Έντυπη Έκδοση

Ενα κορίτσι μεγαλώνει στα χρόνια της Μεταπολίτευσης

«Και βέβαια αλλάζει!», της Αγγέλας Καστρινάκη (εκδ. Κίχλη)

Αυτές τις μέρες, που τόσος λόγος γίνεται για τη γενιά που δεν έζησε ούτε πολέμους ούτε εμφυλίους ούτε δικτατορίες, την πιο καλοσπουδαγμένη και κοσμογυρισμένη από όλες τις προηγούμενες, την ίδια γενιά που δέχεται κάμποσα πυρά, τώρα, ως συνυπεύθυνη για την οικονομική μας κατάρρευση, ένα υβριδικό βιβλίο, ανάμεσα σε αυτοβιογραφία και μαρτυρία που διαβάζεται και σαν μυθιστόρημα ενηλικίωσης, έρχεται να ζωντανέψει τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, με τη φιλοδοξία να μας εμφυσήσει την ελπίδα ότι το δημιουργικό αεράκι που έπνεε στον τόπο μας τότε δεν έχει χαθεί οριστικά.

Τέτοιο βιβλίο είναι το «Και βέβαια αλλάζει!» της 53χρονης πανεπιστημιακού και πεζογράφου Αγγέλας Καστρινάκη (εκδ. Κίχλη): ένα δροσερό, πολυφωνικό και διαποτισμένο από νοσταλγία «αφήγημα για τη Μεταπολίτευση», όπως δηλώνεται και στον υπότιτλο, ό,τι πρέπει για να συνεπάρει όσους στα μέσα της δεκαετίας του '70 ήταν «κουτάβια» γεμάτα δέος για τους ήρωες του Πολυτεχνείου, αυτά τα «μεγαλωμένα στα πούπουλα» παιδιά που διέσχισαν την εφηβεία τους νομίζοντας πως θ' αλλάξουν τον κόσμο, μέσα σε μιαν ατμόσφαιρα συντροφικότητας, ελευθερίας, αισιοδοξίας κι έντονου πολιτικού αναβρασμού.

Εκείνη την περίοδο, λέει η Καστρινάκη, όσο τ' αγόρια κρατούσαν αρχείο μαζεύοντας με απληστία εφημερίδες, προκηρύξεις, αφίσες και πρακτικά συνεδριάσεων, τα κορίτσια, σχεδόν όλα τα κορίτσια, κρατούσαν ημερολόγιο καταγράφοντας κυρίως τα ερωτικά τους δράματα. Η Ειρήνη, πάντως, η κεντρική της ηρωίδα, που «είμαι και δεν είμαι εγώ», οργανωμένη από τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου στη ΔΗΜΑΚ, τη μαθητική παράταξη της Ανανεωτικής Αριστεράς, είχε χωρίσει το ημερολόγιό της σε δύο στήλες, μία για τα κομματικά νέα και μία για τα αισθηματικά. Ιδού ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, από καταχώριση που χρονολογείται μετά την εκλογική συντριβή το '77 της «Συμμαχίας», τη διάσπαση του «Ρήγα Φεραίου» και τη δημιουργία της «Β' Πανελλαδικής»:

«Σήμερα άρχισε η Παναθηναϊκή Συνδιάσκεψη, με εισήγηση του Κώστα Φιλίνη» διαβάζουμε. «Η αφεντιά μου είμαι σύνεδρος (!) και μέλος πλέον του Γραφείου της περιοχής μου. Απέκτησα "καρέκλα", με λίγα λόγια, "καρεκλώθηκα". Οι φραξιονιστές θα λένε χαιρέκακα πως τώρα πέτυχα το στόχο μου. Ας λένε! Αυτούς πάντως τους κάναμε με τα κρεμμυδάκια. Φραξιονιστές στιφάδο -το ευχαριστήθηκα. Η ομιλία του Κύρκου στο πραγματικά κατάμεστο αμφιθέατρο των Χημικών του ΕΜΠ ήταν λίαν τονωτική. Λες να επιζήσουμε;». Και λίγο παρακάτω: «Σκέφτομαι να τα χαλάσω με τον Γιάννη. Βαριέμαι παιδί μου, βαριέμαι... Τα ενδιαφέροντά μου εσχάτως περιστρέφονται αποκλειστικά γύρω από την πολιτική και το σεξ. Εχω αρχίσει να γίνομαι μονότονη».

