα, τον δέχτηκε φιλικά και φυσικά...

Η ιστορία αυτή του Καρλ Νοράκ (άλλα δύο έργα του στις εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες), με το παράξενο τέλος και τη λαμπρή εικονογράφηση της Ντοτρεμέρ, προκαλεί πολλά γλυκά συναισθήματα.

***Λότη Πέτροβιτς - Ανδρουτσοπούλου

Ο βάτραχος, η γάτα και το φίδι

Αφροαμερικανικά παραμύθια

εικον.: Δημήτρης Φουσέκης

εκδόσεις Πατάκης, σ. 36, ευρώ 14

Παραμύθια του τόπου τους που σαν φυλαχτά και κειμήλια έφεραν μαζί τους στην Αμερική οι παγιδευμένοι κάτοικοι της Αφρικής όταν έκαναν το μακρύ και επώδυνο ταξίδι με τα δουλεμπορικά. Το παραμύθι, όπως και το ποίημα, είναι το ψωμί της ψυχής, είναι η μνήμη που συντηρεί πνεύμα αλλά και σώμα. Τα παραμύθια αυτά, από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά, διαθόθηκαν σε όλο τον κόσμο.

Τρία από τα αφροαμερικανικά παραμύθια ξανάγραψε με τον δικό της τρόπο και με τον δέοντα σεβασμό η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου και εικονογράφησε αναλόγως ο Δημήτρης Φουσέκης. Απλά, μα σοφά, μιλούν για τις σχέσεις όλων των πλασμάτων και πόσο αναγκαίες στη ζωή είναι η συνέπεια, η αγαθότητα, οι επιλογές. Το πόσουμ ξεγελάστηκε από το πανούργο φίδι, αφέθηκε στην έμφυτη καλοσύνη και κινδύνεψε. Η γάτα πλανήθηκε από δύο ποντίκια που την έστειλαν να πλυθεί πριν τα γευτεί, κι εκείνα το έσκασαν αφήνοντάς τη νηστική, ενώ στο τρίτο φάνηκε προσεκτική. Γι' αυτό από τότε πλένεται μετά το γεύμα. Ο βάτραχος είχε μπλεξίματα με δύο πολύφερνες βατραχίνες, τις οποίες έβλεπε «εναλλάξ», όπως είχε επιθυμήσει και δηλώσει. Μπερδέματα όμως. Απογοήτευση. Απόηχος του εναλλάξ είναι το βρεκεκέξ, κουάξ, κουάξ, η φωνή με την οποία ακόμη εκφράζει την αγωνία του.

***Jessica Meserve

(κείμενο - εικονογράφηση)

Με ακούει κανείς;

μτφρ.: Ελένη Ρώσση-Πετσίου

εκδόσεις Ρώσση, σ. 32, ευρώ 13

Ο Τζακ είναι μέλος μιας μεγάλης και ζωηρής οικογένειας. Αγροτικής. Παππούδες, γιαγιάδες, γονείς, αδέλφια μικρότερα και μεγαλύτερα, ενώ πανταχού παρόντα, τα αγαπημένα ζώα τους: γουρουνάκια και άλογα, αγελάδες και κοκόρια, σκύλοι, κότες και μια καλοζωισμένη γάτα μονίμως στα πόδια της γιαγιάς που φορά πλατύγυρο καπέλο. Μα όλοι φορούν πλατύγυρα. Κάπου στη Δύση θα ζουν. Λοιπόν, «αυτή είναι η οικογένεια του Τζακ. Κάνουν όλοι τους πολλή φασαρία. Στην πραγματικότητα κάνουν τόση φασαρία που κανένας δεν φαίνεται να ακούει τον Τζακ». Οταν ο Τζακ είπε στη μαμά, «Θα πάω στο βουνό σήμερα», εκείνη απάντησε γλυκά, «Μία ή δύο τηγανίτες;». Το αυτό συνέβη όταν ο Τζακ απευθύνθηκε στη γιαγιά, «Θα πάω να περπατήσω στην κορφή του βουνού, σήμερα» και η απάντηση ήταν «Τι χρώμα θέλεις το πουλόβερ σου, κόκκινο ή μπλε;». «Θα πάω στο βουνό σήμερα», είπε στον μπαμπά. Και ο μπαμπάς, «Θα ψαρέψεις στο ποταμάκι;». «Οχι, θα πάω στο βουνό». Η απάντηση; «Πιάσε και μερικά μεγάλα».

