Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Editorial

  • Κι απ' το θάνατο ακόμα πιο σκληρή είσαι προσφυγιά

    ΤΕΤΟΙΕΣ μέρες -αν και με το παλιό ημερολόγιο- πριν από 91 χρόνια γραφόταν η τελευταία σελίδα του Μικρασιατικού Ελληνισμού και η πιο μαύρη σελίδα της ελληνικής Ιστορίας. Η καταστροφή της Σμύρνης έβαζε ταφόπλακα στο όνειρο της Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών και γινόταν η απαρχή του εφιάλτη του ξεριζωμού.

    Από τη 2α Μαΐου του 1919, ημέρα που τα ελληνικά στρατεύματα απελευθέρωσαν τη Σμύρνη, μέχρι τον Αύγουστο του 1922, που η κοσμοπολίτικη πόλη πνίγηκε στο αίμα και στις στάχτες, είχαν περάσει μόλις τρία χρόνια. Τρία καταραμένα χρόνια που οδήγησαν από το θρίαμβο στην τραγωδία.

    Οι στρατιές των προσφύγων προς τη Μητέρα Ελλάδα (που μάλλον δεν υπήρξε ιδιαίτερα προσεκτική με τα παιδιά της στην Ανατολή, αλλά ούτε και τα υποδέχθηκε με θέρμη...) δεν σηματοδοτούσαν μόνο το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού, αλλά και την αρχή μιας νέας ζωής. Τόσο των εκπατρισμένων Ελλήνων όσο και της ίδιας της Ελλάδας.

    Η Σμύρνη, το Αϊβαλί και οι άλλες ελληνικές πόλεις θα παρέμεναν για πάντα αλησμόνητες πατρίδες για τους ξεριζωμένους, οι οποίοι κάτω από αντίξοες συνθήκες και με πόνο ψυχής θα έκαναν την Ελλάδα νέα τους πατρίδα. Και θα δημιουργούσαν τους νέους μαχαλάδες τους, παρ' ότι, όπως έγραψε και ο στιχουργός Πυθαγόρας, «κι απ' το θάνατο ακόμα πιο σκληρή είσαι προσφυγιά»... Και όσο ζούσαν δεν σταμάτησαν να ψάχνουν τι απέγιναν οι δικοί τους. Κάποιοι στάθηκαν τυχεροί και τους βρήκαν. Κάποιοι άλλοι έφυγαν από τη ζωή αγνοώντας αν η μητέρα ή το παιδί τους είχε γλιτώσει ή όχι...

    Οι αναζητήσεις του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στοίχειωναν την καθημερινότητά μας μέχρι και τη δεκαετία του '80. «Ο τάδε αναζητεί την αδελφή του με την οποία χάθηκαν στην αποβάθρα της Σμύρνης. Ηταν 8 χρόνων και φορούσε...». Και ακόμα και τώρα που το γράφουμε, μας διαπερνά η ίδια συγκίνηση, όπως και τότε που ήμασταν παιδιά και τ' ακούγαμε στο ραδιόφωνο.

    Ανθρωποι που χάθηκαν στον... Ρεπούσειο συνωστισμό. Τότε που οι Τούρκοι έσφαζαν αδιακρίτως και οι «συνωστισμένοι» έπεφταν στη θάλασσα για να γλιτώσουν. Μόνο που και μέσα στο νερό είτε τους πυροβολούσαν οι Τούρκοι είτε οι σύμμαχοι...

    Μόνο οι Αμερικανοί μάς βοήθησαν. Ο πρόξενός τους στη Σμύρνη, Χόρτον, και η φιλέλλην σύζυγός του έσωσαν πολλές οικογένειες δίνοντάς τους διαβατήριο των ΗΠΑ. Οπως και οι ναύτες των αμερικανικών πολεμικών πλοίων διέσωσαν όσους μπόρεσαν. Εν αντιθέσει με τους «φίλους» Γάλλους, που έκοβαν με σπαθιά τα χέρια όσων είχαν γαντζωθεί στα πλοία τους και προσπαθούσαν ν' ανεβούν σε αυτά!

    Οι εκατοντάδες χιλιάδες ξεριζωμένοι που γλίτωσαν τη ζωή τους, αλλά ελάχιστοι κατάφεραν να σώσουν κάτι από την περιουσία τους, ήταν αυτοί που γέννησαν τη νέα Αθήνα. Βλέπετε, τότε, η πρωτεύουσα ήταν χωριό σε σχέση με τη Σμύρνη, όπου ανθούσαν οι τέχνες, οι επιστήμες, ο αθλητισμός, η οικονομία και το εμπόριο και γι' αυτό την ονόμαζαν Παρίσι της Ανατολής...

    Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, η Νέα Σμύρνη. Ενα υπόδειγμα Κηπούπολης (έτσι ονομαζόταν επί χρόνια). Ποια Κηφισιά και ποιο Ψυχικό. Το κατ' εξοχήν αθηναϊκό αστικό προάστιο ήταν η Νέα Σμύρνη. Μέχρι που ήρθε η αντιπαροχή και τα σπίτια των προσφύγων χάθηκαν ξανά (αν και με το αζημίωτο, αυτή τη φορά...).

    ΚΙ ΟΜΩΣ, ό,τι κι αν δημιούργησαν στη νέα πατρίδα, το μυαλό και η καρδιά τους ήταν στη Μικρασία, που έμελλε να μην την ξαναδούν ποτέ, αφού όπως έγραψε και ο Κ.Χ. Μύρης: «Χίλια μύρια κύματα μακριά τ' Αϊβαλί»...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Φεστιβάλ Βενετίας
Γενέθλια με λάμψη
Από τον πόλεμο στη Νουβέλ Βαγκ
Αναγέννηση του φεστιβάλ
Και όμως, γιόρτασε ήδη τα 75 χρόνια του!
Τα χρυσά λιοντάρια
Αδικίες και Γκλάμουρ
Ειδικό λιοντάρι για τον Αγγελόπουλο
Οι Ελληνικές παρουσίες
Κινηματογράφος
Μακιαβελικός γερουσιαστής
Με χρυσά δόντια ο Τζουντ Λο
Επιστρέφει ο Μπεν Χουρ
Από τα ψηλά στα χαμηλά
Η Γη στο μέλλον
Θρυλική κατάδυση
Παλιόπαιδα
ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΝΟΥΡΗΣ ηθοποιός-σκηνοθέτης
Βιβλίο
Εγω Χριστό κι εσύ Αλλάχ
Θέατρο
Αυλαία στην Επίδαυρο
«Βάκχες» σε ελαιουργείο
Η Ευτυχία πηγαίνει στη Θεσσαλονίκη
«Κύκλωπας» στην Αθήνα
Εικαστικά
Εικαστική Οδύσσεια
Γυναίκες στην Κύθνο
Δράκοι στον Πόρο
Μουσική
Rock Aid στη Νίκαια
Φεστιβάλ στο βουνό