Ο αυτοσαρκασμός όπως και η λεπτή ειρωνεία δεν απουσιάζουν από το αφήγημα της Καστρινάκη, όσο η ίδια κοιτάζει από απόσταση το κορίτσι που ήταν-και-δεν-ήταν στα νιάτα της. Η Μεταπολίτευση βρίσκει την πρωταγωνίστρια του «Και βέβαια αλλάζει!» στα 13 της, εγκαταλελειμμένη από την καλύτερή της φίλη, έτοιμη για καινούργιες γνωριμίες, συνεπαρμένη από το καινούργιο είδος βιβλίου που έχει μόλις ανακαλύψει, το δοκίμιο, συγκινημένη από το «Συννεφιάζει» του Λουντέμη και σαγηνευμένη από τη λαχανιαστή γραφή του Σαμαράκη, ικανή να... καταβροχθίσει το «Πόλεμος και Ειρήνη» μέσα σ' ένα τριήμερο. Είναι μια έφηβη που πετάει τη σκούφια της για χορευτικά πάρτι, αλλά δυσφορεί με το «βρομερό παιχνίδι που λεγόταν μπουκάλα», όλο ανυπομονησία να τα φτιάξει με κάποιον κι ας τα χαλάσει πάραυτα, αποφασισμένη να διεκδικήσει από την προεδρία της τάξης μέχρι εισιτήριο για το «Θίασο», έργο «ακατάλληλο», εξοπλισμένη μ' ό,τι χακί αξεσουάρ σηκώνει η σχολική στολή της, ένα βήμα πριν γίνει ενεργό μέλος του μαθητικού κινήματος.

Γόνος οικογένειας διανοουμένων και μαθήτρια ιδιωτικού σχολείου, όπου ο αγαπημένος της φιλόλογος είχε βρει επί χούντας πολύτιμο καταφύγιο, αλλά στο οποίο η ίδια νιώθει όλο και περισσότερο εκτός κλίματος, η Ειρήνη μπορεί να δυσκολεύεται να κραυγάσει συνθήματα στις πορείες, μπορεί ν' αμφιβάλλει αν θα θυσίαζε τη ζωή της για τις ιδέες της, αλλά ως προς τα κομματικά καθήκοντά της αποδεικνύεται άψογη. Στο λεξιλόγιό της παρεισφρέουν πια ένα σωρό «ενδιαφέροντες -ισμοί» -σοσιαλισμός, πλουραλισμός, αλτρουισμός, φεμινισμός, ρεβιζιονισμός, μαξιμαλισμός και πάει λέγοντας-, οι συζητήσεις περί «ξενόφερτης» κουλτούρας και περί «αυτοκριτικής» δίνουν και παίρνουν γύρω της, «το προσωπικό είναι και πολιτικό» δασκαλεύουν οι καθοδηγητές, κι εκείνη, με τον ίδιο ζήλο που στρατολογεί στην οργάνωση νέα μέλη, προετοιμάζεται και για την είσοδό της στο πανεπιστήμιο.

Δεν είναι όμως μόνο η ιστορία της Ειρήνης που παρατίθεται εδώ. Σοφά ποιώντας, η Αγγέλα Καστρινάκη εμπλουτίζει το βασικό αφηγηματικό κορμό του βιβλίου της με μαρτυρίες παλιών ή μεταγενέστερων φίλων και συνοδοιπόρων, όχι απαραίτητα από την ίδια αριστερή παράταξη, και με άλλες πιο ταπεινές ταξικές καταβολές από τις δικές της, δίνοντας έτσι μια ευρύτερη εικόνα για τις νοοτροπίες, τα διλήμματα και τα στοιχήματα με τα οποία αναμετρήθηκε η γενιά της. Τι έχει απομείνει άραγε για την ίδια και για όσους μπολιάστηκαν με τη λογική τής -διαρκώς μειοψηφούσας- Ανανεωτικής Αριστεράς; «Η αξία της δημοκρατίας» καταλήγει, «η πίστη ότι οφείλουμε να συμμετέχουμε στους θεσμούς, η αναγκαιότητα των συμβιβασμών, το περισσότερο "ναι" από το "όχι"». Οσο για το αιώνιο ερώτημα αν ο άνθρωπος αλλάζει, ώστε να μπορεί ν' αλλάξει και την κοινωνία στην οποία ζει, η Αγγέλα Καστρινάκη, διαποτισμένη ακόμα από την αισιοδοξία εκείνης τής όχι και τόσο μακρινής εποχής, «Και βέβαια αλλάζει!» απαντάει. Μακάρι.