Δεν είναι αστείο το βιβλίο, κι ας φαίνεται έτσι, κι ας χαμογελά κανείς. Το «Με ακούει κανείς;» παρουσιάζει το αδιέξοδο πολλών παιδιών, τη θλίψη του παραμερισμού, τον εγωισμό των μεγάλων που λειτουργεί ως καστρόπορτα αφήνοντας απ' έξω πρόσωπα αγαπημένα. Και όπως στα περισσότερα καλά βιβλία για παιδιά, το χιούμορ δεν απουσιάζει. Είναι παρόν, ιδιαίτερα στη θαυμάσια εικονογράφηση.

Τελικώς ο Τζακ ανέβηκε στο βουνό. Από εκεί ψηλά ακούστηκε η φωνή του. Στο μέλλον θα διεκδικούσε τα δικαιώματά του.

***Αργυρώ Κοκορέλη

Είναι δικό μου!

Οταν φοβάμαι!

εικον.: Φωτεινή Τίκκου

σειρά Μικρές διαδρομές

εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 28, ευρώ 5

Τα βιβλία της σειράς αυτής απευθύνονται στα παιδιά περίπου 5-7, ετών και στοχεύουν στη χαρά ότι πλέον κατορθώνουν μόνα τους να διαβάζουν αλλά και στην εξοικείωση των μικρών με τον έντυπο λόγο. Ηδη η σειρά αριθμεί εφτά τίτλους, αλλά, βέβαια, πολλοί εκδοτικοί οίκοι κυκλοφορούν παρόμοιες σειρές και πολλοί συγγραφείς καταγίνονται με τη συγγραφή σύντομων ιστοριών, σε υπερβολικό σημείο.

Οι δύο ιστοριούλες της Αργυρώς Κοκορέλη είναι πολύ συμπαθητικές. Σε αυτές δύο μικρά συνομήλικα μεγαλώνουν όμορφα, κοντά, σχεδόν αχώριστα. Φυσικό είναι να δημιουργούνται συγκρούσεις και ακόμη πιο φυσικό να κατηγορεί ο ένας τον άλλον. Βέβαια με τη βοήθεια, συνήθως της μητέρας, εξομαλύνονται όλα και μένουν τα άδολα αισθήματα. Υπάρχει ωστόσο και ο φόβος. Αόρατος και -τις νύχτες- καταπιεστικός. «Μερικές φορές, όμως, φοβάμαι, ενώ δεν θέλω να φοβάμαι. Είναι όταν γίνεται βράδυ και η μαμά κλείνει το φως για να κοιμηθώ», εξομολογείται η Ελένη, η οποία ξορκίζει τους φόβους με τη συμβουλή της μαμάς: Κλείνει τα μάτια και ονειρεύεται φώτα και χρώματα, δέντρα, τη θάλασσα και πρόσωπα αγαπημένα...

Απλές ιστορίες, ωραία έκφραση, ενδιαφέρουν το παιδί. Να σταθούμε στην πολύ ωραία, επίσης, εικονογράφηση.

***Μαρίζα Ντεκάστρο

Πάμε στο Ναύπλιο

Μικροί οδηγοί πόλεων

εικον.: Marc Weinstein

εκδόσεις Παπαδόπουλος, σ. 32, ευρώ 4,52

«Για τη βόλτα χρειάζεσαι το βιβλίο σου, μολύβι, φωτογραφική μηχανή, άνετα παπούτσια και καπέλο», συνιστά η συγγραφέας των Μικρών Οδηγών Πόλεων. Στη σειρά, εκτός από τον οδηγό του Ναυπλίου, κυκλοφορεί και ο οδηγός των Δελφών, ο οδηγός της Θεσσαλονίκης, της Κρήτης καθώς και της Αθήνας. Αλλά ο τελευταίος είναι έργο της Ελένης Σβορώνου. Οι Μικροί Οδηγοί απευθύνονται στα παιδιά άνω των 7 ετών και περιέχουν και παρέχουν πληροφορίες για την Ιστορία των πόλεων αλλά και για τη σύγχρονη ανάπτυξη και ζωή. Μύθοι, θρύλοι, τέχνη και ανασκαφικά έργα, χάρτες, τοποθεσίες γνωστές από την ιστορία, τα σπίτια, οι δρόμοι και τα κάστρα, τα αγάλματα, τα ξεχωριστά αρχιτεκτονικά έργα διαφόρων εποχών και διαφορετικών δημιουργών, οι ναοί, κρυμμένες ομορφιές και οι χαριτωμένες ζωγραφιές του Marc Weinstein, που κάνουν ακόμη πιο ευχάριστα τα ταξίδια αυτά. «Ποιος ήταν ο Ναύπλιος που έδωσε το όνομά του στην πόλη;» «Ποιος ήταν ο Παλαμήδης;» και «Γιατί σε πολλά σημεία της πόλης υπάρχουν σκαλισμένα τόσα φτερωτά λιοντάρια;» Ενδιαφέρουσες οι ερωτήσεις, απλές και αντιληπτές οι απαντήσεις.

