Έντυπη Έκδοση

ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΟΡΟΓΚΑΣ (ομότιμος καθηγητής ΑΣΚΤ, ζωγράφος)

«Δεν γνωρίζω ποιος είναι ο αριστερός»

«Στη συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων η αγάπη τους στην πατρίδα είναι εδραία, παρά τη συνεχή, μεθοδευμένη και πολύχρονη υπονόμευσή της σε ό,τι τη συνιστά»

«Παρά το δυσοίωνο αίσθημα όλων μας, πιστεύω ότι υπάρχει διέξοδος. Σήμερα η απουσία νοήματος ή αποϊέρωση των πάντων, ο εθισμός στην απάτη, η άθλια διακυβέρνηση για πολλά χρόνια, η μη απόδοση ευθυνών, η απώλεια της εθνικής ανεξαρτησίας και αξιοπρέπειας, οι τεράστιες δανειακές υποχρεώσεις, η ακινησία της παραγωγής και βέβαια η μετέωρη Παιδεία μας στοιχειοθετούν τα τεράστια και ζωτικής σημασίας προβλήματα, εμπρός στα οποία νιώθουμε αδύναμοι και αμήχανοι. Συνεπώς, το μεγάλο ερώτημα λιμνάζει στο πώς θα τα αντιμετωπίσουμε.

Η γνώμη μου είναι πως την απάντηση θα τη δώσουν οι νέες μορφές συλλογικότητας, που ήδη άρχισε να συγκροτεί ο λαός μας». Ο Σωτήρης Σόρογκας, ομότιμος καθηγητής της ΑΣΚΤ και ζωγράφος, μιλά για τον Σεφέρη, τη «Σπίθα» του Μίκη Θεοδωράκη, για τους διανοούμενους των προοδευτικών αριστερών δυνάμεων.

* Τα έργα σας εκφράζουν τη μοίρα της αποσύνθεσης. Και τη χώρα μας;

- Σ' ένα απ' τα ακροτελεύτια ποιήματά του, ο Σεφέρης έγραψε: «Ολα τ' αλέθουν οι μυλόπετρες και γίνουνται άστρα. Παραμονή της μακρύτερης μέρας». Πικρό βάθος αυτών των στίχων, μπορούμε να το ερμηνεύσουμε αμβλυμένο, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά μια πατρίδα σαν τη δική μας. Διότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνον ως ένας αφηρημένος αγεωγράφητος «χώρος», από τον οποίο πέρασαν συγκεκριμένες πολιτιστικές συντεταγμένες, αλλά και ως «αισθητός τόπος», ως τόπος δηλαδή εμπειρίας και βιωματικής μνήμης, βαθύτατα εγχαραγμένης στα ψυχικά έγκατα των ανθρώπων, που τον εμψυχώνουν με τη δράση τους και το στοχασμό τους. Ο υπερουράνιος αυτός τόπος κινδυνεύει να χαθεί. Υπέρτατο καθήκον όλων η διάσωσή του.

Πικάσο και Μίκης

* Εμπνέουν το ζωγράφο οι αντικατοπτρισμοί της δεινής πραγματικότητας;

- Πιστεύω ότι όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την ασχολία τους, μετέχουν αυτής της δεινής πραγματικότητος. Ετσι, άλλοι ωθούνται στην αυτοκτονία και άλλοι μεταμορφώνονται μέσω θαυμαστών και μυστηριωδών υπερβάσεων σε πολυμήχανους δημιουργούς. Οσο για την έμπνευση στη ζωγραφική, αν πράγματι αυτή λειτουργεί σε ορισμένους, νομίζω πως χρειάζεται μια χρονική απόσταση, η οποία μετατρέπει τα γεγονότα σε αποστάγματα μιας σχεδόν απροσδιόριστης και επώδυνης μνήμης σε εικόνα, που τα περιέχει μαζί με πολλές ακόμα αναφορές, χωρίς αυτό να εμποδίζει άλλους, όπως ας πούμε ο Πικάσο με την «Γκουέρνικα», να εκφραστούνε με αμεσότητα.