***

Ψιλά γράμματα

* Ποια είναι η τελευταία τάση στο Παρίσι σ' ό,τι αφορά τα τατουάζ; Να χαράζεις στους καρπούς και στους ώμους λογοτεχνικά κείμενα! Σύμφωνα με ρεπορτάζ του «Νουβέλ Ομπσερβατέρ», στην κορυφή των προτιμήσεων δεσπόζουν αποσπάσματα από το έργο των Πόε, Απολινέρ, Αραγκόν και Λόρκα, ενώ δεν λείπουν κι εκείνοι που ζητούν στίχους από τραγούδια του Ζακ Πρεβέρ και του Λέοναρντ Κοέν. Ο Εγκαρ Αλαν Πόε κάνει, λέει, θραύση και στον αγγλοσαξονικό κόσμο, όπως και ο Σέξπιρ, η Τζέιν Οστιν, ο e.e. cummings, ο Βόνεγκατ και η Βιρτζίνια Γουλφ. Τι είδους φράσεις επιλέγονται κατά κανόνα; Οσες μιλάνε για αγάπη, φυσικά.

* Χίλια βιβλία. Τόσα υπόσχεται να δωρίσει ο οίκος «Gutenberg» στις 12 Αυγούστου στη γενέτειρα του ιδρυτή του, Γιώργου Δαρδανού, την Ανδρο, με αφορμή τα πενήντα χρόνια λειτουργίας του. Η γιορταστική εκδήλωση θα γίνει το βράδι της 12ης Αυγούστου, στο βιβλιοπωλείο «Το λογάρι», στο Γαύριο.

* Για τους εραστές του πηλιορείτικου τοπίου, που τρέφουν υψηλές πνευματικές ανησυχίες, οι εκδόσεις «Ευρασία» προτείνουν ένα γόνιμο τριήμερο στη Βυζίτσα με τίτλο «Ομιλίες στο βουνό». Από τις 29 ώς και τις 31 Αυγούστου, στο αίθριο της ψυχιάτρου και πανεπιστημιακού Χλόης Κολλύρη, στη Βιζίτζα, θα δώσουν διαλέξεις και θα συνομιλήσουν με το κοινό ο Κώστας Γεμενετζής, ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Φαινομενολογικής Υπαρξιακής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, ο Γιάννης Σταυρακάκης, αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και ο δοκιμιογράφος Στέφανος Ροζάνης του περιοδικού «Σημειώσεις» που διδάσκει φιλοσοφία στη δραματική σχολή του ΚΘΒΕ. Θέματα που θα τους απασχολήσουν; Από τη σχέση φαντασίας και δημιουργίας και την αντίσταση ως στάση, μέχρι τις ψυχοκοινωνικές διαστάσεις της κρίσης που ταλανίζει τη χώρα μας. Σ. Π.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Λογοτεχνία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Ματωμένος γάμος αλά ελληνικά
Μουσική
Αλεξίου αλληλέγγυα στις καθαρίστριες
Εκδηλώσεις/Νησιωτική Ελλάδα
Δροσερές προβολές σε νησιά
Αρχαιολογικοί χώροι
Χωρίς γιατρό λειτουργούσε η Ακρόπολη
Νησιωτική Ελλάδα
Η Ανδρος της Μ. Καραγάτση
Λογοτεχνία
Ενα κορίτσι μεγαλώνει στα χρόνια της Μεταπολίτευσης
TV & Media
Ο Alpha ποντάρει στις κωμωδίες
Συγκέντρωση ΠΟΕΣΥ και ΠΟΣΠΕΡΤ
Ζόρια καλοκαιρινά στη ΝΕΡΙΤ