Η Ελένη Σβορώνου στον Οδηγό της Αθήνας προτείνει στο παιδί 5 διαφορετικούς περιπάτους: Πέντε θαυμάσιες διαδρομές, με πρώτη επίσκεψη σε θέατρο Διονύσου - Ηρώδειο - Ακρόπολη - Μουσείο Ακρόπολης - Μακρυγιάννη και τελευταία, τη γνωριμία με Εθνικό Κήπο - Ζάππειο - Πύλη Αδριανού - Παναθηναϊκό Στάδιο - Αρδηττό, περιοχή γεμάτη μνημεία, μνήμες και ομορφιά.

***Ανθούλα Αθανασιάδου

Το μαγικό κουκλόσπιτο

εικόνες: Λιάνα Δενεζάκη

εκδόσεις Αγκυρα, σ. 30, ευρώ 12,96

Εδώ η συγγραφέας και η εικονογράφος, φυσικά, αφηγούνται στα παιδιά όλα όσα συνέβησαν την ημέρα των έβδομων γενεθλίων της Ελλης. Μιλούν για την αγωνία και την αναμονή, για τη χαρά και τα σχέδια και πώς ξημερώματα την ξύπνησε ένας θόρυβος προερχόμενος από το σαλόνι. Οπου οι γονείς της είχαν εγκαταστήσει ένα κουκλόσπιτο. Πανέμορφο. Με μια οικογένεια εντός του. «Θεούλη μου!», ξαφνιάζεται το κοριτσάκι και όταν τα φώτα του κουκλόσπιτου άναψαν, «Ευχαριστώ...», ψιθύρισε κι έμεινε να το κοιτάζει μαγεμένη. Ηταν, στ' αλήθεια, καταπληκτικό σπιτάκι. Ηταν, όμως, και μαγικό. Πώς; Αυτό θα το διαπιστώσουν οι μικροί αναγνώστες. Εμείς ας πούμε μόνο πως όταν την ίδια εκείνη μέρα η Ελλη άκουσε τους γονείς της να λογομαχούν, στενοχωρήθηκε, γκρίζα σύννεφα γέμισαν το σαλόνι, κι επάνω στη θλίψη της παρακάλεσε τη μαμά του κουκλόσπιτου να την πάρει μες στο σπιτάκι. Οπως κι έγινε. Μια και η ημέρα των γενεθλίων είναι μαγική.

Αθώο και αφελές, με τρόπο καθησυχαστικό μιλά για την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουν τα μικρά παιδιά στους γονείς τους. Και στην αγάπη τους. Επιπλέον, οι σκηνές όπου η Ελλη γίνεται η μικροσκοπική ένοικος του κουκλόσπιτου είναι διασκεδαστικές και ευχάριστες.

***Ann Meek - Sarah Massini

Είμαι σπουδαίος, είμαι εγώ

μτφρ.: Κυριακή Κίτσου

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 32, ευρώ 9,90

Αυτή είναι η ιστορία του Μίλτου, που δείλιαζε εμπρός στη σκληρή ή αδιάφορη συμπεριφορά ορισμένων συμμαθητών του, σε σημείο που άλλοτε να κλείνεται στον εαυτό του και άλλοτε να μην τον εμπιστεύεται καθόλου. Συμβαίνει -και συνέβαινε- παντού αυτό. Κάποτε σημαδεύει τον άνθρωπο διά βίου. «Μπορώ να κάνω το λιοντάρι;», ρώτησε στο σχολείο όπου έπαιζαν το παιχνίδι της ζούγκλας. «Οχι! Δεν είσαι αρκετά δυνατός για να γίνεις ο βασιλιάς της ζούγκλας». Κι έτσι ο Μίλτος έκανε τη μαϊμού. Οταν τα παιδιά έπαιζαν τους πειρατές ο Μίλτος πρότεινε να είναι αυτός ο καπετάνιος. «Οχι! Εσύ είσαι πολύ κοντός, ενώ ο καπετάνιος πρέπει να είναι ψηλός», του απάντησαν. Στο παιχνίδι με τους πρίγκιπες έγινε ένας απογοητευμένος φρουρός.