* Η σιωπή, αναγκαία συνθήκη για τον καλλιτέχνη;

- Δεν υπάρχει τίποτα όμοιο για όλους σαν αναγκαία συνθήκη του καλλιτέχνη. Ο καθένας έχει τα δικά του μαγικά περάσματα, για να βρίσκει την είσοδο στη δημιουργικότητα, στους κρυφούς δηλαδή και άφατους τόπους των υπερβάσεων.

* Εχετε ταχθεί υπέρ της «Σπίθας», της κίνησης πολιτών του Μίκη Θεοδωράκη...

- Οπως το ΕΑΜ στην Κατοχή βοήθησε αποτελεσματικά το λαό για την ελευθερία και την επιβίωσή του, έτσι πίστεψα ότι θα μπορούσε και σήμερα να αναβιώσει ένα σωτήριο κίνημα, με οδηγό μία προσωπικότητα εγνωσμένης αξίας, έξω από κόμματα και σκοπιμότητες. Δυστυχώς η «Σπίθα» δεν βρήκε συνθήκες για μια φλόγα ελπίδας και αναδημιουργίας, την οποία έχουμε ανάγκη επειγόντως. Οι λόγοι αυτής της ματαίωσης δεν έγιναν γνωστοί.

* Ο Τσαρούχης έλεγε: «Στην Ελλάδα όλα είναι μικρά, οι δικτατορίες, τα βερίκοκα...». Και οι πολιτικοί;

- Ο χαριτωμένος αυτός λόγος του Τσαρούχη ειπώθηκε σε μια ευρύτερη συζήτησή μας για την Ελλάδα και η αναφορά του στο «μικρό» είχε άλλο νόημα. Αναφορικά όμως με το «μέγεθος» των πολιτικών, όπως και άλλων «ηγητόρων», «καθοδηγητών» και «διαμορφωτών» της κοινής γνώμης, πιστεύω ότι είναι συνισταμένη πολλών μεταβλητών, όπως της κουλτούρας, των ιστορικών συνθηκών και άλλων.

* Εχετε δηλώσει πως θεωρείτε τον εαυτό σας «γνήσιο αριστερό, όχι σαν αυτούς που καμώνονται τους αριστερούς».

- Αληθινά σας λέω ότι δεν γνωρίζω ποιος είναι ο αριστερός. Ισως να λειτουργεί σήμερα περισσότερο εντός μου μία τρυφερή ανάμνηση ενός καιρού που σταδιακά θαμπώνει και χάνεται. Εχω ακόμα μέσα μου ζωντανή την εικόνα του πατέρα μου που λάτρευε το χωριό του χωρίς μειονεξία. Σεβόταν, δίχως να πιστεύει σε Θεό, τη γιαγιά μου, που διατηρούσε με κατάνυξη τα καντήλια αναμμένα, ενώ οι σύντροφοί του τραγουδούσαν: «Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα, το δίκιο και τη λευτεριά». Τώρα οι διανοούμενοι των προοδευτικών αριστερών δυνάμεων ζητάνε να ξαναγυρίσουν οι Τσάμηδες στη Θεσπρωτία, να βγούνε οι εικόνες από τα δικαστήρια και οι ήρωες του 1821 από τα σχολεία. Επιχειρούν, εν ονόματι της ειρήνης στην περιοχή και υπό την κυριαρχία των παγκοσμιοποιητικών συνθηκών, να αναθεωρήσουν την ελληνική ιστορία, αμφισβητώντας την αλήθεια των γεγονότων.

* Ισχυρίζονται πως πρόκειται για ψευδείς κατασκευές μύθων...