Φαίνονται ανώδυνα ίσως αυτά, αλλά η παιδική ψυχή, τέτοιες στιγμές, ματώνει. Κι εκεί, εκεί ακριβώς χρειάζεται η αρωγή της μητέρας. «Δυο μάτια, μια μύτη, ένα στόμα διαφορετικά από όλων των άλλων, και αυτό σε κάνει ξεχωριστό, αυτό σε κάνει τον δικό μου Μίλτο». Μέρες πέρασαν με διάλογο και ατέλειωτες επαφές. Εως ότου το αγοράκι, «Η μαμά είχε δίκιο», σκέφτηκε. «Μπορώ να γίνω ό,τι θέλω... Είμαι σπουδαίος, είμαι εγώ!». Πώς άλλαξαν όλα;

Βιβλία για παιδιά 9-12 ετών

***Μάικλ Μποντ

Ενα αρκουδάκι που το λένε Πάντινγκτον

εικον.: Peggy Fortnum

μτφρ.: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη

σειρά: Λωτός

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 144, ευρώ 7,70

Αυτό το πασίγνωστο σε μικρούς και μεγάλους αρκουδάκι, που το φωνάζουν Πάντινγκτον, η μασκότ του Λονδίνου, σύντροφος στον ύπνο και στα όνειρα αμέτρητων μικρών, είχε ταξιδέψει από το μακρινό Περού και είχε βρεθεί στον σταθμό Πάντινγκτον της αγγλικής μητρόπολης από τον κύριο και την κυρία Μπράουν. Το αρκουδάκι, αληθινό, ήταν μόνο και φοβισμένο. Ηταν λαθρεπιβάτης, αν και είχε καλούς τρόπους και μιλούσε εξαιρετικά αγγλικά. Του τα είχε διδάξει η αρκούδα θεία του Λούσι, πριν κλειστεί στον οίκο ευγηρίας αρκούδων. Εκείνη του είχε πει να μεταναστεύσει μόλις αισθανθεί αρκετά μεγάλος. Εκεί, λοιπόν, στο σκοτάδι του σταθμού, ξεκίνησε μια ιστορία αγάπης και στοργής. Μια αγάπη που καθημερινώς είχε να κάνει με χαρά και αγαλλίαση, αθωότητα και εκπλήξεις και παραδοχές, καθώς το παράξενο αρκουδάκι έγινε μέλος της οικογένειας Μπράουν. Α, ναι, το όνομά του τού δόθηκε επειδή το συνάντησαν στον γνωστό σταθμό.

Εργο του Μάικλ Μποντ (1926-), που το εμπνεύστηκε βλέποντας ένα ολομόναχο αρκουδάκι σε ράφι πολυκαταστήματος, κυκλοφόρησε το 1958 και από τότε πολλές περιπέτειες γράφτηκαν για τον συμπαθή μικρό αρκούδο, πάμπολλα αρκουδάκια λούτρινα συντρόφευσαν τα παιδιά και πολλές καρδιές κατακτήθηκαν από αυτόν. Δεν χρειάζεται συστάσεις το εκπληκτικό αυτό βιβλίο.

***Ελένη Σβορώνου

Από το στάρι στο ψωμί

σχεδιασμός, εικαστική επιμέλεια: Μαρίνα Ρούσσου

εκδόσεις Ερευνητές, σ. 48, ευρώ 14,50

Ξεχωρίζει. Για τις πλούσιες και σπάνιες πληροφορίες που διοχετεύει στο παιδί, για τον τρόπο μετάδοσης, για την έκφραση, για το φωτογραφικό υλικό και γιατί εντέλει το ψωμί είναι άρρηκτα δεμένο με τον άνθρωπο, σε όλες τις φάσεις της ζωής του, ακόμη και στα μεγαλύτερα και ιερότερα μυστήρια, στις μέρες του τις καθημερινές, μα και τις εξαιρετικές. Το δώρο της Φύσης, του Θεού το δώρο στον άνθρωπο.

Η Ελένη Σβορώνου έχει κάνει καλή δουλειά και το παιδί δεν θα κουραστεί από τις πληροφορίες, αντιθέτως θα τις χαρεί. Και θα τις κάνει γνώσεις του, θα τις εμπεδώσει. Η συγγραφέας ξεκινά με τη ρήση του Επίκουρου: «Οποιος μπορεί να απολαμβάνει το ψωμί και το νερό, μπορεί να συναγωνιστεί σε ευτυχία τον ίδιο τον Δία». Υπερβολή; Οι άνθρωποι, σε πολλά μέρη, ασπάζονται το ψωμί. «Το άγιο μας ψωμάκι», άκουσα ηλικιωμένη δασκάλα να λέει.

«Πού και πότε καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά το σιτάρι;» τίθεται η ερώτηση. Και η απάντηση: «...Το σιτάρι είναι συνδεδεμένο με τη μετάβαση του ανθρώπου από τη νομαδική περιπλάνηση στη μόνιμη εγκατάσταση...». Στην Ελλάδα, διαβάζουμε, η καλλιέργεια του σιταριού άρχισε τη Νεολιθική Εποχή. Στη Μεσοποταμία νωρίτερα, γύρω στο 10000 π.Χ., οι άνθρωποι στράφηκαν στην αγροτική ζωή, «εξημέρωσαν» άγριους καρπούς και ανάμεσά τους το σιτάρι...

Η ιστορία του σιταριού και του ψωμιού από τους χρόνους τους πανάρχαιους μέχρι σήμερα. Είναι αδύνατο να μεταφέρουμε όλα όσα με ευχαρίστηση και ενδιαφέρον διαβάσαμε στο βιβλίο της Ελένης Σβορώνου. Ας το απολαύσουν τα παιδιά - και οι γονείς ίσως.

***Νίκη Δόλλη

Χτίζοντας το Νέο Μουσείο Ακρόπολης

εικον.: Ελενα Ζουρνατζή

εκδόσεις Λιβάνη, σ. 66, ευρώ 14

Η συγγραφέας εργάστηκε από το 2000 στον Οργανισμό Ανέγερσης του Νέου Μουσείου Ακρόπολης. Το παρόν είναι το πρώτο της παιδικό βιβλίο, βασίζεται στις ξεναγήσεις που έκανε όσο ετοιμαζόταν το μουσείο και θέλει να στείλει το μήνυμα, στα παιδιά κυρίως, ότι «η σκληρή ομαδική δουλειά μπορεί να συντελέσει στην πραγματοποίηση των ονείρων μας».

Η συγγραφέας, αρχικά, ξεναγεί τον αναγνώστη στην αρχαία Αθήνα, «που ήταν μια πολύ σημαντική πόλη και ο τόπος όπου γεννήθηκε η δημοκρατία», και στέκεται ιδίως στην κλασική εποχή. «Τη μακρινή εκείνη εποχή κατασκευάστηκαν στην Ακρόπολη και όλα αυτά τα σπουδαία μνημεία που θαυμάζουμε σήμερα». Μιλά για τα θαυμάσια γλυπτά, ως και για τη βίαιη απόσπασή τους, για τις ανασκαφές και τους θησαυρούς που φύλαγε η γη, τέλος, για το μουσείο (κατασκευάστηκε το 1865), που δεν χωρούσε πλέον τα ευρήματα. Και για την ανάγκη να χτιστεί μεγαλύτερο και σύγχρονο.

Οι ιδέες, οι προσπάθειες, ο σχεδιασμός, ο μεγάλος διαγωνισμός, οι δυσκολίες, οι προσδοκίες, οι ευθύνες, όλα όσα προηγήθηκαν της ανέγερσης και έπειτα, η χαρά, η περιγραφή του μουσείου και των εκθεμάτων. Η Νίκη Δόλλη δεν παραλείπει να αναφερθεί σε όλα τα πρόσωπα που μόχθησαν γι' αυτό το μνημειώδες έργο. Μια καλή ξενάγηση σε παρελθόντες χρόνους μα και σε σημερινούς.

***Συλλογικό έργο συνεργατών της εγκυκλοπαίδειας για παιδιά «Για να ζήσουμε μαζί», των εκδόσεων Bayard Editions Jeunesse

Αγόρια και κορίτσια, Η διαφορετικότητα, Τα χρήματα, Η βία

μτφρ.: Αριάδνη Μοσχονά

εκδόσεις Κέδρος, σ. 56, ευρώ 5,50

Και οι τέσσερις τίτλοι θίγουν σοβαρά θέματα με απλότητα αλλά και με τη δέουσα προσοχή ενημερώνουν τα παιδιά για προβλήμα ή ερωτήματα και απορίες που τα απασχολούν ή θα τα απασχολήσουν στο μέλλον. Μάλιστα στο τέλος κάθε βιβλίου υπάρχει ένας καίριος και ζωηρός διάλογος υπό τύπον ερωταποκρίσεων ανάμεσα σε αναγνώστη και συγγραφείς. Τα σκίτσα είναι εκφραστικά, η μετάφραση πολύ καλή, γενικώς θα μπορούσαν να τα προμηθευτούν πολλά παιδιά -ή οι γονείς τους-, άλλωστε η τιμή είναι απολύτως προσιτή και η ενημέρωση πάντοτε ανοίγει δρόμους. Θα μπορούσαν να ενημερωθούν και εκπαιδευτικοί γι' αυτά.