- Ναι. Το «κρυφό σχολειό», ο «χορός του Ζαλόγγου», η «Μικρασιατική Καταστροφή», όλα μύθοι, αγνοώντας κατ' αυτόν τον τρόπο δύο πράγματα: πρώτον, πως κατασκευάζουν έτσι το δικό τους μύθο και, δεύτερον, τη σημασία του μύθου, όταν αυτός στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα που εμπνέουν το φρόνημα ενός λαού. Διεκδικούν ακόμα κατ' αποκλειστικότητα τον ανθρωπισμό και τη συμπόνια. Γι' αυτό και δεν αρνούνται το άνοιγμα των συνόρων στον πάσχοντα μετανάστη, υποτιμώντας τους κινδύνους που κρύβει μία τέτοια πολιτική στάση για την ύπαρξη της συνοχής του ελληνικού έθνους. Ο υπάρχων δήθεν προοδευτισμός σήμερα είναι κατά τη γνώμη μου μια επικίνδυνη παθογένεια της Αριστεράς, που υπονομεύει αργά και σταθερά ό,τι συγκρατεί και συνιστά την ιδιαιτερότητα αυτής της χώρας, από εκείνους οι οποίοι θα έπρεπε πρωτίστως να την προστατεύσουν.

«Ανάγκη συσπείρωσης»

* Λοιδορείται ακόμη η ελληνικότητα;

- Θα 'λεγα πως έχει κάπως περιοριστεί. Διότι τελευταία, με τον πανικό της κρίσεως, συνειδητοποιήσαμε την ανάγκη συσπειρώσεως στις αξίες της ξεχασμένης πατρίδας, η συνοχή της οποίας μεταγγίζει αίσθημα ασφάλειας. Πιστεύω ότι στη συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων η αγάπη τους στην πατρίδα είναι εδραία, παρά τη συνεχή, μεθοδευμένη και πολύχρονη υπονόμευσή της σε ό,τι τη συνιστά. Γι' αυτό σήμερα ακόμα και αντεθνικοί πολιτικοί επικαλούνται την πατρίδα.

* Μπορεί η τέχνη και η ποίηση, που αγαπάτε, να μας βγάλει από τα αδιέξοδα;

- Σας θυμίζω την απάντηση του Μ. Αναγνωστάκη: «Κανένας στίχος δεν ανατρέπει καθεστώτα». Αλλωστε, πιστεύω και εγώ ότι ποτέ η τέχνη δεν μας έβγαλε από αδιέξοδα. Απλώς καθορίζει σε ένα βαθμό την ευαισθησία μας, ενανθρωπίζοντας τη σχέση μας με τον κόσμο. Μπορεί ωστόσο να γίνει και τρόπος παρηγορίας ή και εξαγνισμού, κοιτάζοντας π.χ. μία εικόνα. Εδώ θα 'θελα να αναφερθώ και σε μερικές εξαίσιες φράσεις της Κικής Δημουλά, σχετικές με την ωφέλεια της ποίησης: «Ωφελεί όσους την αγαπούν, επειδή βρίσκουν εντός της μικρά κομματάκια από σκισμένες φωτογραφίες του ψυχισμού τους. Περισσότερο και πιο σωστά ωφελεί εκείνους που πιστεύουν στη μαγεία της... Τέλος, η ποίηση ωφελεί όσο μία παυσίπονη σταγόνα σε ένα ωκεανό λύπης. Δεν είναι λίγο».

* Συνεχίζετε να βρίσκετε κομμάτια του εαυτού σας στην ποίηση του Σεφέρη;

- Στην ποίηση του Σεφέρη, όπως και σε κάθε καλή ποίηση, πιστεύω ότι βρίσκουμε όλοι κομμάτια του εαυτού μας. Στον Σεφέρη είχα και έχω πάντοτε ιδιαίτερη αδυναμία.

* Ποιο ποίημα θα έγραφε ο Σεφέρης σήμερα;

- Επειδή η Ελλάδα θα εξακολουθούσε να τον πληγώνει, η ποίησή του πιστεύω ότι θα ήταν περισσότερο απελπισμένη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Κ.Ε. Plus
Πρόσωπα
Συνεντεύξεις
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις
«Δεν γνωρίζω ποιος είναι ο αριστερός»
Βιοτεχνολογία
ΣΠΙΡΟΥΛΙΝΑ Σήμερα στα φαρμακεία, αύριο και στα βενζινάδικα
Τεχνολογία / Εφαρμογές
Οι μεσάζοντες ροκανίζουν τα κέρδη του Android
Διαχείριση απορριμμάτων
Ζωή από τα σκουπίδια