«Η κοινωνία είναι ένα σύνολο. Αποτελείται από εμάς και τους άλλους. Για να ζήσουμε όλοι μαζί, θα πρέπει ο καθένας να σέβεται τον άλλο, τη διαφορετικότητά του, τις ανάγκες του», διαβάζουμε στο σημείωμα των εκδοτών. Και «Τι σημαίνει χρειάζομαι;», «Τι σημαίνει θέλω;», «Εχουν όλα τα πράγματα τιμή;» βλέπουμε στα Χρήματα.

Και στα τέσσερα βιβλία, που αφορούν άμεσα τα παιδιά, υπάρχουν τρεις ιστορίες σύγχρονες, περιστατικά που συμβαίνουν καθημερινά ανάμεσα στους νέους, ακολουθούν οι φάκελοι με τα στοιχεία του θέματος, τέλος υπάρχουν και ορισμένα τεστ για την πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη.

Βιβλία για εφήβους και νέους

***Μαρία Παπαγιάννη

Το δέντρο το Μονάχο

εξώφυλλο βασισμένο στο έργο του Τάσου Μαντζαβίνου «Τάματα στο δέντρο»

εκδόσεις Πατάκη, σ. 176, ευρώ 9

Στις μέρες μας, σε χωριό απόμακρο και μοναχικό. Σαν πέτρινο. Σε τόπο όπου όλα διαρκούν και διατηρούνται εσαεί. Και οι αγάπες και οι μνήμες, τα έθη, τα πάθη και οι αποστάσεις αλλά και το ρίγος των πανάρχαιων ενοράσεων. Την άνοιξη η παραλία γεμίζει από τα μικροσκοπικά ανθάκια, τις αγριοβιολέτες ή βιόλες.

Σε τούτο το ωραίο, καινούριο -από πάσης απόψεως- μυθιστόρημα της Μαρίας Παπαγιάννη πρωταγωνιστής είναι ο τόπος. Στο χωριό αυτό, λοιπόν, έφτασε μια μέρα για επανεγκατάσταση η Βιολέτα. Μια αγριοβιολέτα κι αυτή, μια βιόλα δειλή. Και ταλαιπωρημένη. Μεγαλωμένη. Μεγαλωμένη σε ίδρυμα ψυχικώς νοσούντων. Που δεν νοσούσε. Απλώς ήταν τέκνο της φύσης. Το σπίτι της, ρημαγμένο. «Οι Πέτρες της Βιολέτας» το ονόμαζαν οι συγχωριανοί. Κι όταν ήθελαν να φοβερίσουν τα παιδιά τους, «Θα σε πάω στις Πέτρες της Βιολέτας» τούς έλεγαν κι εκείνα λούφαζαν. Για να φτάσεις ώς εκεί περνούσες από το Δέντρο το Μονάχο. Παλαιότερα, αυτό το δέντρο το γιορτάζανε. Στις 27 Μαΐου. Από εκεί μπορούσες να αγναντέψεις το άσωστο γαλάζιο της θάλασσας...

Εργο κοινωνικό, μια τοιχογραφία τοπίων και ανθρώπων, σε γλώσσα αυθεντική, ζωντανή και πειθαρχημένη. Και αισθήματα που ενώ περισσεύουν, λαβώνονται και κρύβονται. Και όμως είναι υπαρκτά.

***Σοφία Γιαλουράκη

Η Αφροδίτη της Μήλου κλαίει

εικον. εξωφύλλου: Γιάννης Κουρούδης

εκδόσεις Ερευνητές, σ. 155, ευρώ 14

Αποχαιρετώντας τον ποταμό Νείλο η Αλέκα έριξε στα νερά του γιασεμιά. «Δεν ξέρω αν θα σε ξαναδώ, αγαπημένε μου», του ψιθύρισε. Αποχαιρέτησε και τη χουρμαδιά της, την κούνια της στον κήπο, τις φίλες. «Ολα στη Μήλο θα είναι όμορφα, μητέρα. Ολα...», παρηγορούσε τους άλλους η απαρηγόρητη.

Ετσι ξεκίνησε το ταξίδι της επιστροφής της Αλέκας στο πατρογονικό νησί, τη Μήλο, κάπως έτσι ξεκινά και το ταξίδι του νεαρού αναγνώστη μέσω του βιβλίου της Σοφίας Γιαλουράκη, που τόσα πράγματα έχει πάντοτε να δώσει στα παιδιά. Γνώσεις ζωής και γνώσεις ψυχής, γνώσεις τόπων και γνώσεις από την ιστορία των τόπων αυτών. Η συγγραφέας έχει τον ιδιαίτερο δικό της τρόπο να προσελκύει τον αναγνώστη μέσα από ιστορίες όπου το σήμερα συναντιέται με το χθες, το παρελθόν με το παρόν, ο έρωτας με τη φιλία, η αρχαία κληρονομιά με τους μύθους και τα φυτά, τα τραγούδια και τις τωρινές αλλαγές.

Η νεαρή Αλέκα, συναισθηματική και ευεπηρέαστη, είναι το λεπταίσθητο όχημα που θα μας μεταφέρει στο ιστορικό νησί της Μήλου. Θα μας ταξιδέψει σε χρόνους παλιούς, θα μας μιλήσει για συνήθειες παμπάλαιες αλλά και θα μας ξεναγήσει στο σημερινό νησί. Παροιμίες, τραγούδια, παραμύθια. Ακρογιαλιές, σπίτια και περιβόλια, εκκλησιές, πανηγύρια, το σχολείο όπου πλέον γράφτηκε, τα μουσεία, το αρχαίο θέατρο, οι κατακόμβες, ενώ δεν θα παραλείψει να κάνει λόγο για τον θαυμάσιο μύθο του Μήλου και του Αδωνη. Φωτογραφίες, αρχειακό υλικό, χάρτες, στίχοι, ένας ολόκληρος κόσμος ξανοίγεται εμπρός μας καθώς παντού κυριαρχεί η μνήμη της Αφροδίτης. Ολοζώντανη. Νοσταλγική.

***Τζεφ Κίνι

Το ημερολόγιο ενός Σπασίκλα- Σκυλίσια ζωή

μτφρ.: Χαρά Γιαννακοπούλου

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 232, ευρώ 11

Ο συγγραφέας Τζεφ Κίνι (ΗΠΑ) με το «Ημερολόγιο ενός Σπασίκλα» απέκτησε εκατομμύρια αναγνώστες σε όλο τον κόσμο. Διαβάζουμε δε ότι για καιρό ήταν το υπ' αριθμ. ένα στα ευπώλητα των «New York Times». Δεν είμαι σίγουρη πού οφείλεται αυτή η τρομερή κυκλοφοριακή επιτυχία. Ισως διότι το αγόρι που κρατά το ημερολόγιο, ο Γκρεγκ Χέφλι, είναι ένα κράμα αγαθού, ειλικρινούς αλλά και πονηρού και απονήρευτου μαζί παιδιού (όπως εξάλλου είναι σχεδόν όλου του κόσμου τα παιδιά), ίσως γιατί το χιούμορ του είναι μάλλον υπόγειο, σαν να μη συμμετέχει στα όσα κωμικά συμβαίνουν, απλώς σαν να τα φωτογραφίζει, ή μπορεί και γιατί μέσα από τις εξομολογήσεις του σκιαγραφείται η ζωή στη χώρα του, (όπως παλαιότερα συνέβαινε με τα «Ημερολογία του Αντριαν Μολν» της Σου Τάουνσεντ-Αγγλία), αν τα θυμάστε ακόμη. Ή μπορεί και διότι αρκετά παιδιά έχουν ζήσει παρόμοια περιστατικά. Ούτως ή άλλως ο λόγος του Γκρεγκ είναι ενδιαφέρων, το ίδιο και οι παρατηρήσεις του, και η τάση του να μπλέκει διαρκώς είναι ασυνήθιστη, μια και εξαιτίας του μπλέκουν οι άλλοι.

Στο «Ημερολόγιο ενός Σπασίκλα-4» είναι καλοκαίρι και «Για μένα, καλοκαιρινές διακοπές σημαίνει βασικά ένα τρίμηνο μαρτύριο» γράφει ο Γκρεγκ. Εκτός και αν γίνει αυτό που του αρέσει: «Μ' αρέσει να τις περνάω μπροστά στην τηλεόραση, και να παίζω ηλεκτρονικά με τις κουρτίνες κλειστές και τα φώτα σβηστά». Βέβαια η μητέρα του έχει άλλη γνώμη και τον γράφει σε Λέσχη Ανάγνωσης». Ιστορίες. Αλλά ιστορίες εύθυμες και απροσποίητες. Και πολύ έξυπνα και μοντέρνα τα σκίτσα.

Κυκλοφούν ήδη (εκδ. Ψυχογιός) άλλοι τρεις τίτλοι με τα ημερολόγια του Γκρεγκ ή «Σπασίκλα».

***Joanne Owen

Μαριονέτες

μτφρ.: Δημήτρης Αθηνάκης

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 244, ευρώ 17,90

Μυθιστόρημα μυστηρίου, που λες και ευωδιάζει την ομορφιά και την ανάσα της Πράγας του 1898. Και μόνο γι' αυτό, μόνο για το ταξίδι στην πανέμορφη πόλη εκείνου του καιρού, αξίζει να διαβαστεί το βιβλίο. Εκτός αυτού υπάρχει ένας μύθος στέρεα δομημένος και μια πρασινομάτα νεαρή που αναζητά τη μητέρα της τρία χρόνια τώρα, τρία βασανιστικά χρόνια αφότου σκοτώθηκε πέφτοντας από ψηλά και ο μαριονετίστας πατέρας της, μέσα στον Οίκο της Ονειρικής Χαράς, το θέατρό του δηλαδή, στην καρδιά της παλαιάς πόλης της Πράγας. Τώρα βέβαια το οίκημα κόντευε να καταρρεύσει. Εάν όμως η κοπελίτσα -με τ' όνομα Μίλενα- έβρισκε τη μητέρα της θα πάσχιζαν μαζί να ξαναστήσουν το θέατρό τους. «Η Μάμινκα θα γυρίσει σπίτι και μαζί θα δώσουμε ζωή στο θέατρό σου», υποσχέθηκε στον απόντα πατέρα. Ομως, εκείνη τη στιγμή ένας γίγαντας παρουσιάστηκε εμπρός της. Ενας άντρας φορτωμένος χρυσά κοσμήματα: «Θα έρθεις στην πιο συγκλονιστική παράστασή μου;», ήταν ο Αρχιμαριονετίστας. Ατόμο τρομακτικό...

Εκείνο το βράδυ η Μίλενα θα πληροφορηθεί από τους συγγενείς της ότι είναι απόγονος της μυθικής βασίλισσας Λιμπούσε, που ίδρυσε την πόλη της Πράγας. Και πως κι εκείνη έχει το «χάρισμα», αρκεί να το περιθάλψει και να το διαχειριστεί...

Τι ωραία ιστορία! Μύθοι και θρύλοι της περιοχής σε συνδυασμό με την αμείωτη πλοκή και την αγωνία, δίνουν μια ατμόσφαιρα λαϊκού παραμυθιού ή λαϊκού θεάτρου.

Η συγγραφέας Joanne Owen είναι από την Ουαλία και ζει στο Λονδίνο. Ποιος ο δημιουργός των εξαίρετων εικόνων, δεν αναφέρεται.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα: Βιβλία για καλοκαιρινές αποδράσεις
Ιστορίες δίπλα στο κύμα
Ταξιδεύοντας και μιλώντας κάτω από καθαρούς ουρανούς
Αυτοί που δεν θέλουν να πάνε για ύπνο
Εναλλακτικά δόγματα
Το νόημα στον καθρέφτη
Οι βαλίτσες μάς περιμένουν στο λιμάνι
Οι φάλτσες νότες αναπνέουν;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα: Βιβλία για καλοκαιρινές αποδράσεις
Ιστορίες δίπλα στο κύμα
Ταξιδεύοντας και μιλώντας κάτω από καθαρούς ουρανούς
Αυτοί που δεν θέλουν να πάνε για ύπνο
Εναλλακτικά δόγματα
Το νόημα στον καθρέφτη
Οι βαλίτσες μάς περιμένουν στο λιμάνι
Τα παιδιά ζητούν βιβλία για το καλοκαίρι
Οι φάλτσες νότες αναπνέουν;
Κριτική βιβλίου
Παράδοξες ιστορίες
Το αίνιγμα Μίκης Θεοδωράκης
Επισημάνσεις πάνω στη Γέννηση της τραγωδίας του Νίτσε
Ενας κλασικός του αναρχισμού
Ο μύθος της κόκκινης αλεπούς
Αληθινές ιστορίες Τέχνης
Μπωντλαίρ, ένας ποιητής διαπιστευμένος στην Κόλαση
Από τις 4:00 στις 6:00
Τα ονόματα στο ελληνικό τραγούδι
Το τριαντάφυλλο